Overwinning voor de Oromo

Burgerprotesten dwingen Ethiopisch bewind voor het eerst tot concessies

Soms heeft protest zin. Zelfs in een land als Ethiopië, waar volksopstanden zeldzaam zijn en doorgaans hard worden neergeslagen. Dat gebeurde ook bij de recente massaprotesten in de Oromo-regio, een gebied dat ruim een kwart van het totale landoppervlak beslaat en thuis is voor de gelijknamige bevolkingsgroep. Maar de demonstranten hebben het strenge regime gisteren ook deels op de knieën gekregen.

Sinds 2014 gingen Oromo-studenten in de acht studentensteden regelmatig de straat op om te protesteren tegen uitbreidingsplannen van de federale overheid richting hun regio. De regering wilde het oppervlak van hoofdstad Addis Abeba - omsloten door de Oromo-regio - twintig keer zo groot maken, van 500 vierkante kilometer naar 11.000. In het zogeheten Addis Abeba Masterplan zouden 17 districten en 36 plaatsen in de Oromo-regio onder bestuur van Addis Abeba komen.

Dat druist in tegen het systeem van 'etnisch federalisme': Ethiopië bestaat uit acht zelfstandig bestuurde regio's en drie steden (Addis Abeba, Dire Dawa en Harar), afgebakend op basis van etniciteit.

De door wijlen premier Meles Zenawi (1955-2012) ontworpen etnische politiek beloofde een einde te maken aan etnische ongelijkheid en conflicten. Ook zouden alle etnische groepen worden erkend in hun taal en cultuur en het recht op afscheiding krijgen.

In de praktijk werkt dat anders. De Oromo's zijn verreweg de grootste van de 85 verschillende bevolkingsgroepen in Ethiopië - met naar schatting 35 procent van de bijna 100 miljoen Ethiopiërs. Maar hun enorme aantal heeft altijd in schril contrast gestaan tot hun politieke macht en beloofde zelfbeschikking.

Het almaar uitdijen van de hoofdstad, die bijzondere bevoegdheden geniet, heeft altijd tot wrevel geleid in de omringende Oromo-regio.

De jongste uitbreidingsplannen van de in Addis Abeba gezetelde regering deden de onvrede onder de Oromo hevig groeien. De huidige voedselcrisis als gevolg van droogte draagt daaraan bij. Negen miljoen mensen hebben voedselhulp nodig.

Met duizenden tegelijk - uniek in Ethiopië - gingen vooral jongeren de afgelopen maanden de straat op. De studenten vreesden dat de uitbreiding zou leiden tot nog meer overheidscontrole en tot de gedwongen volksverhuizing van boeren ten behoeve van die grootschalige ontwikkeling. Volgens Human Rights Watch zijn er bij de studentenprotesten 140 doden gevallen.

De protesten waren niet voor niets, blijkt nu. Gisteren werd bekend dat de uitbreidingsplannen van de regering zijn geschrapt.

"De regeringspartij heeft nog nooit een project gestaakt onder druk van de bevolking", zegt Mohammed Ademo, journalist en oprichter van de staatskritische Oromo-website OPride.com, vanuit Washington.

"Dit is een belangrijke concessie van een overheid die gewend is om vooral bevelen uit te delen aan het volk. Het is een enorme overwinning voor de demonstranten. Maar het is ook wat laat. Terwijl de protesten de afgelopen tijd groeiden, groeiden ook de eisen van de demonstanten. Zij wilden bijvoorbeeld ook een ruimer zelfbestuur en de vrijlating van vele opgepakte demonstranten van de protesten uit 2014 en 2015."

De federale overheid toont op dat vlak nog steeds twee gezichten, meent Ademo. "De machthebbers erkennen enerzijds dat de grieven van de demonstranten legitiem zijn, maar ze zeggen weinig over gerechtigheid voor de omgekomen demonstranten en de vrijlating van de duizenden andere politieke gevangenen."

Amnesty International schat dat er 5000 Oromo's tussen 2011 en 2014 zijn vastgezet op basis van werkelijke of vermeende weerstand tegen de regering.

Ademo: "Zulke halfhartige concessies zullen de spanningen waarschijnlijk niet doen afnemen. De Oromo's zijn zo vaak bedrogen op zoveel cruciale momenten dat ze de overheid niet vertrouwen."

De demonstranten eisen simpele oplossingen. Ademo somt op: dat ze eigen vertegenwoordigers in de regering kunnen kiezen, dat hun autonomie wordt gerespecteerd en: dat het Addis Abeba Masterplan compleet van tafel gaat. Dat laatste is nergens bevestigd. En het ligt ook niet de lijn der verwachting.

Ethiopië heeft zich heeft ontwikkeld van arm uithangbord voor hulpacties tot economische paradepaardje van Afrika. Het land maakt al een decennium een economische groei van gemiddeld van 10 procent per jaar mee en grossiert tegenwoordig in grote infrastructurele projecten, zoals de Renaissance Dam in de Blauwe Nijl die elektriciteit moet gaan opwekken voor eigen gebruik en export.

Ook heeft Ethiopië als eerste land in Afrika bezuiden de Sahara 34 kilometer lightrailspoor aangelegd, langs de belangrijkste verkeersaders van Addis Abeba.

Groei en ontwikkeling staan bovenaan alle agenda's. Ook die van machtige westerse bondgenoten zoals de Verenigde Staten. Die hebben de Oost-Afrikaanse grootmacht vooral nodig in de strijd tegen terrorisme in de Hoorn van Afrika en geven dus minder om de Oromo's of de hongerenden.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden