Overwerken in Nederland wordt steeds gewoner

Beeld Arenda Oomen

Leerkrachten, managers, verplegers; allemaal maken ze frequent overuren. De groep werknemers die nooit overwerkt, is in tien jaar tijd gedaald van 38 naar 33 procent.

Onderwijzers klágen niet alleen over werkdruk, uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat zij ook daadwerkelijk veel werken. Wel 72 procent van de werknemers in het onderwijs zegt overuren te maken. En 45 procent van de leerkrachten zegt dat het geen uitzondering is, zij doen dat regelmatig.

Dat ligt veel hoger dan het landelijk gemiddelde. Van alle werknemers zegt 29 procent regelmatig over te werken. Dat percentage is al jaren stabiel. Het aantal mensen dat soms overwerkt, stijgt, waardoor nog maar een derde van de werknemers aangeeft nooit over te werken. Dat was in 2006 nog 38 procent, en vijf jaar geleden 39 procent.

Het lijkt er dus min of meer bij te horen in Nederland: na de officiële werktijd nog wat zaken afronden of voorbereiden. Zeker bij functies voor hoogopgeleiden is het aandeel mensen dat na kantoortijd nog dingen voor het werk doet, hoog. Werknemers die regelmatig overwerken, deden dat in 2017 gemiddeld zes uur per week. Dit betreft zowel betaalde als onbetaalde overuren. 

Schoonmakers werken het minst over

Naast docenten werken managers het vaakst over in Nederland. Werknemers met een dienstverlenend beroep, zoals horecapersoneel en schoonmakers, blijven het minst vaak na de officiële werktijd nog in de weer. Daar gaat het om minder dan 20 procent van het personeel dat regelmatig overwerkte.

De regelgeving rondom overwerk is een grijs gebied. Over het algemeen kan worden gezegd dat overwerk soms wel en soms niet mag, afhankelijk van de situatie. Betaling van het overwerk is soms verplicht, soms niet en soms hangt ook dat af van de specifieke situatie.  Dat maakt het voor werknemers ook lastig om mee om te gaan.

Er zijn wel wettelijke bepalingen die niet zozeer over overwerk gaan, maar aangeven wanneer er verplicht gerust moet worden. Daarin staat onder meer dat een dienst, bijvoorbeeld bij productiewerk, maximaal 12 uur mag duren, dat een werkweek maximaal 60 uur mag duren, en dat er maximaal gemiddeld 55 uur per vier weken mag worden gewerkt. Als er gekeken wordt naar zestien weken mag er maximaal gemiddeld 48 uur per week worden gewerkt.

Incidenteel  overwerk verplicht

"Met een gemiddelde werkweek van 40 uur of lager heb je dus nogal wat mogelijkheden tot overwerk, zonder dat je in conflict komt met de Arbeidstijdenwet’" constateert de servicedesk voor het midden- en kleinbedrijf. "In principe is elke werknemer ook tot incidenteel overwerk verplicht, indien dat in redelijkheid van hem verlangd kan worden."

Werknemers kunnen inderdaad niet zomaar overwerk weigeren. In sommige cao’s staat zelfs omschreven dat er een verplichting bestaat tot overwerken als dat nodig is. Overwerk weigeren kan voor een werkgever een reden zijn de werknemer te ontslaan. Dat wil niet zeggen dat mensen altijd maar moeten overwerken, het mag namelijk niet op vaste basis zijn. Ook moeten een werkgever een goede reden hebben om iemand meer uren te laten draaien.

Wat verder opvalt in de CBS-cijfers is dat mensen met een vast contract veel meer overuren zeggen te maken dan mensen die werken met een flexibele arbeidsrelatie. De helft van de werknemers met een flexcontract zegt nooit over te werken. En maar 19 procent van de mensen die met een tijdelijk contract of uitzendbaan aan het werk is, maakt overuren.

Wat betreft leeftijdsgroepen zijn het vooral de werknemers van 25 tot 35 jaar die langer aan de slag zijn. Werknemers die jonger zijn dan 25 jaar volgen vaak ook nog een studie en hebben naast hun opleiding slechts een baan met een klein aantal uren. Bij deze bijbanen komt overwerken minder vaak voor, aldus het CBS.

Lees ook:

De thuiswerker is vaak overwerkt

Bijna twee miljoen Nederlanders gebruiken vrije uurtjes thuis om achterstallig werk te doen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden