Overval Johannesburg Extreem-rechts verstoort toekomstoverleg

Van onze redactie buitenland JOHANNESBURG, AMSTERDAM - Extreem-rechts in Zuid-Afrika legt zich niet neer bij een vreedzame overgang naar een non-raciale democratie. Dat was de boodschap achter de massale overval gisteren op het World Trade Center in Johannesburg, waar ANC, regering en 24 andere partijen onderhandelen over de toekomst van het land.

Een menigte van enkele duizenden extreem-rechtse leden van de overkoepelende rechtse organisatie Afrikaner Volksfront, betoogden gisterochtend voor het gebouw, waarin de onderhandelingsdelegaties bijeen waren. Onder leiding van de 'Ystergarde', de zwaar bewapende militie van de neo-nazistische Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB), stormden enige honderden betogers het gebouw binnen. Enkele zwarte journalisten en afgevaardigden liepen rake klappen op.

De bestorming leek goed voorbereid, en vond plaats een dag nadat de vergadering de eis van de Conservatieve partij voor een eigen blanke staat op Zuidafrikaans territorium als 'racistisch' van de hand had gewezen. De met pistolen en mitrailleurs bewapende blanken konden het gebouw binnenstromen nadat een AWB-pantserauto zich dwars door een mager politiecordon een weg had gebaand en de glazen deur van het gebouw aan scherven had gereden.

Delegatieleden in de conferentiezaal van het gebouw trachtten een goed heenkomen te zoeken in andere vertrekken, die zij met meubiliar barricadeerden.

In de conferentiezaal kalkten de demonstranten leuzen als 'eie volk, eie staat'

(eigen volk, eigen staat).

Ooggetuigen meldden dat de politie de betogers nauwelijks een strobreed in de weg legde. De demonstranten, onder leiding van AWB-leider Eugene TerreBlanche, verlieten na enkele uren het gebouw, nadat zij van de politie de toezegging hadden gekregen dat niemand gearresteerd zou worden.

Maar ANC-leider Nelson Mandela zei gisteren dat hij na contacten met president F. W. de Klerk de verzekering had gekregen dat er wel arrestaties zullen volgen, met name van de leiders van de betoging. Mandela veroordeelde het slappe politieoptreden en de slechte beveiliging van de gedelegeerden, en herhaalde de ANC-eis van een gezamenlijke controle op het veiligheidsapparaat.

Mandela eiste de onmiddellijke arrestatie van de extreem-rechtse leiders, waaronder het voormalige hoofd van het Zuidafrikaaanse leger, generaal Constand Viljoen. Mandela dreigde De Klerk dat hij de Umkhonto We Siswe, de gewapende arm van het ANC, zou bewapenen, indien De Klerk geen maatregelen zou nemen.

ANC-secretaris-generaal Cyril Ramaphosa wees er furieus op dat toen vijfhonderd zwarte demonstranten twee maanden geleden een vreedzame betoging hielden voor het gebouw, de politie hen te lijf ging met grof geweld en traangas. Hij veroordeelde de “barbarij” en stelde dat deze “een nationale crisis” teweeg had gebracht.

Toch lijkt het erop dat de betogers de onderhandelende partijen vooral verder in elkaars armen hebben gedreven. Met uitzondering van de gedelegeerden van de Conservatieve partij, die vergoelijkende woorden wijdden aan opgekropte emoties bij benarde blanken, veroordeelden alle partijen de gebeurtenissen scherp, en herhaalden zij hun vastbeslotenheid om het onderhandelingsproces tot het eind door te voeren. Met deze stellingname heeft de Conservatieve partij zich verder geisoleerd, zelfs van haar 'natuurlijke bondgenoten', de thuislandleiders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden