Overtreding? Diefstal? Woedende meutes in Cambodja slaan erop los

Cambodjaanse politie aan het werk in Phnom Penh.Beeld EPA

Cambodjanen hebben geen vertrouwen in politie en justitie. Vermeende verkeersovertreders en overvallers, die pakken omstanders zelf wel aan. Bruut geweld wordt niet geschuwd.

Khin Heng ziet het zo weer voor zich. Een zwarte auto die wordt gedwongen te stoppen. Woedende mensen die staan te schreeuwen. Een paar mannen die de deur van de auto opentrekken en keihard op de bestuurder in slaan. "Er deden steeds meer mensen mee", zegt Heng. "Ze sloegen en schopten de man, ze vernielden de auto. De verkeerspolitie was er snel bij, maar die deed niets om hen te stoppen."

Heng werkt als parkeerhulp bij een massagesalon in een rijke buurt in Phnom Penh. Een paar weken geleden was hij getuige van de afranseling van Suy Sareth, een professor aan een nabije universiteit. Een woedende meute was ervan overtuigd dat Sareth kort daarvoor iemand had doodgereden en niet was gestopt. Ze nam het recht in eigen hand. 

"Ik hoorde mensen schreeuwen: 'Hij heeft iemand doodgereden en probeert weg te komen!'", zegt Heng vanaf zijn kleine krukje op het parkeerterrein. Hij is duidelijk aangeslagen: "Ze namen hem verschrikkelijk te grazen."

Motorhelm in zijn gezicht

De mishandeling zorgde voor een golf van verontwaardiging in Cambodja, helemaal toen duidelijk werd dat de professor weliswaar betrokken was bij een auto-ongeluk maar dat het slachtoffer daarvan niet was overleden. Uniek was het voorval niet. Bijna iedere maand nemen ergens in Cambodja mensen het recht in eigen hand als ze iemand verdenken van diefstal of doorrijden na een ongeluk. Verdachten worden tot bloedens toe geslagen en soms vermoord.

De 52-jarige Sareth smeekte de woedende meute nog hem met rust te laten. Het was tevergeefs. Hij kreeg stenen naar zijn hoofd, werd met motorhelmen in zijn gezicht geslagen en kreeg zware trappen tegen zijn lijf, zegt Chea Lin, een vriendin van de professor. "Ze hebben hem halfdood geslagen zonder dat ze precies wisten wat er aan de hand was. En toen hebben ze hem beroofd van zijn geld, telefoon en ring."

VN-oproep

Cambodja worstelt al jaren met dergelijk geweld. In een VN-rapport uit 2002 merkten onderzoekers op dat de politie vaak niet ingrijpt en soms zelfs medeplichtig is. De VN riep het openbaar ministerie op aanvallers niet langer hun straf te laten ontlopen. Zestien jaar later worden daders nog altijd maar zelden gearresteerd.

Op een rommelige straathoek in Phnom Penh wacht motortaxichauffeur Neang Dimand op klanten. Hij hoort geregeld over diefstallen waarbij de politie niet optreedt. Hij weet het daarom wel: gebeurt zoiets in zijn straat, dan rekenen hij en zijn collega's met de misdadiger af. "Wij willen niet dat iemand een overval pleegt of een ongeluk veroorzaakt en ermee wegkomt", zegt hij. "Omdat de politie haar werk niet doet, moeten wij wel ingrijpen. Als zo'n misdadiger eenmaal weg is, wordt hij waarschijnlijk nooit vervolgd."

Dimand staat niet alleen in zijn kritiek. Veel Cambodjanen klagen dat de politie ineffectief is en te weinig doet om misdaad te bestrijden. Ook is er het breed gedeelde gevoel dat rechtbanken speelballen van de politiek zijn.

Alleen Venezuela doet het slechter

Internationale vergelijkingslijsten bevestigen deze vermoedens. Zo noemt anticorruptie-organisatie Transparency International Cambodja één van de twintig meest corrupte landen ter wereld. En volgens het World Justice Project staat alleen in Venezuela de rechtsstaat er slechter voor.

Gebrek aan vertrouwen in het rechtssysteem is dan ook één van de belangrijkste redenen om het recht in eigen hand te nemen, aldus Roderic Broadhurst, hoogleraar aan de Australian National University, die criminaliteit in Cambodja onderzocht. "Zwak optreden van politie en rechtbank is een probleem omdat het de rechtsstaat ondermijnt", zegt hij. "Het doet mensen vrezen dat een wetsovertreder zijn straf zal ontlopen, door omkoping bijvoorbeeld."

Autodief

In een uithoek van Phnom Penh zag Thy Vey onlangs dat een autodief werd opgejaagd. Een groep mensen dwong de dief vlakbij Veys eenvoudige winkeltje tot stilstand gedwongen en uit de auto gesleurd. Enkele mannen begonnen direct op hem in te slaan.

"Die dief heeft geluk gehad", vertelt Vey in zijn winkeltje met drinken en snacks. "De politie was er snel bij om hem mee te nemen. Anders had hij het nooit overleefd."

Chea Lin begrijpt niet wat mensen bezielt om voor eigen rechter te spelen. Haar vriend, professor Suy Sareth, overleefde de woedende menigte ternauwernood. "Niemand heeft het recht om zoiets te doen. Ik begrijp niet dat we dit als samenleving accepteren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden