Overrompelend betoog over wapenhandel en corruptie

Shadow World

Regie: Johan Grimonprez

****

De schellen vallen je van de ogen bij het zien van 'Shadow World', een van de belangrijkste films op het documentairefestival Idfa die vandaag meteen de bioscoop in gaat. De Belgische regisseur Johan Grimonprez verdiepte zich in het boek van Andrew Feinstein over de wereldwijde wapenhandel ('The Shadow World - Inside the Global Arms Trade', 2011), en ging aan het werk.

Misschien eerst iets over de schrijver. Feinstein werkte als parlementslid onder Nelson Mandela. Toen hij door Mandela's opvolger Thabo Mbeki gehinderd werd een grootschalig onderzoek te verrichten naar een corrupte wapendeal, stapte hij op, om als onderzoeksjournalist verder te gaan.

Zijn boek over de wapendeal ('After the Party - A Personal and Political Journey Inside the ANC', 2007) kwam er, en werd een bestseller. Inmiddels geldt Feinstein, die onder meer publiceert in The New York Times en The Guardian, als autoriteit op het gebied van de internationale wapenhandel.

In de documentaire komt hij aan het woord, naast vele andere ingewijden: politici, journalisten, lobbyisten en kettingrokende wapenhandelaren. Haarfijn legt hij uit waar de deal over ging. Zuid-Afrika kocht voor tien miljard dollar wapens in, wapens die het land niet of nauwelijks nodig heeft of gebruikt, aldus Feinstein. Daarbij werd 300 miljoen dollar aan steekpenningen betaald, ook aan ANC-leiders. En dat is nog maar het topje van de ijsberg.

In een overrompelend betoog, opgetuigd met interviews, archiefmateriaal en filosofische overdenkingen, legt Grimonprez de wapenbusiness bloot. Corruptie is geen neveneffect, maar een bepalende factor, tot op het hoogste niveau.

De film toont hoe politiek en wapenhandel verweven zijn, en hoe geld en macht voor veiligheid en vrede gaan. Flits terug in de tijd naar Amerika dat van Saudi-Arabië twee miljoen dollar per maand ontving om de contra's in Nicaragua te steunen. Zie Margaret Thatcher met dezelfde Saudiërs onderhandelen over een wapenleverantie van zes miljard Britse ponden. Westerse wereldleiders zijn in de ban van Arabische oliesjeiks, en vice versa. De winsten worden in dollars geteld, de verliezen in mensenlevens.

Ronald Reagan, Tony Blair, ze passeren allemaal de revue, en ook Barack Obama wordt niet gespaard. Zie hoe in de War on Terror drones worden ingezet, en in Syrië aanvallen worden uitgevoerd gebaseerd op vermoedens van terrorisme.

'Shadow World' is een ontnuchterend document dat in de schimmige achterkamers van de macht duikt, en een ding duidelijk maakt: er valt veel profijt te halen uit permanente oorlog. Zo maakt de film aannemelijk dat Amerika als grootste wapenleverancier aan Israël helemaal niet geïnteresseerd is in vrede in het gebied.

Ook wordt duidelijk waarom in onze wereld angst wordt gecultiveerd, waarom het interessanter is om nachtmerries te verkopen dan dromen. Wereldleiders en grote corporaties die lobbyen voor oorlog zijn erbij gebaat.

'Shadow World' kwam tot stand voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen. President-elect Donald Trump komt er niet in voor. Wel vraag je je bij elke getuigenis af, wat hij met de hele bliksemse erfenis gaat doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden