Overleven op een onbewoond eiland

Vogels tellen, olievaten opruimen, kitesurfers wegjagen. Dat zijn zo'n beetje de belangrijkste bezigheden van Tim en Henk, die de lente en de zomer doorbrengen op Rottumeroog.

In het huisje van Tim van Nus (35) en Henk Mellema (52) hoor je hoe buiten de wind tekeer gaat. Een lente en een zomer lang houdt het duo de wacht op Rottumeroog, het onbewoonde Waddeneiland waar lepelaars en aalscholvers de dienst uitmaken. Twee keer per maand krijgen ze bezoek van het vasteland. De rest van de tijd zijn ze alleen, met elkaar en met de vogels.

De leegte, het afgesneden zijn van de bewoonde wereld, voor velen zou het een verschrikking zijn, maar voor Tim en Henk is het puur genot. De stilte merken ze niet op. "Ons huisje staat midden in een meeuwenkolonie. Echt stil is het dus nooit. Je hoort altijd de vogels en op de achtergrond loeit de branding van de Noordzee. De wind waait hier de oren van je kop. En zo nu en dan zitten we gewoon op Facebook, al is de verbinding hier wat traag." Tim mist zijn vriendin en zijn hond wel. "Je bent natuurlijk wel vier maanden van huis en je kunt niet zomaar even van het eiland af."

De vrienden vormen een hecht team. Het is al de tweede keer dat ze in opdracht van Staatsbosbeheer dienst doen als vogelwachters in het lege landschap van Rottum. Op een paar excursiegangers en een handvol vogeltellers na, is het eiland verboden terrein voor mensen. In 2011 trokken Tim en Henk zich ook al eens terug op het eiland. Ze kennen elkaar al uit het bestuur van de roofvogelwerkgroep. Veldwerk vinden ze geweldig. "Hoe alles op zo'n eiland ecologisch met elkaar in verband staat, en daar dan met je lieslaarzen middenin staan: dat is fantastisch. Geen dag hier is hetzelfde."

Maar er moet ook hard worden gewerkt. "Bij het krieken van de dag gebeurt hier het meest, dus zijn we al vroeg uit de veren. De afgelopen weken hebben we veel werk verzet. Zo hebben we al diverse vogeltellingen verricht, veel olievaten en andere rotzooi van het strand verwijderd en een aantal keer aangifte gedaan van te laag overvliegende vliegtuigen." Het bewaren van de rust en reinheid op het eiland hoort ook tot hun takenpakket. Per zomer ruimen ze zo'n zes kuub afval op, met af en toe een verdwaald stuk flessenpost of een oud bot als parels tussen het vuil.

In de vakantiemaanden weren ze ook grapjassen zoals kitesurfers, wadlopers en zeekanoërs van het eiland. "De titel 'vogelwachters' doet vermoeden dat we hier de hele dag met verrekijkers in het gras naar vogels liggen te turen. Natuurlijk houden we de vogels in de gaten, maar daarnaast doen we er ook alles aan om de menselijke invloeden op het eiland zo beperkt mogelijk te houden." Rottumeroog is een van de unieke plekken in Nederland waar de natuur nog geheel zijn eigen gang kan gaan. "Het is van groot belang dat we die ongereptheid in stand houden."

Tussen alle werkzaamheden door lezen ze hun boeken, en tokkelt een van hen op zijn gitaar. Wel zachtjes, want de vogels mogen niet worden gestoord en al helemaal niet tijdens het broedseizoen. "Daar zitten ze nu middenin. De eidereenden en lepelaars zitten nu op hun nesten, daar mogen we niet bij in de buurt komen. Alles broedt hier op de grond, soms is dat knap lastig. Er zit één eider pal naast ons huisje. Daar moeten we tactisch omheen manoeuvreren." Door de 'Siberische lente' waren de eidereenden er dit jaar laat bij. Bij hun aankomst was het nog volop winter in de natuur, met groepen fraters en sneeuwgorzen. Inmiddels hebben de broedende eidereenden met hun kok-kok-kok-roep Rottumeroog volledig ingenomen.

Welke dieren het ook goed doen zijn de grote mantelmeeuwen, de grootste meeuwen van Nederland. Van deze zeer zeldzame vogel verblijven vijf paren op het eiland. Hun bijnaam, de gieren van het Wad, verklaart waarom. "Doordat dode dieren hier niet worden opgeruimd, gedijt de grote mantel hier goed. Ze kunnen dagen eten van een aangespoelde bruinvis."

Helaas bespeuren Tim en Henk ook negatieve ontwikkelingen. Zo is het aantal broedende scholeksters erg klein voor de tijd van het jaar. "Het kan zijn dat ze vanwege de koude lente hun eieren wat later leggen, maar we maken ons wel zorgen. De populatie oude vogels onder de scholeksters is erg groot. Als er dan ook geen jongen bijkomen, betekent dat niet veel goeds."

Kou en wind laten hun sporen na in het landschap. "De straffe oostenwind heeft het Noordzeestrand hier veranderd in een kleine woestijn. Tonnen zand zijn door de wind neergelegd als sikkelvormige duinen, 'barchanen' genoemd. Soms trekt er ineens een halve zandstorm over je heen tijdens het vogeltellen. Die dynamiek van de natuur fascineert ons enorm. Het water en de wind maken hier de dienst uit. Onze dagindeling wordt bepaald door het getij. Met hoog water moeten we binnen blijven, om de rust van de vogels niet te verstoren."

Gelukkig valt er ook vanuit hun huisje genoeg te zien. "Door onze enorme ramen hebben we een uitzicht van 180 graden. Kijk, daar zie ik net een bruine kiekendief. Een mannetje is het, volgens mij heeft hij een graspieper te pakken."

Vanaf hun uitkijktoren kun je helemaal ver kijken. Een grote overspoeling van de Noordzee heeft in 2012 een fors stuk van de noordelijke stuifdijk weggeslagen. Daardoor kun je nu veel verder kijken vanaf het eiland. "We hebben heel goed zicht op Duitsland. Door onze verrekijkers zien we de mensen op Borkum van hun ijsjes likken en kunnen we de windmolens in de Eemshaven tellen. Ook zwaaien we wel eens naar onze collega-vogelwachters op Rottumerplaat."

Intussen blijven Tim en Henk lekker nuchter. "Het gewone leven gaat hier gewoon door. Tussen het vogels tellen door moeten we ook de was ophangen. En we vegen wel vijf keer per dag de vloer, anders verandert het hier in een zandbak."

Bovendien zijn de mannen de helft van hun tijd kwijt aan administratie. "De romantiek gaat er op den duur wel af. Hoe meer we zien, hoe meer we moeten rapporteren. De echte kick komt dan ook pas aan het eind van het seizoen, als we alle data op een rij hebben en de resultaten van ons onderzoek inzichtelijk worden."

Om die gegevens staan veel instituten te springen. "Doordat de natuur hier vrij spel heeft, dragen de gegevens van Rottumeroog veel bij aan de wetenschap over de natuurlijke ontwikkeling van vogels, landschap en vegetatie. Waar in Nederland vind je nog stukken ongerept natuurgebied, met zulke grote vogelpopulaties? De pracht van het landschap confronteert ons dagelijks met het belang van ons werk."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden