Overlast door Airbnb moeilijk aan te pakken

In juli ontdekte de gemeente Amsterdam elf woonboten die illegaal als hotel werden gebruikt, grotendeels na klachten van omwonenden. Beeld Hollandse Hoogte

Amsterdam strijdt tegen illegale hotels die via Airbnb toeristen trekken. Daarbij wordt de stad geholpen door klagende buurtbewoners.

Ze zit ontspannen op het stoepje voor haar huis aan de Brouwersgracht in Amsterdam de krant te lezen. Maar vraag Marjan Bakker naar de overlast door toeristen die via de populaire vakantieverhuursite Airbnb een etage bij haar in de buurt huren en ze brandt los.

Bij haar achter kijkt ze uit op woningen waar soms grote groepen toeristen onderdak vinden. "Vorig jaar een keer acht Engelsen. Joints erbij, flessen wijn op tafel, geluidsoverlast. Toen heb ik de gemeente gebeld." Wat er toen gebeurde? "Niets. Mijn melding werd doorgezet naar een andere afdeling, kreeg ik te horen."

Toch werkt het, denkt wethouder wonen Laurens Ivens. Inwoners van de hoofdstad konden vorig jaar zomer een 'hotline' bellen als ze last hadden van iets wat waarschijnlijk een illegaal hotel was en dat leverde de ontdekking van 23 van zulke hotels op (en 60.000 euro aan boetes). In de eerste drie weken dat die zomerhotline dit jaar draait, kreeg de gemeente al tientallen meldingen. "Zo kunnen we op heterdaad overtredingen constateren", zegt Ivens.

Afgelopen maand al meldde de gemeente dat ze elf woonboten had ontdekt die illegaal als hotel werden gebruikt en - grotendeels na klachten van buurtbewoners - nog eens elf woningen in de Haarlemmerbuurt, de buurt van Marjan Bakker, waar Airbnb bovengemiddeld veel plekken aanbiedt.

Die meldingen van buren zijn het belangrijkste middel in de strijd tegen de overlast door toeristen die illegaal kamers of woningen huren. Die vakantieverhuur groeit sterk. In 2015 werden in Amsterdam naar schatting 17.000 woningen in de loop van het jaar een keer aan toeristen verhuurd, 33 procent meer dan het jaar daarvoor. En alles wijst erop dat die groei dit jaar doorzet.

Lang niet al die verhuur is illegaal. Huizenbezitters mógen hun woning af en toe aan toeristen verhuren, maar hoogstens aan vier mensen tegelijk en niet meer dan zestig dagen per jaar. Ook moeten ze toeristenbelasting betalen. Voor huurders gelden andere regels; het doorverhuren van huizen van woningcorporaties is zelfs volledig verboden.

Tekst loopt door onder foto.

Toeristen met rolkoffers op de Amsterdamse grachten. Beeld anp

Rolkoffertjes
"Een zakcentje voor Amsterdammers", noemde D66-raadslid Reinier van Dantzig de inkomsten via sites als Airbnb, en ook coalitiegenoot VVD ziet veel goeds in deze vakantieverhuur. Maar de héle gemeenteraad, inclusief deze twee partijen, ziet ook uitwassen. Daarmee wordt niet alleen het geluid van rolkoffertjes bedoeld dat tegenwoordig overal in de stad te horen is. En ook gaat het de raad niet per se om wat er met een buurt gebeurt als in hele straten de sfeer bepaald wordt door toeristen. Het meest bezorgd is de raad om - opnieuw in de woorden van Van Dantzig - de "vastgoedhufters die willens en wetens illegale hotels oprichten".

Want dat komt nogal eens voor: woningen waar de eigenaar de facto niet of nauwelijks woont en waar grote delen van het jaar toeristen te vinden zijn, vaak ruim meer dan vier. Die toeristen zijn daar veel goedkoper uit dan in hotels, maar desondanks kan de eigenaar van zo'n woning goud geld aan hen verdienen. En daar is het gemeentebestuur fel tegen, want de stad kampt al met een tekort aan woningen. "Woningen zijn bedoeld om in te wonen", om met wethouder Ivens te spreken.

Maar in de zoektocht naar zulke illegale hotels is de gemeente bijna volledig aangewezen op meldingen van buurtbewoners. Het zou enorm helpen als Airbnb - met vorig jaar 14.000 woningen en 575.000 toeristen met afstand de grootste partij in deze markt - inzage gaf in de gegevens van verhuurders. Maar dat weigert ze, met een beroep op de privacy. Sowieso heeft ze weinig op met de Amsterdamse regels: wie op de Airbnb-site zoekt naar een plek voor vijf of meer mensen, vindt meteen honderden adressen.

De gemeente legt zich nu toe op scrapen, digitaal rechercheren in openbare gegevens, op zoek naar verhuurders die de regels overtreden. Daarnaast verwacht ze veel van een meldplicht voor mensen die hun woning online aan toeristen aanbieden. Vlak voor het zomerreces besloot de Tweede Kamer dat zo'n meldplicht er moet komen. "Een nieuw en krachtig wapen in de strijd tegen illegale hotels", stelt Ivens.

Ook daar is Airbnb trouwens tegen. Te ingewikkeld voor haar verhuurders, vindt ze.

Beeld anp

Wereldsteden tegen wildgroei verhuur
Via Airbnb zijn vakantieadressen te vinden in ruim 34.000 steden in 191 landen. Verreweg de meeste Nederlandse adressen zijn in Amsterdam te vinden.

Amsterdam is niet de enige stad waar vakantieverhuur tot overlast leidt. In New York, de stad met de meeste verhuringen via Airbnb, demonstreerden inwoners zelfs tegen Airbnb-uitwassen, zoals hogere huizenprijzen.

Een aantal wereldsteden heeft maatregelen genomen om de wildgroei van Airbnb-verhuur aan banden te leggen. Barcelona voerde dit voorjaar een lokale noodwet in die het openen van nieuwe Airbnb-appartementen verbiedt. In Berlijn geldt sinds kort een verbod op het verhuren van volledige woningen; alleen verhuur van kamers is nog toegestaan. En in Parijs wordt nagedacht over boetes tot 100.000 euro voor verhuurders die de regels overtreden.

De demonstraties tegen Airbnb-uitwassen in New York. Beeld anp

Deeleconomie of Steeleconomie?
Hoe fijn, hoe gezellig: mensen die hun huis af en toe delen met toeristen die een 'authentieke ervaring' willen en daar nog wat geld aan overhouden ook. Dat is het imago dat Airbnb koestert. De deeleconomie, daar wordt iedereen toch beter van?

Maar dat imago heeft z'n glans verloren. Die deeleconomie komt alleen ten goede aan wie iets bezit, zeggen critici, want wie niets heeft, kan ook niets delen. Neem de huurders van woningcorporaties: die mogen hun huis niet aan toeristen verhuren en delen dus niet mee. En volgens de ING drijft vakantieverhuur de prijzen van koophuizen op, zodat die voor minder mensen betaalbaar worden.

Airbnb heeft ook een zakelijker verhaal klaar voor haar criticasters. De toeristenbelasting van haar huurders levert de gemeente 5,5 miljoen euro op, zegt het bedrijf, en van de huuropbrengsten én van wat die toeristen verder nog uitgeven in de stad worden Amsterdammers 380 miljoen per jaar rijker.

GroenLinks-raadslid Jorrit Nuijens is niet onder de indruk. We hebben het hier over een multinational met een omzet van één miljard euro die hier zelf geen cent belasting betaalt, zegt hij. "Winstmaximalisatie over de rug van de steeds krappere, duurdere Amsterdamse woningmarkt." Deeleconomie? Nuijens spreekt net zo lief van 'steeleconomie'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden