Overheid walst over burger heen

Nationale Ombudsman: Bij stelselwijzigingen, zoals pgb, heeft de politiek geen oog voor belangen van mensen

Bij de invoering van het nieuwe betalingssysteem voor het persoonsgebonden budget is het belang van de burger volkomen uit het oog verloren. Fraudebestrijding en bezuinigingen stonden zó voorop dat in alle haast de positie van de burger uit het zicht raakte.

Het eerste grote rapport van de nieuwe Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen liegt er niet om. De overheid, lees: staatssecretaris Martin van Rijn van volksgezondheid, heeft gefaald, toen zij per 1 januari van dit jaar de Sociale Verzekeringsbank (SVB) verantwoordelijk maakte voor de uitbetaling van de pgb's. Daarbij ging mis wat maar mis kon gaan. Vele tienduizenden budgethouders en zorgverleners kregen hun geld niet of niet op tijd.

De pgb-chaos staat niet op zichzelf: de ombudsman ziet een patroon bij zulke drastische stelselwijzigingen: de politiek is geneigd te gehaast te werk te gaan en de uitvoeringsinstanties lijken de politiek hierin te volgen zonder tegengeluid. Vrijwel altijd kennen deze omvangrijke operaties automatiseringsproblemen, waarbij de burger het gelag betaalt.

Zo ging het volgens de ombudsman zo'n tien jaar geleden bij de invoering van de zorgverzekeringswet en bij de uitvoering van de ziektewet door het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen. Ook met de uitbetaling van zorg- en huurtoeslagen ging het mis. Volgens de ombudsman leert de overheid kennelijk niet van fouten, getuige de problemen vorig jaar bij de invoering van het één-bankrekeningnummersysteem door de fiscus. Met zijn harde kritiek staat Van Zutphen niet alleen. In mei haalde de Rekenkamer al op eenzelfde manier uit.

In een reactie zegt staatssecretaris Van Rijn dat hij de hoofdconclusie deelt dat 'bij de invoering van het nieuwe pgb-systeem niet is voldaan aan hetgeen burgers zouden mogen verwachten'. Hij neemt de aanbevelingen over om het systeem in de toekomst beter en eenvoudiger te laten werken. Daar wordt nu aan gewerkt. De grootste problemen met het uitbetalen zijn onder controle.

Politiek zal Van Rijn (PvdA) niet in de problemen komen. "De ombudsman brengt geen nieuwe feiten", concludeert Sjoerd Potters van de VVD-fractie in de Tweede Kamer. Sinds 1 januari debatteerde de Kamer al zes keer over de pgb-chaos. Twee keer overleefde Van Rijn een motie van wantrouwen van de SP.

Renske Leijten (SP) wil een nieuw debat. "De reconstructie van de ombudsman is onthutsend", stelt zij. Van haar collega Fleur Agema (PVV) mag Van Rijn vertrekken. "Ik snap niets van het sentiment dat Van Rijn maar moet blijven zitten om zijn eigen rotzooi op te ruimen."

Mona Keijzer (CDA), die in juni de SP-motie steunde, voelt zich gesterkt door de conclusie van de ombudsman. "Wij hebben toen onze positie duidelijk gemaakt. Het lijkt me dat nu andere oppositiepartijen aan zet zijn, bijvoorbeeld D66 dat in juni om onbegrijpelijke redenen de motie van wantrouwen niet steunde."

Ook Vera Bergkamp (D66) en Linda Voortman (GroenLinks) zien zich in hun gelijk bevestigd dat het te veel om systemen is gegaan en te weinig om mensen. Voortman is blij dat Van Rijn de aanbevelingen van de ombudsman overneemt. Bergkamp hoopt dat Van Rijn haar ervan kan overtuigen dat de maatregelen die hij neemt, werken.

NEDERLAND 6 Meer nieuws

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden