Overheid verstrikt in web van netwerken

null Beeld

De overheid raakt verstrikt in een kluwen van digitale netwerken. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) wil dat de overheid meer gaat letten op de gevolgen van netwerkvertakkingen en haar verantwoordelijkheid neemt als het misgaat. Dat rapporteerde de raad dinsdag aan minister Donner.

Fleur de Weerd en Marco Visser

De laatste jaren richt de overheid zich meer op controle en zorg, in plaats van alleen dienstverlening. Voorbeelden zijn het elektronisch kinddossier, internationale uitwisseling van passagiersgegevens en vingerafdrukken in het paspoort, waarbij gegevens van burgers worden gedeeld en aan elkaar gekoppeld om er zo 'efficiënt' mogelijk gebruik van te maken.

De overheid beseft onvoldoende wat de negatieve gevolgen kunnen zijn van deze koppelingen, stelt de raad in het rapport iOverheid. Te veel wordt gedacht in termen van effectiviteit en efficiëntie, wat ten koste gaat van de privacy en transparantie.

Een van de grote gevaren van de wirwar aan netwerken is dat niemand zich de hoeder van het geheel voelt. De regie ontbreekt zodat informatie kan vervuilen en overheid en burgers het risico lopen verstrikt te raken.

Ron Kowsoleea kan hierover meepraten. De Nederlandse zakenman was vijftien jaar lang het slachtoffer van identiteitsfraude, omdat er tientallen delicten verkeerd onder zijn naam werden geregistreerd in politie- en justitieregisters. Omdat niemand verantwoordelijk was, kon hij nergens terecht.

De ombudsman nam het voor hem op, "maar eigenlijk heeft die de bevoegdheid niet", aldus Dennis Broeders van de WRR. "Door de aaneenschakeling van systemen, zowel van overheid als van particulieren staat niemand garant voor de juistheid van informatie. Men gelooft dat het waar is omdat het in het systeem staat. Iemand moet verantwoordelijkheid nemen als het fout gaat. De overheid kan het niet bij de burger neerleggen."

Naast hulp achteraf wil de WRR ook dat bestuurders en politici achterdochtiger zijn. "Politici zijn geneigd een systeem in te voeren omdat ze één kind willen redden of een terroristische aanslag voorkomen. Ze verliezen privacy en transparantie uit het oog."

De WRR pleit voor het instellen van een commissie die jaarlijks rapporteert over de effecten van digitalisering en systemen wildgroei. Ook wil de raad dat er een autoriteit komt met bevoegdheden om burgers te ondersteunen die verstrikt zijn geraakt in de systemen van de overheid.

De politiek moet af van het ongefundeerde optimisme over de mogelijkheden van ICT-projecten, wat alleen maar leidt tot onhaalbare deadlines en kostbare mislukkingen, aldus het rapport. Er moeten maatstaven komen om de projecten te kunnen beoordelen, want 'geloofwaardige evaluaties zijn zeldzaam'. "De discussie blijft steken in de veiligheid van technologie (OV-chipkaart) of in financiële debacles (diverse mislukte ICT-projecten)."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden