Opinie

Overheid, neem de taak van betuttelaar serieus en bescherm ons tegen onze eigen drukdoenerij

Een patiënt bij de huisarts tijdens het spreekuur.Beeld anp

Onze samenleving is oververmoeid. Dat vraagt oplossingen die de huisarts niet kan bieden, aldus Pieter Barnhoorn, huisarts te Leiden. 

Onze wachtkamers zitten vol met vermoeide en overbelaste mensen. Nederland is moe. Ondanks de vermoeidheid hebben veel patiënten nog steeds haast. Haast om een diagnose te krijgen. Want die felbegeerde diagnose levert het excuus om even niet mee te hoeven doen met het gekmakende tempo dat we elkaar opleggen.

Velen hebben dan ook het denkwerk alvast gedaan voor ze de spreekkamer binnenstappen. Sommigen weten dat hun moeheid iets lichamelijks moet zijn. Lyme, vitamine B12-tekort of een voedselallergie. Ze komen voor een laboratoriumbriefje of een verwijsbriefje. Anderen weten dat hun moeheid iets psychisch moet zijn. ADD, hoog-sensitiviteit of een burn-out. Zij komen voor een verwijzing naar psycholoog of psychiater. Ze hebben met elkaar gemeen: eenzelfde besmetting met de huidige tijdsgeest. Namelijk, als je niets mankeert moet je alles kunnen. Om even iets minder te mogen doen is een diagnose noodzakelijk.

Medisch denkraam

Oorzaak en oplossing van overprikkeling, overbelasting en oververmoeidheid worden uitsluitend in het reeds oververmoeide individu zelf gezocht. De klachten worden uitsluitend onderzocht en behandeld vanuit een medisch denkraam. Het individu wordt weggezet als patiënt. Of verdrietiger nog, ziet geen andere uitweg dan zichzelf weg te zetten als patiënt. Het is voor iedereen de makkelijkste weg: de patiënt als Schuldige en de dokter als Redder.

Maar een recept van de dokter is geen oplossing voor een maatschappelijk probleem. Onze samenleving is oververmoeid door overprestatie, overcommunicatie en overproductie. Dat vraagt om oplossingen die de dokter niet kan bieden. Mensen worden oververmoeid buiten de spreekkamer. De oplossingen, bedacht in de spreekkamer, zijn vaak te weinig duurzaam voor het leven van de patiënt buiten de spreekkamer. Mindfulness, yoga, weerbaarheidstrainingen zijn niet meer dan een mooi begin. Het blijft dweilen met de kraan open, wanneer je ziek wordt van je werk en van je leefomgeving, waar je weer naar toe terug moet. Wanneer je je gereduceerd voelt tot productiemachine die zo hard mogelijk en vooral storingsvrij dient te lopen en wanneer de plaats en tijd om tot rust te komen, je worden ontnomen, blijf je oververmoeid. Totdat je geheel bent opgebrand.

Er is nood aan systematischer oplossingen. De burger zou bijvoorbeeld, voor hij patiënt wordt, beschermd kunnen worden tegen de overdaad aan prikkeling waar die zo ziek van wordt. Hier ligt een taak voor de overheid. Een kerntaak van de overheid is betutteling. Ze beperkt voortdurend met groot succes onze vrijheid ten gunste van ons eigen welzijn. Vanwege die betutteling draag ik een helm op mijn motor, heb ik het roken opgegeven, ben ik gezonder gaan eten, kortom: leef ik nog steeds. Waarvoor dank. Op het gebied van rust echter, mag er meer worden betutteld.

Filewandelen

Want zelfs in mijn eens zo rustige provinciestadje, word ik alle zondagen in staat gesteld om spullen te kopen die ik niet nodig heb. Van filewandelen in de Leidse Hout of filevaren op de Kaag, knapt niemand op. Blijft over: een boek lezen in de tuin. Echter, op het merendeel van de zondagen word ik daar weggeblazen door de dreunende bastonen van het zoveelste gezellige evenement.

De overheid, of de lokale overheden, moeten zich inspannen om vluchtheuvels te creëren. Tijd en ruimte waarin we het elkaar gunnen om tot rust te komen. De zondag organiseren als rustdag zou een ontzettende gezondheidswinst opleveren.

Zondagsrust

Steeds meer mensen lijken een verband te zien tussen onze toenemende vermoeidheid en het gebrek aan rustmogelijkheden. De Vereniging tot bevordering van de zondagsrust kan zich dan ook verheugen in een toenemend aantal leden (Verdieping, 20 november). Goed nieuws, zeer goed zelfs. Spreek maar gerust van blijde tijding.

Nu nog een overheid die het in dezen aandurft zich gepast paternalistisch op te stellen. De overheid ontleent haar bestaansrecht aan het bepalen wat goed is voor haar burgers. Rust, niet-nuttige tijd, niet-productieve tijd, speeltijd, tussentijd, dat is wat moe Nederland nodig heeft.

Overheid, neem de taak van hoofd-betuttelaar serieus en bescherm ons tegen onze eigen drukdoenerij, voor we allemaal zijn opgebrand.

Lees ook

Burn-out: als het te zwaar wordt om iemand te zijn

Te veel stress of een te hoge werkdruk wordt vaak als oorzaak aangewezen voor een burn-out. Maar volgens cultuurfilosoof Maarten Coolen is er iets anders aan de hand.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden