Overheid moet breken met fossiele verliezers

Politici laten hun oor te veel hangen naar het afbrokkelende fossiel-industrieel complex, betoogt Roebyem Anders. Onze leiders moeten ruggegraat tonen en kiezen voor een groene toekomst.

Shell laat de olie in Alaska in de bodem zitten. Amerikaanse kolencentrales sluiten. Banken als Citi, Bank of America en ANZ stoppen de financiering van de kolensector en stellen miljardenkredieten beschikbaar voor groene energie. Zelfs bedrijven als General Electric en E.On zetten hun kaarten op duurzame energie.

De trein van duurzame energie is decennia krakend omhoog gekropen. Nu ze over de heuveltop is, stoomt ze in hoog tempo af op het fossiel-industrieel complex. Volgens het adagium 'adapt or die' kiezen veel ondernemingen van dit afbrokkelende complex eieren voor hun geld: ze maken een commerciële draai naar duurzame energie omdat ze zien dat dat dit ook voor hen een aantrekkelijke én onafwendbare toekomst is.

Kan de vlag dus uit? Zeker niet. De gevestigde orde maakt de draai tandenknarsend en wil de fossiele activiteiten tot de laatste cent uitmelken. Dit leidt tot een paradox. Hoewel meer fossiele bedrijven dan ooit beseffen dat de transitie naar duurzame energie onontkoombaar is, trekken ze tegelijk aan de rem om de transitie te vertragen. Daarbij halen ze alles uit de kast: van lobbywerk om regels af te zwakken en fossiele subsidies in stand te houden, tot verspreiding van leugens over klimaatverandering.

Shell lijfde politici in

Oliebedrijf ExxonMobil is een extreem voorbeeld. Exxons researchers legden al in de jaren zeventig de link tussen fossiele brandstoffen en klimaatverandering, zo blijkt uit graafwerk door Inside Climate News. In een memo dat al in de jaren tachtig verscheen, waarschuwde een director bij Exxon Research dat 'het zeer wel mogelijk is dat de berekende opwarmingstrend na 2030 catastrofaal zal zijn'. Dat is wat 97 procent van klimaatwetenschappers nu ook zegt.

En wat deed Exxon? Het bedrijf staakte het klimaatonderzoek, stopte de resultaten onderin een la en tuigde een kerstboom aan 'onafhankelijke' instituten op, die de ernst van de zaak juist ontkenden.

Ook in Nederland vindt de fossiele energie een gewillig oor bij politici. Ex-politici als Wim Kok, Dick Benschop en Nebahat Albayrak zijn met riante salarissen ingelijfd door Shell. Dit heeft ons weinig goeds gebracht. Anno 2015 halen we niet alleen onze klimaatdoelen niet, in 2020 zullen we ruim 2 procentpunt onder het EU-doel van 14 procent hernieuwbare energie blijven steken, voorspelt de Nationale Energieverkenning. Maar het ergste is, dat we kostbare tijd verliezen voor de opbouw van een substantiële duurzame sector.

Momentum

Terwijl het momentum nu groot is. Zon- en windenergie worden snel goedkoper. Een voortvarend, duurzaam energiebeleid zou in deze sector tot flinke groei van werkgelegenheid kunnen leiden. Maar dat vraagt wel om een fundamentele keuze.

Zet de Nederlandse politiek haar geld op de verliezers en blijft ze de vertragingstactiek van fossiele bedrijven ondersteunen? Of toont ze ruggegraat en richt ze zich op een krachtige duurzame sector?

Die laatste route vergt politieke moed. Maar het is de enige reële optie om het verlies aan banen in de fossiele sector te compenseren. De dagen van fossiele energie zijn geteld, zelfs fossiele bedrijven zijn hiervan overtuigd. Actieve hulp om dit proces te vertragen, redt geen banen, net zomin als de overheidssteun aan scheepsbouwers deed in de jaren zeventig. Dus overheid: richt je op een schone toekomst en laat de fossiele sector zijn eigen boontjes doppen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden