Overheid is opnieuw de grote boosdoener

Big Brother Award voor privacyschending vanavond uitgereikt

Eén ding staat vast bij de uitreiking van de Big Brother Award vanavond: de prijs gaat naar de overheid. En dat is niet voor de eerste keer. Van de negen keer dat online-privacywaakhond Bits of Freedom de onderscheiding voor de grootste privacyschender van Nederland uitreikte, kwam de overheid vrijwel altijd als winnaar uit de bus.

Er zijn drie genomineerden voor de publieksprijs. Minister Lodewijk Asscher van sociale zaken voor de invoering van SyRI, een systeem dat gegevens van burgers aan elkaar koppelt en analyseert om fraudeurs te ontmaskeren. En de Belastingdienst vanwege de 'enorme honger' naar informatie over de belastingbetaler. Plus minister Ivo Opstelten van veiligheid en justitie voor het verdacht maken van alle Nederlanders via de bewaarplicht van bel- en internetgegevens die hij providers oplegt en via zijn plannen voor de opslag van kentekengegevens.

Opstelten won de prijs al twee keer: in 2011 en vorig jaar. Een andere winnaar van overheidswege was Piet Hein Donner, oud-minister van justitie, vanwege zijn wetsvoorstel tot identificatieplicht.

Ook Guusje ter Horst, destijds minister van binnenlandse zaken, sleepte de publieksprijs in de wacht voor het 'gebrek aan nuance' in de privacydebatten. Een opvallende niet-politieke winnaar was er in 2007: u. Voor het onverschillig omgaan met uw persoonsgegevens.

Hoe komt het dat de overheid door het publiek zo vaak wordt aangewezen als de grootste privacyschender? Daphne van der Kroft van Bits of Freedom denkt dat de privacy-inbreuk door de overheid als heftiger wordt ervaren dan als bedrijven de privésfeer schenden. "Je hebt als burger vaak geen keuze, behalve emigreren. Dat geeft een gevoel van onmacht."

Sinds de prijs wordt uitgereikt is er wel iets veranderd, denkt Bits of Freedom. Kon je een aantal jaren geleden nog genomineerd worden als je een proefballon opliet, nu gaat het vaak al om een wetsvoorstel. Dat betekent niet dat de nominaties vroeger niet ernstig waren, zegt de organisatie: zo was de bewaarplicht voor providers in 2002 reden om VVD'er Monique de Vries de Big Brother Award te geven.

Naast de publieksprijs wordt er vanavond ook een winnaar aangewezen door privacy-experts. Opvallend genoeg is daar de overheid niet oververtegenwoordigd. Zo zijn bouwmarkten in Ede genomineerd omdat zij de politie laten meekijken naar beelden van klanten die 'verdacht gereedschap' kopen.

Laten burger zich dan vooral meeslepen door emotie als zij op de overheid stemmen? Dat heeft niet zozeer met emotie te maken, denkt Van der Kroft. De experts wordt gevraagd ook te kijken naar zaken die niet veel media-aandacht krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden