Overheid heeft te weinig waardering voor rol kerk in de maatschappij

Het was winst toen de overheid in de jaren zestig met het in het leven roepen van de Algemene Bijstandswet een belangrijke taak van de kerk, de armenzorg, uit handen had genomen.

Vanaf dat moment waren zorgbehoevenden niet meer aangewezen op een kerk, of een andere vrijwilligersorganisatie, voor het verkrijgen van een gunst, maar konden ze gewoon bij de overheid met opgeheven hoofd hun recht op bijstand opvragen.

Dat neemt niet weg dat sommigen deze ’verstatelijking’ van de zorg betreurden. Zij vreesden dat deze ontwikkeling ten koste zou gaan van het particulier initiatief en daarmee ook ten koste van de zorg voor elkaar in de samenleving. Voortaan zou een anonieme overheid voor ons allemaal zorgen, zodat burgers onderling verder niet meer naar elkaar behoefden om te kijken. Dat gevaar was en is zeker aanwezig. De meeste kerken redeneerden echter dat er ook na deze zegenrijke interventie van de overheid nog genoeg te zorgen overblijft in de samenleving.

Hoe omvangrijk dat zorgterrein is, bleek vorige week uit het rapport ’Tel je zegeningen’ dat twee onderzoeksbureaus in opdracht van de gemeente Rotterdam hebben samengesteld. Daarin blijkt dat kerken activiteiten ontplooien van ziekenbezoek, hulp bij rouwverwerking, relatietherapie, kleding inzamelen en verdelen, noodhulpverlening, hulp aan dak- en thuislozen, tot en met huiswerkbegeleiding toe. De onderzoekers waren ook nog zo aardig om te berekenen dat de gemeente aan deze kerkelijke inzet jaarlijks zo’n 120 miljoen euro verdient. Waarmee aangetoond is dat de sociale betekenis van kerken in de stad erg groot is. Zeker als men bedenkt dat de overheid zes keer zo duur uit is als zij dit werk zelf ter hand zou moeten nemen.

Bovendien laat dit onderzoek zien dat kerken met deze zorg een bijdrage leveren aan de integratie van immigranten. Om iets op poten te zetten leggen ze dwarsverbanden om er zoveel mogelijk mensen bij te betrekken. En dat blijkt te werken. Ook moskeeën sluiten zich bij dit soort activiteiten aan.

Resteert de wat vervelender conclusie dat de overheid vaak met een grote boog om dit soort activiteiten heenloopt. Er is beduchtheid om kerken te ondersteunen. Voorzover dat om het eigenlijke kerkzijn gaat is die terughoudendheid terecht: de staat heeft zich niet te bemoeien met de religie als zodanig.

Dat neemt natuurlijk niet weg dat de overheid best wat ruimhartiger zou kunnen zijn als het om de sociale betekenis van de kerken gaat: die blijkt nog altijd van groot belang te zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden