Overheid doet te weinig tegen sekten

"Dankbaar onderwerp van veel van die theorieën zijn geheimzinnige groepen als de Bilderberggroep en de Illuminati die achter de schermen de politiek beïnvloeden en zo naar een nieuwe wereldorde toewerken."Beeld thinkstock

De overheid en het Nederlandse rechtssysteem zijn onvoldoende uitgerust om uitwassen van nieuwe religieuze bewegingen - oftewel sekten - aan te pakken. Dat zegt Fokko Oldenhuis, hoogleraar recht en religie aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Sinds ik in 2005 hoogleraar recht en religie werd, heb ik tientallen telefoontjes gehad van bezorgde ouders die zeiden: 'Help me, mijn kind is ontvoerd!' Maar ik kan niks voor ze doen. Er is geen instantie waar deze mensen terechtkunnen."

Deze week nog raakte de sekte River of Glory in opspraak omdat een van de leden haar vierjarige dochter ontvoerde uit haar pleeggezin en haar meenam naar het Griekse eiland Patmos. De sekte past binnen de nieuwe religieuze bewegingen die het einde der tijden verwachten en waar Oldenhuis in 2012 met collega Kocku von Stuckrad in opdracht van het ministerie van binnenlandse zaken onderzoek naar deed.

In Nederland genieten kerkgenootschappen veel vrijheid doordat ze beschermd worden door het recht op godsdienstvrijheid. De staat mag kerkgenootschappen bijvoorbeeld niet zomaar verbieden of ontbinden. Maar die vrijheid heeft ook een schaduwzijde, namelijk dat sektarische bewegingen moeilijk kunnen worden aangesproken op kwalijke praktijken.

Staatonwaardig
Hersenspoelen, misleiden en iemand aanzetten zijn identiteit op te geven zijn namelijk geen strafbare feiten. Het strafrecht is volgens Oldenhuis te grofmazig en niet adequaat genoeg om sektarische groepen aan te pakken. "Tussen niks en strafrecht zit nog een hele wereld", zegt hij. "Het is staatonwaardig dat we hier niets aan kunnen doen."

Nederland zou een voorbeeld moeten nemen aan buurland België, vindt Oldenhuis. Daar is van overheidswege een kenniscentrum opgezet dat zorgt voor onafhankelijke informatievoorziening, studies en beleidsadvies. In Frankrijk is er een wet aangenomen die het mogelijk maakt groeperingen te verbieden. "Er is hier in Nederland een grote blinde vlek," zegt Oldenhuis, "en burgers durven het voortouw niet te nemen."

In hun onderzoek waarschuwden Oldenhuis en Von Stuckrad al dat sektarische groepen sinds het laatste uitgebreide onderzoek naar sekten in 1984 veel terrein hebben gewonnen in Nederland en dat het belangrijk is deze groepen goed in kaart te brengen. Dat River of Glory destijds nog niet in beeld was, illustreert hoe snel uitwassen van deze bewegingen zich kunnen ontwikkelen.

Complottheorieën
De nieuwe religieuze bewegingen uit het onderzoek van Oldenhuis kenmerken zich doordat ze nauwelijks geïnstitutionaliseerd zijn en zich vooral organiseren via internet en sociale media. Veel van hen geloven in complottheorieën waarbij ze de staat en de gevestigde wetenschap zien als kwaadaardige tegenspelers die de waarheid onderdrukken.

Dankbaar onderwerp van veel van die theorieën zijn geheimzinnige groepen als de Bilderberggroep en de Illuminati die achter de schermen de politiek beïnvloeden en zo naar een nieuwe wereldorde toewerken. Deze mensen zouden moderne technologieën, zoals de massamedia, gebruiken om de burgers dom te houden.

Sinds november 2012 is het onafhankelijke meldpunt Sektesignaal actief, maar dat is volgens Oldenhuis niet de oplossing. "Het is te informeel", zegt hij over het meldpunt, dat vorig jaar 63 meldingen ontving. Hij ziet als voorbeeld liever de Commissie Gelijke Behandeling. "Een instantie die niet alleen kan signaleren, maar ook de bevoegdheid heeft om te handelen. Om aan de bel te trekken en te zeggen: nu is het klaar."

River of Glory

River of Glory is een religieuze 'profetenbeweging' die leert dat het einde der tijden nabij is. De groep verhuisde eind vorig jaar uit Winterswijk naar Patmos, het Griekse eiland waar Johannes het bijbelboek Openbaring schreef, omdat profetes Aquila Deborah (Dorine Visser) een visioen had gekregen waarin God zei dat ze daarheen moest gaan.

Ze zijn nu nog met z'n vijven. Ze geloven dat God op dat eiland 'gaat doorbreken' en over het 'corrupte wereldsysteem zal oordelen'. River of Glory weigert onder andere een zorgverzekering af te sluiten omdat "elke zorgverzekering abortus mogelijk maakt en dat mag niet van God. Abortus is een bloedoffer en dat is wat satan eist van zijn volgers", aldus sekteleider Barry Schutte die zich Israël Immanuel noemt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden