Overgrote meerderheid van kiezers wilde per se incidenten vermijden

SARAJEVO - Een groot deel van de 2,5 miljoen kiesgerechtigden in Bosnië-Hercegovina heeft in het afgelopen weekend in een opmerkelijke rust gemeenteraden voor 136 gemeenten gekozen. Alleen in Bihac viel een gewonde bij een schietincident.

Het ging om uitgestelde verkiezingen. Na jaren van oorlog waren de spanningen tussen moslims Serven en Kroaten vorig jaar nog te groot om gemeenteraden te kiezen. Vooral het feit dat mensen voor deze verkiezing vaak naar vijandig gebied moesten reizen, werd als buitengewoon riskant gezien.

De landelijke verkiezingen verliepen een jaar geleden echter ook al rustig. Over het algemeen viel dit weekend te constateren dat het uitstel goed heeft gewerkt. De spanning lijkt op veel plaatsen aanzienlijk minder te zijn. Wat vooral opviel, is dat de overgrote meerderheid van de kiezers een sterke wil had om incidenten te vermijden en dat de politieke leiding van de verschillende bevolkingsgroepen geen provocaties heeft uitgelokt. Weliswaar is deze verkiezingsgang zwaar beveiligd door troepen van de vredesmacht Sfor, maar zonder goede wil van de bevolking was de rust niet mogelijk geweest. De uitslagen worden op zijn vroegst eind van de week verwacht. De opkomst wordt als 'zeer hoog' omschreven.

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), die de verkiezingen organiseerde, sprak opgelucht van een goed verloop van de verkiezingen. “We zijn getuige geweest van twee buitengewoon goede dagen voor Bosnië”, aldus woordvoerder David Fowley. Toch was er ook weer veel kritiek op de organisatie, die op veel plaatsen slecht was te noemen. Er was vooral weer kritiek op de gebrekkige registratie van kiezers. Veel kiezers die meenden kiesgerechtigd te zijn, kwamen niet op de lijsten voor. De OVSE vroeg om begrip daarvoor. “Het is voor veel mensen niet goed in te schatten hoe ingewikkeld deze verkiezingen waren”, zo zei een woordvoerder.

Vooral aan Kroatische zijde was er nog sprake van verzet tegen de stembusgang, waarbij het de bedoeling was afspiegelingscolleges te kiezen op basis van de bevolkingssamenstelling van voor de oorlog. Dat kan betekenen dat in de oorlog veroverd en etnisch gezuiverd grondgebied moet worden prijsgegeven. In het stadje Zepce, in centraal Bosnië hielden fanatieke Kroaten zaterdag nog alle acht stembureaus gesloten ondanks het feit dat een eerder afgekondigde boycot van de verkiezingen door Kroaten was opgeheven. Gisteren, op de tweede dag van de verkiezingen, hielden de Kroaten nog drie van de acht stembureaus gesloten, ondanks zware druk. Een woordvoeder van de OVSE waarschuwde de Kroaten dat ze daarmee vooral zichzelf in de vingers sneden, omdat de uitslag hoe dan ook zou worden geteld. De Kroatische inwoners van Zepce worden als de fanatiekste onder de Kroaten gezien, die niets van een multi-etnische samenleving willen weten maar aansluiting zoeken bij Kroatië.

Trots

Opvallend is het geringe aantal incidenten op Bosnisch-Servisch terrein. De Amerikaan Jacques Klein, rechterhand van de internationale gezant voor Bosnië, Carlos Westendorp, zei “bijzonder trots” op de Serviërs te zijn. Zij staan te boek als het minst coöperatief als het om het uitwerken van de vredesafspraken van Dayton gaat. Wel had de OVSE hier uit voorzorg een aantal stembureaus buiten de steden Brcko, Zvornik, Srebrenica en Bijeljina gevestigd. De organisatie hier bleek echter volstrekt niet berekend op een grote toeloop.

Ook in Mostar bleef het dit weekend onrustig. Nadat de boycot van de Kroaten hier vrijdagavond laat was opgeheven vertrouwden de moslims de toezeggingen niet die de OVSE aan de Kroaten zou hebben gedaan. Pas zaterdagmiddag laat wist de organisatie de moslims te overtuigen en gingen ook in het moslim-deel van Mostar de stembussen open.

In Drvar in het noordwesten van Bosnië hebben Kroaten tenslotte obstructie gepleegd door Servische kiezers tergend langzaam af te handelen. Het verweer was dat het door de Serviers gebruikte cyrillische schrift door Kroaten niet te lezen was.

De grote opkomst en de drang van veel kiezers om naar hun oude woonplaats terug te keren leidden op veel plaatsen tot verkeersopstoppingen. Zo stonden op de weg van centraal-Bosnië naar het in de Servische republiek Srpska gelegen stadje Zvornik zaterdagavond-laat nog files.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden