Overdreven paniek over gentechvoedsel

Volgens Britse onderzoekers is biologisch voedsel vaak besmet met genetisch gemanipuleerde stoffen. Het bericht doet vermoeden dat er een ramp dreigt door genetische vervuiling. En de biologische sector versterkt die overdreven angst.

Biologica, het platform van de biologische sector, dringt aan op maatregelen. Directeur Bert van Ruitenbeek is zich 'rot geschrokken' van het onderzoek (Trouw, 19 februari). Het lijkt er eerder op dat hij van een mug een olifant weet te maken. Een knap staaltje genetische manipulatie.

Aan de paniek in de biologische sector ligt een nog niet gepubliceerd onderzoek ten grondslag van de Universiteit van Glamorgan. Uit het persbericht dat de universiteit begin februari de wereld in stuurde, blijkt dat tien van de 25 onderzochte biologische producten eiwitten bevatten, afkomstig van voor soja soortvreemde genen.

Van de aldus 'besmette' producten, spande een vegetarisch worstje de kroon. In plaats van 'gentechvrij' te zijn, bleek het 0,7 procent soortvreemd eiwit te bevatten. Dat lijkt heel wat, maar het is nog onder de grens van 0,9 procent, waar beneden producten voor de Europese wetgever gelden als 'gentech-vrij'. De Europese grenswaarden zijn dus niet overschreden, zoals Van Ruitenbeek beweert.

Naast dat ene sojaworstje vonden de onderzoekers drie producten waarvan het gehalte soortvreemd eiwit varieerde van 0,1 tot 0,4 procent. Ruimschoots beneden de grens van de EU dus, maar wel boven de grens van 0,1 procent die de biologische sector zichzelf heeft opgelegd. Of de 'vervuiling' in de zes resterende monsters minder dan 0,1 procent bedraagt, weten we niet omdat het onderzoek nog niet is gepubliceerd. Desondanks lijkt het erg mee te vallen. Als je er al een conclusie aan zou willen verbinden, dan laat het onderzoek zien dat gescheiden ketens niet nodig zijn omdat de gevonden gehaltes soortvreemd eiwit beneden de grens van de EU blijven.

Die conclusie wordt niet gedeeld door de biologische sector. Volgens vertegenwoordigers wordt het besmettingsgevaar steeds groter en de voorgestelde maatregelen liegen er niet om. Gescheiden aanvoerketens bijvoorbeeld, inclusief eigen hijskranen, silo's, schepen en vrachtwagens voor biologisch geteelde soja, maïs en andere grondstoffen. En een veel striktere controle op de invoer. Niet door de Voedsel- en Waren Autoriteit -die is te slap in hun ogen- maar door de strengere SKAL, de controle-organisatie van de biologische sector.

Niets staat SKAL in de weg om producten voor de biologische sector te controleren op gentech ingrediënten. Als het alleen gaat om de vraag of ze er in zitten, heb je genoeg aan een soort zwangerschapstestje. De Voedsel- en Waren Autoriteit vindt dat niet nodig, omdat het risico voor de volksgezondheid te verwaarlozen is, maar dat hoeft niemand er van te weerhouden. Zo is het niet ongebruikelijk dat imams en rabbi's inspecties uitvoeren in de voedingsmiddelenindustrie om te kijken of de producten respectievelijk 'halal' of 'kosjer' zijn en door de aanhangers van het betreffende geloof genuttigd mogen worden. Op dezelfde manier zouden 'gelovigen' in biologische landbouw ervoor kunnen zorgen dat hun producten minder dan de door henzelf gestelde grens van 0,1 procent aan genetisch gemodificeerde grondstoffen bevatten. Wel op eigen kosten natuurlijk.

Datzelfde geldt voor het voorstel om de aanvoerketens volledig te scheiden. Op gezag van graanhandelaren mogen we aannemen dat de EU-grens van 0,9 procent 'genetische vervuiling' gerealiseerd kan worden zonder gescheiden ketens. Goed leegzuigen van de silo's en schepen is genoeg. Ga je echter uit van een grenswaarde van 0,1 procent, zoals de biologische sector, dan redt je het zo niet en moet je inderdaad aanvoerketens scheiden. Maar ook hier geldt, waarom moet de overheid daarvoor opdraaien? Stel je bovenwettelijke eisen dan moet je dat zelf betalen.

Of dat verstandig is, is de vraag. De biologische sector is klein en het ziet er naar uit dat ze ook klein zal blijven. Biologische levensmiddelen worden dan erg kostbaar. Misschien is het beter om te kiezen voor een praktische oplossing, zoals in geval van bestrijdingsmiddelen. Hoewel biologische boeren die middelen niet gebruiken, ontkomen ze er niet aan dat er af een toe een spoortje bestrijdingsmiddel op hun gewas terechtkomt via de wind of de regen. Volgens de eigen regels maakt dat hun product niet minder biologisch. Het gaat tenslotte vooral om de intentie. Net zo zou je als sector kunnen vastleggen, dat een spoortje 'genetische vervuiling', zeg 0,9 procent, biologische voedingsmiddelen nog niet onrein maakt. Of is dat al te rekkelijk voor de biologisch preciezen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden