Over stoffige heuvels naar de top

De marathon is een sportinstituut. Maar wie zijn de razendsnelle deelnemers uit Afrika en wanneer beslechten ze de grens van twee uur? Ed Caesar schreef een fascinerend boek.

Hoe de toplopers uit Kenia en Ethiopië heten die morgen in het Olympisch stadion aan de start staan van de 40ste Marathon van Amsterdam? Bijna niemand kan ze uit het hoofd opnoemen. Wie het zíjn weten we ook niet en wat hun zieleroerselen zijn al helemáál niet. Geheid dat u ze een paar uur na de finish al weer bent vergeten; de superieure Afrikaanse hardlopers die de dienst gaan uitmaken langs de Amstel. Maar, leest u vooraf 'Twee uur, het verhaal van de onmogelijke marathon' van de Britse journalist Ed Caesar. Waarschijnlijk is uw idee gekanteld als u langs het parcours uw verbazing uit over de snelheid waarmee de mannen rennen.

Een paar jaar geleden besefte Caesar dat hij niets wist van de marathon en haar dienaren. Hij begon voor Sunday Times Magazine aan een artikel over de in 2011 onder verdachte omstandigheden gestorven jonge Keniaanse hardloper Samuel Wanjiru, de olympisch kampioen van Beijing. Caesar was vaker in Afrikaanse conflictgebieden op reportage geweest, maar toen hij naar Kenia vertrok voor het verhaal over een van de beste marathonlopers ooit ('The runner they left behind'), verbaasde hij zich over de vele renners die over stoffige heuvels trachtten hun weg omhoog te bereiken: voor geld hardlopen in het Westen.

"Ik wil laten zien dat er mensen achter deze lopers schuilgaan", vertelt Caesar per telefoon vanuit zijn woonplaats Manchester. "Ik wil het verhaal van die mensen vertellen."

'Twee uur' gaat onder andere over de lotgevallen van Geoffrey Mutai. Caesar gaat met hem mee op reis naar New York, is bij hem op trainingsdagen op 'God's eigen renbaan, de zandwegen van Skyland', staat naast hem in de kroeg in Kenia als hij in 2013 op een klein tv'tje ziet hoe Wilson Kipsang het wereldrecord verbetert tot 2.03,23. Via Mutai schenkt Caesar ons bovendien een blik op de technologie die moet helpen verklaren waarom Kenianen sneller zijn dan de rest en hoe ze proberen de barrière te slechten van de 2.00,00.

Caesar vertelt dat hij voor Mutai als hoofdpersoon koos omdat hij niet alleen de snelste loper van dat moment was (in Boston had hij in 2011 de officieus snelste marathon ooit op zijn naam gezet: 2.03,02), Mutai was ook in staat te reflecteren op zijn bestaan. Hij heeft 'een ziel', is 'aardig', een beetje beschadigd en hij bezit de gave om zijn races te beschouwen alsof hij in een helikopter zijn eigen prestaties kijkt. Caesar: "Via Mutai kon ik het verhaal vertellen van de marathon."

Caesar weeft in zijn boek daarnaast de geschiedenis van de marathon mee, stipt belangrijke gebeurtenissen aan en voegt aan het verhaal een belangrijke centrale vraag toe als cliffhanger: kan de marathon ooit in twee uur worden afgelegd? Over de lopers en hun doel schrijft hij: 'De marathon van twee uur bestaat ergens achter de horizon van hun normale bestaan.'

Deze jacht op de gigantische sprong van 177 seconden (het record staat nu op 2.02.57) kan er volgens Caesar voor zorgen dat de marathon uit de slagschaduw treedt van andere sporten. Momenteel lijdt de afstand onder de brute geseling waar ze de atleten toe dwingt. Door de inspanning die een marathon vergt, lopen de toppers er maar twee per jaar. Hun carrières duren ook nog eens kort. Caesar: "En dan komen de toplopers vooral uit hetzelfde land en praten ze ook nog moeilijk Engels; dus die jacht op de twee-uur-grens en die ene man die de show kan maken, zoals Samuel Wanjiru dat kon, dát kan dat de interesse aanwakkeren."

Ondertussen is de marathon op recreatief niveau volgens Caesar uitgegroeid tot 'een kermis'. In deze 'suburban endeavour' herleeft de 'geseculariseerde blanke middenklasse de heroïek van de Olympische marathon van 1908'. Toen de marathon voor het eerst 42 kilometer en 192 meter bedroeg, en het heldenimago ontstond door twee strijders die later in New York tegen betaling voor een groot publiek in Madison Square Garden een rematch van 268 rondjes liepen.

"De Afrikanen zijn voor mij een inspiratie", zegt Caesar. "De manier waarop zij hardlopen is een expressie van wie ze zijn. Besef, als je naar ze kijkt, dat de grote prestatie niet is de eindtijd die ze lopen, maar het gegeven dat ze aan de start stáán. En dat ze rennen met een grote lach op hun gezicht."

2 uur, het verhaal van de onmogelijke marathon - Ed Caesar

Uitgeverij Thomas Rap

Prijs: 19,90

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden