Over Sinterklaas, Zwarte Piet, mensensmokkelaar en xenofoob

Knap camera- en camouflagewerk van 'Het Sinterklaasjournaal' (NTR) bij de officiële intocht in Maassluis. We zagen vooral de pietenliefde van kinderen, terwijl pietenhaters en -verdedigers subtiel uit beeld bleven. "Sinterklaaaas! Piet!", klonk het. De vele agenten pasten naadloos in het Sinterklaasjournaal-verhaal van het Pietenhuis, dat door kleurig geschminkte nieuwe pieten was overgenomen. Of de agenten daar even poolshoogte konden nemen.

De simpele realiteit haalde de Zwarte Piet-discussie gewoon in: het kon de kleintjes niet schelen van welke roetveeg-, schoorsteen-, of desnoods pimpelpaarse piet ze hun pepernoten kregen. Zo lijkt de stem van mensen met een migratie-achtergrond over het racistische karakter van Zwarte Piet langzaam te worden gehoord in Nederland.

Ondertussen is de stem van de migrant in de rest van de wereld maar weinig te horen, vindt Afrika-correspondent Bram Vermeulen. Het stoort hem dat we altijd het westerse perspectief op migratie zien: de gevolgen voor Europa (en Amerika), de angst, de xenofobie. In zijn vierdelige reisserie 'De trek' (VPRO) wil hij de hoofdrolspelers in de Afrikaanse migratieverhalen een gezicht geven. Hij volgde de smokkelaar (aflevering één vorige week), de xenofobe Zuid-Afrikaan (gisteren), de drenkeling en de gedeporteerde (deel drie en vier).

Ik weet niet of het geruststellend bedoeld is, maar 'De trek' laat zien dat migratie in Afrika zo vanzelfsprekend is als de vogeltrek. Ook trekvogels laten zich al eeuwen niet tegenhouden om elders beter te kunnen broeden en voedsel te verzamelen.

Het woestijnstadje Agadez in Niger leeft van de doorreis van mensen naar Libië. Boomlange Bram spreekt twee mensensmokkelaars en krijgt als vanouds intieme verhalen los. De jonge ritselaar Aghali houdt zijn werk liever geheim, maar de dertiger Mousa met gezin en supermarktje ziet het meer als taxi-werk. Twee dagen door de Sahel rijden met gevaar voor eigen leven; hij bewijst de reizigers gewoon een dure maar faire dienst. Politieagenten zijn door Europa geïnstrueerd om migranten tegen te houden, maar vragen gewoon hun deel van de koek. "Iedereen moet eten", verklaart passeur Mousa. Mooi werk van de reportagemakers. Het grote verhaal teruggebracht tot één stadje, twee contacten, drie pickup-trucks ... en vijf vriendinnetjes per week, glimlacht Aghali.

De meeste migranten (95 procent) trekken helemaal niet naar Europa, maar naar de steden, en naar welvarender landen zoals Zuid-Afrika, vertelde aflevering twee gisteren. Daar worden migranten niet gehoord, maar op straat vermoord.

Weer komt de geruststellende Bram met iedereen in gesprek als hij het familiedrama rond één vermoorde Mozambikaan onderzoekt. Hij maakt nietszeggende conversaties juist veelzeggend - zoals met de haatzaaiende Zoeloekoning. Je proeft jarenlange Afrika-ervaring.

Bram sluit grandioos af: "Is dat niet het probleem met migratie: zelfs al wonen we in dezelfde straat, ook al zitten we naast elkaar op een bank, dan nog worden we geremd die ander te leren kennen, door de grenzen in ons eigen hoofd."

Herkenbaar hè?

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden