Over het schrijven van mooie natuurgedichten

Natuurgedichten schrijven is ingewikkeld,

iets waarbij men zuchtend moet gaan nadenken

over bijvoorbeeld rood en boom en wat het verschil is

en hoe dit op te heffen. Processen, denkt men,

hoe water inkt doet vervloeien, zo ongeveer moet dat -

maar hoe doet een boom dat richting rood?

Stelt zich er late lucht bij voor, verwerpt die.

Iemand die aan een tak hangt en bloedt? Winter

en daarin een roodborst? En zo nog wat. Niets

voldoet. Dan: men verbant de b van beginnen

en het hekwerk van m, roept de r uit tot rotzooi, zegt

de d is dood, en houdt over: tweemaal oo.

Niet mooi, wel kaal, een haast radeloos o, o.

Natuurgedichten schrijven is sloopwerk.

Esther Jansma

Uit: Hier is de tijd. De Arbeiderspers, 1998

De uil zou het roerend met Esther Jansma eens zijn geweest: 'Natuurgedichten schrijven is ingewikkeld'. De uil - die uit die heerlijke voorleesboeken over de boze heks van Hanna Kraan - weet daar alles van, want ook hij is dichter. Hij schrijft over gevoelens of over het weer of over het bos. Hij maakt natuurgedichten op rijm waarvan de boze heks diep onder de indruk is: 'Regen klatert door het woud en maakt alles nat en koud.' Maar na zo'n verpletterende regel raakt de uil vaak de draad kwijt, of wordt hij overrompeld door een windvlaag.

Vreemd eigenlijk dat het maken van natuurgedichten iets is 'waarbij men zuchtend moet gaan nadenken', zoals Jansma schrijft. Eigenlijk zou je het tegenovergestelde verwachten. Liggen in het bos of aan zee beelden en symboliek niet voor het oprapen? Zeker in de herfst. Als daar ook nog al die intense kleuren rood, geel en bruin bijkomen, de striemende regens en de harde wind, de vogels in v-vlucht: flinke scheut weemoed erbij en je natuurgedicht is klaar.

Maar nee, zo werkt het niet, zelfs in de herfst komt poëzie niet zomaar aanwaaien. Wat in de natuur als vanzelf gaat - het verkleuren van bomen, het vallen van bladeren - is op papier hard werken. Jansma laat iets van die worsteling zien. Ze kleedt haar taal uit, ontdoet die van beelden, van letters, zoals een boom zich langzaam van zijn blad ontdoet. Wat overblijft zou je een herfstgedicht kunnen noemen. Kaal, met nog twee blaadjes, als ronde o's.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden