Over het IJ: geen knus festival, wel enkele inspirerende voorstellingen

Een beetje verloren staat de tent van verfrommeld papier op het pleintje voor het chique Brooklyn Hotel op de NDSM-werf. Eromheen een paar tafeltjes waaraan mensen zitten te praten met anderen die tekenen. Binnen in de tent hangen ze aan de wanden: suggesties voor een fijner stadsleven. Betere verbindingen (achtbanen!), meer gezellige plekjes om even tikers van de NDSM-werf invulling aan het festival geven.

In de praktijk ontstaat echter de bizarre situatie van lege tafels en aanlummelend horecapersoneel bij een plukje zeecontainers, vlak naast een rumoerig en bomvol terras van café-restaurant Pllek. De werelden van zomerse gezelligheid en toegankelijke kunst van jonge kunstenaars lijken niet langer samen te komen. Dat Over het IJ steeds meer met kleine intieme projecten in de wijk (met name Amsterdam-Noord) werkt, maakt de versnippering nog groter.

Niets ten nadele van de - in deze tijd bijna noodzakelijke - ambitie om meer kunst in en over de stad te willen maken, maar het komt de festivalknusheid niet per se ten goede. Naast deze wijkvoorstellingen staan er enkele grote voorstellingen die langs meerdere zomerfestivals reizen (de meeste zijn al eerder in Trouw gerecenseerd) en een paar kleinere, meer door Over het IJ zelf ondersteunde producties. Wellicht is deze nieuwe invulling van het festival onontkoombaar. We leven immers, in de woorden van hoogleraar transitiekunde Jan Rotmans, in een verandering van tijdperk. Probeersels zijn noodzakelijk om duurzame veranderingen tot stand te brengen.

Muziektheater

Sun City II Ivo Schot en Jeek ten Velden ****

Rotmans' stelling is het uitgangspunt voor openingsvoorstelling Sun City II. Een intrigerende combinatie van muziek, tekst, spel en 'live visuals' oftewel videoprojecties. In een hoek van een enorme loods, ligt een parcours van zand. Hierop drie mannelijke multi-instrumentalisten, een video-ontwerpster en een actrice. Met als basis een wandeling door het centrum van Amsterdam, vertellen ze hoe door de eeuwen heen belangrijke veranderingen bijna tastbaar in de lucht hangen, zich ontwikkelen en tot nieuwe omwentelingen leiden. Een mooi gestructureerd verhaal en de onalledaagse mix van performers werkt goed uit: Keja Klaasje Kwestro is een bevlogen vertelster en de mannen spelen een mix van stijlen, van Beatles en ska tot stevige rock. Op de ruwe, met graffiti gekleurde muren zien we poëtische beelden: herten en wilde zwijnen die uit inktvlekken ontstaan, gecombineerd met confronterende scènes (een verdrinkende ijsbeer, bootvluchtelingen, Boko Haram) uit de actualiteit. De historische vertelling mondt uit in een inspirerend toekomstvisioen: in 2078 heeft iedereen een driedaagse werkweek, is de lucht schoner en de stad rustiger. Jammer dat het afsluitende nummer er te nadrukkelijk de boodschap van 'verandering begint bij jezelf' bovenop legt.

Poppentheater

Docklands Ulrike Quade Company / Likeminds **

Ook de jongeren in de poppenvoorstelling Docklands willen iets doen, verandering, opstand. Maar waartegen en hoe? Vernieuwend poppentheatermaakster Ulrike Quade vroeg een groep van vijftien jongeren met poppen vorm te geven aan hun leven en hun dromen. Resultaat is een nogal ongerichte productie waarin inhoud naar de achtergrond verdwenen is en vooral het spelplezier en de kunst van het poppenspel centraal staan. Vol passie manipuleren de spelers hun (soms levensechte) poppen. Drie per pop: twee voor de handen en het hoofd en een voor lijf en voeten. Vooral de poppen van hippe straatjongeren zijn leuk: stoer skaten ze van muur tot muur, zoenen ze stiekem in een hoekje of doen sportoefeningen. Hoe dit vervolgens matcht met scènes waarin bekende politici een bedelaar lynchen en vreemde superhelden rondvliegen, is volkomen onduidelijk. De spelers beheersen het poppenspel echter tot in de puntjes en het is heerlijk te zien hoe ze erin opgaan.

Videoinstallatie

Het wezen van de stad (Alive!) Maurice Bogaert ***

Ook in de levende tentoonstelling 'Het wezen van de stad' (Alive!) staat de stad centraal. Oorspronkelijk een tentoonstelling over de filmische kwaliteiten van de stad, nu met een toegevoegde verhaallijn over een fictieve stad als gistende bron van wantrouwen en onveiligheid, veroorzaakt door de monotone uniformiteit van de straten. Leuk gebracht door een muzikant achter een oude piano, omgebouwd tot multifunctionele 'gerauschmacher' en een innemende acteur boven op datzelfde instrument. Helaas is het verhaal clichématig en langdradig, de gedachten dwalen snel af. En de op zich intrigerende beelden - al dan niet bewegende miniaturen, gefilmd door kleine camera's en geprojecteerd als delen van een grote, onpersoonlijke, industriële stad - zijn niet genoeg om de aandacht 40 minuten lang vast te houden.

Het Over het IJ-festival op de NDSM-werf in Amsterdam-Noord duurt tot en met 12 juli. Info: www.overhetij.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden