Over het grootste verkiezingsdebat waar niemand naar kijkt

De meeste publieke omroepen laten het grootste verkiezingsdebat tussen zes Europese boegbeelden voor wat het is. Het systeem met ‘spitskandidaten’ is nog allesbehalve helder voor de kiezer.

De European Broadcasting Union (EBU) verzorgt deze week twee evenementen: het Eurovisiesongfestival en het EU-verkiezingsdebat met de zogeheten spitskandidaten, woensdagavond. Welk programma zal de meeste kijkers trekken?

Een retorische vraag uiteraard, want weinig publieke omroepen in Europa hebben besloten het debat woensdagavond uit te zenden. Politieke EU-junkies zullen hun toevlucht moeten nemen tot onder meer Euronews of het Youtube-kanaal van de EBU. Het debat, vanuit de plenaire zaal van het Europees Parlement in Brussel, wordt geafficheerd als het grootste dat we in deze campagne voor de verkiezingen van volgende week te zien krijgen. Het is de enige keer dat alle zes politieke families die meedoen aan het spitskandidaten-systeem met elkaar in discussie gaan over de grote Europese politieke thema’s van dit moment.

Om allerlei redenen en voor alle betrokkenen blijft het een lastig in te kaderen debat. Een ‘spitskandidaat’ is iemand die zich namens zijn of haar politieke familie opwerpt als opvolger van Jean-Claude Juncker als voorzitter van de Europese Commissie, maar deze indirecte verkiezing is nog steeds geen uitgemaakte zaak.

De partijen zijn het er onderling niet over eens. Een van de deelnemers, de eurokritische Tsjechische spitskandidaat Jan Zahradil, geeft de EU-regeringsleiders zelfs groot gelijk als zij het (verdrags)recht opeisen om de commissievoorzitter voor te dragen, ook als dat geen spitskandidaat is. De liberalen kwamen pas na lang dralen met een team van zeven kandidaten, van wie de Deense Eurocommissaris Margrethe Vestager het meest in het oog springt. Zij neemt het op tegen onder anderen Manfred Weber (christen-democraten) en Frans Timmermans (sociaal-democraten).

Ook voor de kiezers in Europa die de moeite nemen naar het debat te kijken, is het een lastig spektakel. Ze kijken en luisteren immers naar kandidaten op wie ze in de meeste gevallen niet kunnen stemmen. Vestager staat zelfs in haar eigen Denemarken niet op de lijst. En de rechts-populisten hebben geen spitskandidaat. 

Nico Cué (1956), Verenigd Links

. Beeld .

Cue werd geboren in het Spanje van dictator Franco, op jonge leeftijd met zijn familie gevlucht naar België. Werd daar een prominent vakbondsleider, vooral van metaalarbeiders. Is nu (samen met de Sloveense Violeta Tomic) spitskandidaat van Verenigd Links. In die groep zitten ook de Nederlandse Socialistische Partij en de Partij voor de Dieren.

Ska Keller (1981), de Europese Groenen.

Keller is sinds 2009 lid van het Europees Parlement namens de Duitse Groenen. Net als Verenigd Links hebben ook de Europese Groenen gekozen voor een man-vrouw-spitsenduo: Keller en GroenLinkser Bas Eickhout verdelen onderling de verkiezingsdebatten. De in de voormalige DDR geboren Keller was in 2014 ook al spitskandidaat, toen samen met activist José Bové.

Frans Timmermans (1961), Sociaal-Democraten .

Timmermans behoeft nauwelijks nog introductie. Oud-diplomaat, oud-Tweede Kamerlid (PvdA), oud-staatssecretaris, oud-minister van buitenlandse zaken. Sinds 2014 de tweede man van de Europese Commissie. Wil nu graag de eerste worden, maar dan moeten zijn sociaal-democraten wel een goed resultaat neerzetten bij de komende verkiezingen.

Margrethe Vestager (1968), liberalen.

Vestager is de ongekroonde keizerin van Brussel. De dochter van twee Deense predikanten bekleedt sinds 2014 de machtigste post in de Europese Commissie, die van mededinging. In een soevereine stijl jaagt ze de Apple’s en Google’s van deze wereld schrik aan. ‘Het wordt tijd voor een vrouwelijke voorzitter van de Europese Commissie’, zegt ze bij herhaling. Vestager vertegenwoordigt de liberale familie (daartoe behoren VVD en D66).

Manfred Weber (1972), EVP.

Weber is de Beierse leidsman van de christen-democratische EVP, al decennialang de machtigste groepering in Brussel. Die zal na de verkiezingen vermoedelijk nog steeds de grootste zijn in het parlement, zij het met fiks minder zetels. Mocht Weber commissievoorzitter worden, dan zal hij de eerste zijn die geen regeringsleider of op z’n minst minister is geweest. Weber is Europarlementariër sinds 2004.

Jan Zahradil (1963), ECH. 

Zahradil, uit Tsjechië, spitskandidaat van de Europese Conservatieven en Hervormers (ECH), waarin ook de Britse Conservatieven en ChristenUnie/SGP zitten. Europarlementariër sinds Tsjechië’s EU-toetreding in 2004. Geldt als eurokritische tegenstander van onder meer een ambitieus klimaatbeleid. De ECH deed vijf jaar geleden uit protest niet mee aan het spitskandidaten-systeem.

Lees ook:

Nederlanders voeren boventoon in eerste Europees verkiezingsdebat

In Maastricht was eind april het eerste debat tussen vijf ‘spitskandidaten’ voor Europese verkiezingen van 23-26 mei. 

Europese kopstukken beloven vrouwelijke Commissie, maar staan machteloos

Ze beloven het allemaal, inclusief Frans Timmermans (PvdA) en Bas Eickhout (GroenLinks), maar kunnen ze het ook waarmaken? Alle Europese politici die zich hebben opgeworpen als kandidaat voor de opvolging van Jean-Claude Juncker als voorzitter van de Europese Commissie beloven dat ‘hun’ commissie voor minstens de helft uit vrouwen zal bestaan. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden