Over een paar jaar staat ook de huisvrouw in het museum

De wasmachine, het strijkijzer en het dekbed hebben het huishouden aanzienlijk verlicht. 65 jaar na de eerste Huishoudbeurs gaat deze daarom nu gepaard met een Huishoudbeurs Museum.

Het moderne huishouden? Peanuts in vergelijking met 1950, het jaar waarin de allereerste Huishoudbeurs werd georganiseerd. Toen was de gemiddelde huisvrouw dagelijks meer dan negen uur bezig met wassen, poetsen, koken, strijken. Haar kostwinner-man deed thuis geen fluit. Anno 2015 kosten deze klussen de Nederlandse vrouw gemiddeld nog maar drie uur per dag en haar man - die een beetje mee is gaan helpen - maximaal de helft daarvan.

Lang leve de wasmachine, de stofzuiger en het elektrische strijkijzer, al was het met de eerste versies ook nog flink behelpen, zoals vanaf vandaag te zien valt in het Huishoudbeurs Museum in de Amsterdamse Rai. Met de expositie van onder meer historische huishoudelijke apparaten - samengesteld door Science Center Nemo - viert de Huishoudbeurs de zeventigste editie van wat vroeger de 'vakbeurs voor huisvrouwen' was.

Jos Hattink (74), oudste van zes kinderen uit een degelijk katholiek gezin, geeft als Nemo-vrijwilliger tekst en uitleg in het Huishoudbeurs Museum. Hij herinnert zich nog goed hoe hij op maandag-wasdag zijn moeder assisteerde. In hun tuin in Amstelveen stond een houten machine die lijkt op het nu geëxposeerde exemplaar uit 1948. Maar het waswerk begon in de keuken op het fornuis, waar zijn moeder de vuilste kleren kookte in een grote zinken ketel. Die moest ze vervolgens in de wasmachine kieperen: hete ketel op haar heup, trappetje af, de halve tuin door. De jonge Jos duwde de kledingstukken daarna stuk voor stuk door de wringer.

Naast de verbetering van huishoudelijke apparaten zou ook de gaskachel - en later de centrale verwarming - het huisvrouwenbestaan enorm vereenvoudigen, weet Annegreet van Bergen, auteur van de bestseller 'Gouden jaren. Hoe ons leven in een halve eeuw onvoorstelbaar is veranderd'. De kolen waarmee huizen in de jaren vijftig en een goed deel van de jaren zestig nog werden warm gestookt, veroorzaakten een stoffige bende. "Vrouwen stofzuigden elke dag, niet omdat ze zulke poetsvrouwen waren, maar omdat het gewoon hartstikke vies was in huis."

Het dekbed: ook zo'n tijdbesparende uitvinding die maakt dat een bed niet meer hoeft te worden 'opgemaakt', maar in een paar seconden is rechtgetrokken. Verlichting brachten ook de blikgroenten en andere kant-en-klaar-producten, voedsel met 'ingebouwde dienstmeisjes' zoals Van Bergen het noemt. Wie nu iets makkelijks wil eten, is in een kwartiertje klaar. In de jaren vijftig kostten 'gemakkelijke recepten' - iets met bonen, die nog moesten worden geweekt en gekookt - toch al gauw twee uur. "Dat noemden ze dan 'lekker snel klaar'", zegt Van Bergen.

Zij merkt dat er veel belangstelling is voor de 'gouden jaren' vijftig en zestig, waarbij ook het Huishoudbeurs Museum nu aansluit: van haar boek zijn al meer dan 100.000 exemplaren verkocht, op haar lezingen komen veel mensen af, allemaal met hun eigen herinneringen aan de melkboer en de verstelmand, aan de hoge stapels strijkwerk die hun moeder of zijzelf nog wegwerkten (óók de zakdoeken en onderbroeken) en de ramen die elke week moesten gelapt.

"Maar bijna iedereen zegt: als je alles op een rijtje zet, zou je toch niet terug willen naar die tijd", zegt Van Bergen. Dat beaamt ook Nemo-vrijwilliger Hattink, die vroeger onderwijskundige was aan de Vrije Universiteit van Amsterdam "We moeten het niet romantiseren. Het was zwaar voor de vrouwen. Maar zielig waren ze ook niet, ze hadden een heel eigen trots."

Zelf mag de fulltime huisvrouw ook al bijna in het museum, naast de houten wasmachine. Van Bergen. "Ze gaat verdwijnen, als ze niet al verdwenen is."

Een ijzersterk merk

Heeft de Huishoudbeurs nog wel een goeie naam? Klinkt het woord niet te tuttig en passé?

Nee, zo blijkt uit een enquête vorig jaar: de Huishoudbeurs is een ijzersterk merk met een naamsbekendheid van maar liefst 97 procent. Bij vaste en incidentele bezoekers roept het woord bovendien prettige gevoelens op. Daarom is er ook dit jaar weer de Huishoudbeurs; vanaf vandaag tot 1 maart in de Rai in Amsterdam. De organisatie hoopt op zo'n 240.000 bezoekers; 90 procent vrouwen, gemiddelde leeftijd veertig jaar.

Anders dan bij de allereerste editie in 1950 (die ook al 50.000 bezoeksters trok) nemen huishoudelijke apparaten maar een klein deel van de beursvloer in. Het accent is verschoven naar andere interesses van de vrouw anno 2015, zoals Fashion, Beauty, Food, Family Fun en zelfs een beetje erotica (lingerie van Christine LeDuc).

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden