DE OMBUDSMAN

Over een onveilige wereld bestaan geen statistieken

Adri VermaatBeeld Maartje Geels

'Onveilige wereld schept behoefte om te herdenken', kopte Trouw op 4 mei op de voorpagina. Verscheidene lezers reageerden op het gebruik van de term 'onveilig', omdat in het artikel feiten ontbraken die dit begrip onderbouwden.

'Met deze kop wordt onterecht het idee gewekt dat de wereld onveiliger aan het worden is, zonder dat de inhoud van het artikel daar aanleiding toe geeft', mailde een lezer, die wilde weten waar de claim dat de wereld onveiliger is geworden, op is gestoeld. 'Dit lijkt mij van belang als iets waar Trouw nauwkeurig mee om moet gaan. Juist omdat veelal niet een 'werkelijke' toename in onveiligheid, maar een 'gevoelde' toename in onveiligheid het maatschappelijk debat domineert'.

Cijfers over (on)veiligheid wekken gauw verwarring, aangezien ze lastig zijn te definiëren en het individuele gevoel vrijwel altijd een rol speelt. Zelfs statistieken over dit onderwerp zeggen niet alles. Maandag nog presenteerde het Centraal Bureau voor de Statistiek nieuwe criminaliteitscijfers. Op elke duizend inwoners werden vorig jaar 49 geregistreerde misdrijven geteld, terwijl dat in 2001 en 2002 nog 93 misdrijven per duizend inwoners waren. Dat het niet eenvoudig is om een ieder te overtuigen van dergelijke positieve cijfers, blijkt uit de stroom kritische reacties op sociale media, ook op krantenwebsites. Hoe kan het dat criminaliteit daalt, terwijl media dagelijks bol staan van dood en verderf, dichtbij huis en ver weg, heette het. Vertekenen de cijfers, omdat burgers minder vaak aangifte doen van veelvoorkomende criminaliteit, zoals wel wordt verondersteld? Hoe betrouwbaar zijn onderzoeken die willen doen geloven dat er minder oorlogen zijn en minder oorlogsslachtoffers vallen, terwijl via de media toch een gevoel is ontstaan dat de wereld in brand staat?

Trump en Poetin

Voorzitter Job Cohen van het Amsterdamse comité 4 en 5 mei zei in het Trouw-artikel van een week geleden te vermoeden dat de groeiende belangstelling in Nederland voor herdenkingen te maken heeft met internationale spanningen in de wereld. Hij noemde als voorbeeld Donald Trump, 'die zorgen oproept of zijn land met hem nog wel in goede handen is'. Of Vladimir Poetin die met de annexatie van de Krim volgens Cohen eveneens zou bijdragen aan meer 'saamhorigheid in Nederland'. In hetzelfde artikel deelde directeur Kim Putters van het Sociaal en Cultureel Planbureau Cohens gedachte dat internationale spanningen de behoefte voeden om te herdenken.

De redacteuren die de tekst schreven alsook de eindredacteur die de kop boven het artikel plaatste, vinden die na een interne en mild kritische opmerking erover door de beugel kunnen. Misschien wat kort door de bocht, maar hierom niet verkeerd, menen de bij de productie betrokken verslaggeefsters. De eindredacteur merkt op dat de kern van een dag als Dodenherdenking uit 'gevoel' bestaat en dat de kop hierop is gebaseerd. 'Zowel de vraag of we meer herdenken dan voorheen als de gedachte dat de wereld met Trump en Poetin minder veilig en stabiel is dan voorheen, weerspiegelt dat gevoel', zegt de eindredacteur. 'Dat komt niet overeen met de cijfers, nee. Maar het is ook geen statistiek'.

Vergrijzing

De keerzijde van gevoel, hoe begrijpelijk in dit specifieke geval ook, is dat lezers dat heel verschillend interpreteren. Zoals Cohen en Putters hun gedachten hebben over de groeiende behoefte aan herdenken, hebben zoveel burgers dat. 'Een betere verklaring voor die behoefte is denk ik de vergrijzing van de samenleving. Naarmate mensen ouder worden hebben ze meer interesse in geschiedenis', mailde een lezer zijn gezichtspunt.

Als feit dat de wereld onveilig is, klopte de kop niet. Vanuit het onweerlegbare gevoel dat van alles mis is, viel er goed mee te leven.

Reageren? Stuur een mail naar ombudsman@trouw.nl

Ombudsman Adri Vermaat van Trouw bespreekt journalistieke dilemma's en kijkt kritisch naar de werkwijze van de redactie. U vindt zijn artikelen hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden