Over discriminatie hinken Nederlanders op twee gedachten

Beeld ThinkStock

Discriminatie is verwerpelijk, vinden veel mensen. Maar te snel beledigd zijn, is ook niet goed.

Nederlanders zijn dubbel in hun houding tegenover discriminatie. Ruim twee derde vindt het verwerpelijk en meer dan de helft denkt ook dat het nu vaker voorkomt dan twintig jaar geleden. Maar tegelijkertijd vindt bijna driekwart dat er tegenwoordig te snel geroepen wordt dat iets discriminerend is.

“Het helpt niet dat het voor veel mensen onduidelijk is wat precies discriminatie is”, schrijft het Sociaal en Cultureel Planbureau. Veel mensen keuren het af als iemand minder kansen krijgt vanwege zijn afkomst. Maar vragen als ‘waar kom je vandaan’ of grappen over geaardheid of afkomst? Daar moeten mensen tegen kunnen. “Als je tegen iemand zwarte aap zegt, voelen ze zich al gediscrimineerd”, zei een oudere vrouw. “Maar op een dorp heeft iedereen een bijnaam.”

Maar ook achter dit soort zaken zitten ongelijke machtsverhoudingen, waarschuwt het SCP, en dat wordt meestal niet onderkend. “Daardoor wordt van minderheden vaak een groot relativerings- en incasseringsvermogen gevraagd.”

Seksuele minderheden

Discriminatie van homo’s en lesbische vrouwen wordt het meest serieus genomen, blijkt uit de enquête waarop het SCP zich baseert. Bijna driekwart van de Nederlanders denkt dat deze groep min of meer regelmatig met discriminatie te maken heeft. Ongeveer 60 procent denkt dat dat ook voor moslims en etnische minderheden geldt.

Maar homo’s zullen niet snel ten onrechte beweren dat ze gediscrimineerd worden, zeggen veel geënquêteerden, en allochtonen wel. Die zijn ‘overgevoelig’, kregen de SCP-onderzoekers te horen in groepsgesprekken hierover, of ze begrijpen de echte reden van een bepaalde bejegening niet of ‘trekken de discriminatiekaart’ om er beter van te worden.

Onduidelijkheid over wat wel of niet discriminatie is, maakt ook dat mensen er schouderophalend aan voorbij kunnen gaan. “Discriminatie hoort bij mensen”, tekenden de onderzoekers in een van de gesprekken op. En: “Als iedereen dezelfde huidskleur had, zouden mensen wel iets anders vinden.” In die redenering wordt discriminatie een fact of life, stelt het SCP, waarmee mensen maar moeten leren omgaan.

Donkere huidskleur

Daartegenover staan de ervaringen van mensen die bijvoorbeeld nooit op het eerste gezicht als chef van een team herkend worden vanwege hun donkere huidskleur. Of mensen die zich storen aan steeds weer verdachten met een ‘lichtgetinte huidskleur’ in het tv-programma ‘Opsporing Verzocht’. Of iemand in een rolstoel die merkt dat mensen vaak zijn begeleider aanspreken, omdat ze ervan uitgaan dat hij zelf verstandelijk beperkt is.

Minderheidsgroepen vinden vaak wel manieren om hiermee om te gaan. Door een dikkere huid te ontwikkelen of in de tegenaanval te gaan. Maar er bestaat ook een zekere vermoeidheid om dat steeds maar weer te moeten doen, weet het SCP uit eerder onderzoek, en dan sluiten mensen zich af of trekken ze zich terug in kringen waar ze niets hoeven uit te leggen. “Maar het onderlinge begrip zal hierdoor niet toenemen.”

Het artikel loopt door onder de afbeeldingen

‘Ik wil de gedachte niet toelaten’

Victor Azuogu Beeld TR BEELD

Victor Azuogu (52)

“Mijn definitie van discriminatie is segregatie, scheiding. Dat je je eigen groep beter vindt dan een andere op basis van bijvoorbeeld afkomst of geloof. En dat je niet de andere kant wilt horen. Niemand is perfect, maar je moet wel willen luisteren.

"Ik voel me zeker weleens gediscrimineerd, maar ik heb nog nooit iemand daarop aangesproken. Ik wil die gedachte niet toelaten. Als andere mensen dat gevoel wel uiten snap ik dat, maar ik vraag wel altijd door: waarom denk je dat je gediscrimineerd wordt, wat is er dan gebeurd? Zelf gebruik ik het gevoel van gediscrimineerd worden als een middel om mezelf te bewijzen. De laatste jaar is het wel meer een onderwerp geworden, ook op de werkvloer.

"Mijn zoon van elf doet vwo en wil naar het gymnasium. De juf zei dat hij dat niet kon, omdat hij zo onzeker overkomt. Ik denk dat ze dat vanwege zijn huidskleur zegt, maar ik wil niet dat hij denkt dat hij gediscrimineerd wordt. Als je die gedachte toelaat, dan ga je je zo voelen.”

‘Het gebeurt uit angst voor het onbekende’

Mirella Nieuwhof Beeld TR BEELD

Mirella Nieuwhof (44)

“Discriminatie is mensen ongelijk behandelen op basis van huid, seksuele geaardheid of leeftijd. Ik denk dat veel mensen discrimineren uit angst voor het onbekende. En ik kan me voorstellen dat bepaalde groepen mensen last hebben van veranderingen in de maatschappij. Dat mensen moslims gaan koppelen aan terroristische aanslagen en moslims daarop discrimineren.

"Door mijn werk bij een woningcorporatie in de Gooi en Vechtstreek kom ik veel in aanraking met mensen met weinig geld. Ik ben me altijd heel bewust van mijn omgang met andere mensen. Het valt me wel op dat mensen zich snel beroepen op discriminatie, ook als je je uiterste best doet hen gelijk te behandelen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden