Klein verslag

Over de waarheid van geschiedenis, deel twee

Beeld Wim Boevin000

Ik zag 'Denial', de speelfilm die het smaadproces reconstrueert dat de Britse historicus David Irving had aangespannen tegen zijn Amerikaans-Joodse collega Deborah Lipstadt, die hem in een boek een geschiedvervalser en een Holocaust-ontkenner had genoemd.

Ik was zelf als verslaggever bij het proces, dat in 2000 voor het High Court in Londen eindigde in een vonnis dat Lipstadts verdediging (ze voerde niet zelf het woord) op alle punten gelijk gaf. Daarmee slaagde de omkeertactiek die Lipstadts's verdedigers, een breed opgezet team onder leiding van twee gerenommeerde advocaten, hadden gekozen: niet Lipstadt stond terecht, maar juist Irving, voor het moedwillig verdraaien van een historisch waarheid.

De wat gemakzuchtige film had voor Irving een acteur gecast, Timothy Spall, die het louche aan het onooglijke paarde, met zijn zuinige mond en scheve, donkere tanden, en had hem tegenover de mooie Rachel Weisz gezet, zodat we ons niet konden vergissen in wie hier goed was en wie fout, maar liever had ik meer inhoudelijks van het proces zelf teruggezien.

Groot geschut

Gisteren citeerde ik hier een stukje ondervraging van David Irving door Lipstadts steradvocaat Richard Rampton over de gaskamers, die in Irvings ogen nooit hebben bestaan. Irving noemde ze ruimtes voor ontluizing, en dat ze met zware deuren waren afgesloten kwam omdat ze ook dienst deden als schuilkelders voor de SS. In Auschwitz pareerde Rampton deze suggestie door erop te wijzen dat die 'schuilkelders' veel te ver weg lagen van de SS-barakken.

In de film valt Irving hierna stil, maar uit zijn slotpleidooi noteerde ik nog diens gezochte argument dat in Nederland luchtalarmsystemen waren opgesteld zodat de SS in de kampen tijdig kon worden gewaarschuwd.

Lipstadts verdedigingsteam had groot geschut in stelling gebracht met een reeks van eminente deskundigen: de historici Christopher Browning, Richard Evans en Peter Longerich namen in de getuigebank plaats, als ook de Nederlandse architectuurprofessor en Auschwitz-specialist Robert Jan van Pelt en de Duitse socioloog en kenner van de neo-nazi-groeperingen Hajo Funke. Het leek erop dat de waarheid omtrent één van de zwartste episoden uit de geschiedenis van de mensheid juridische verankering behoefde en tegen vervalsing beschermd moest worden.

Outcast

Van Pelt, die de bouwkundige constructie van de gaskamers toelichtte, kreeg het nog zwaar te verduren toen Irving hem uitdaagde de gaten in het dak van de gaskamers te laten zien, waarlangs het Zyklon-B gas naar binnen was geleid - de gaskamers van Auschwitz werden door de nazi's tegen het einde van de oorlog tot twee keer toe opgeblazen. Eerdere luchtopnames van de geallieerden lieten die openingen echter wel zien.

Irving heeft zichzelf eens omschreven als 'een één-mans-intifada tegen de officiële geschiedschrijving van de holocaust'. En zo zat hij ook als aanklager in zaal 73 van het Londense Hooggerechtshof. Helemaal alleen met een vijf meter lange houten tafel vol archiefstukken.

De procesuitkomst was voor hem verpletterend, en Rampton weigerde na afloop zijn uitgestoken hand. Irving was definitief de outcast geworden die hij al jaren was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden