Over de rots in de branding

Vanuit Petten loopt de Waterwolf, een ruige natuurtocht over bochtige dijken. Je slingert door een waterrijk weidegebied en waait vervolgens flink uit op de Hondsbossche Zeewering. Een tocht vol vergezichten.

'Waterwolf', zegt Van Dale, 'is het steeds dreigende gevaar van overstroming en dijkbreuk.' Een actueel fenomeen door het stormachtige weer dat onze kusten begin januari heeft geteisterd en de nodige wateroverlast die dat heeft veroorzaakt. Ook Petten kent de Waterwolf. Tot twee keer toe werd het Noord-Hollandse kustplaatsje verzwolgen. De eerste keer tijdens de Sint-Elisabethsvloed in 1421. De kustbescherming bij Petten bestond toen uit stuwwallen en een zanddijk met daarvoor een houten schutting van palen. Een zeer zware noordwesterstorm deed in een novembernacht de zanddijk breken en de zee overspoelde het dorp. De kerktoren van Petten, waarop de dorpelingen gevlucht waren, bezweek door het geweld van de orkaan. Vierhonderd mensen verdronken.

Een nieuwe versie van Petten werd verder landinwaarts herbouwd. Maar aanleg van nieuwe dijken kon niet voorkomen dat het dorpje regelmatig werd geteisterd door nieuwe overstromingen. In 1625 spoelden meer dan honderd huizen weg en de kerk.

In 1877 besluit men dat het zo niet verder kan en de zanddijk wordt omgetoverd tot een veel sterkere dijk bedekt met basaltblokken: de Hondsbossche Zeewering. Deze bleek bestand tegen zware stormen en bood de kustplaats bescherming.

In 1943 werd Petten voor een derde maal verzwolgen. Deze keer vanuit de lucht door de Duitsers, het werd platgegooid om plaats te maken voor de Atlantikwall, een kilometerslange verdedigingslinie. Alleen het oude kerkhof bleef nog in tact.

Vanaf het VVV leiden rood-witte markeringen via een voetpad omhoog naar een dijkpaadje. Voordat het pad afdaalt gaan we naar rechts, steken een weg over en een doodlopende weg in. Deze brengt ons naar de Hondsbossche Zeewering, een robuuste en kaarsrechte dijk tussen Petten en Camperduin. Er staat een stevige westenwind. Dan worden we verrast door een sneeuwbui van vlokken zeeschuim die door de combinatie van harde golven en stevige wind tot ver over de dijk worden geblazen.

Via een houten klaphek wandelen we de wereld binnen van polders, water, dijken en molens. De dijk waar we nu op terecht komen, is ruim vijfhonderd jaar oud. Sinds de Middeleeuwen beveiligde men sommige kwetsbare duinrepen met een 'slaperdijk', een landinwaarts gelegen reservedijk. Deze dijk bleek uiteindelijk niet overal opgewassen tegen de Waterwolf en brak op sommige plekken door. De slinger in de dijk is hier nog een souvenir van.

Met de wind in de rug en het waterige polderlandschap voor ons vergapen we ons aan het magnifieke uitzicht, dat door het samenspel van wolken, water, wind en zon ieder moment anders is.

Opvallend zijn de goudkleurige rietkragen. Ieder najaar verschansen zich hier duizenden spreeuwen voor de oversteek naar Zuid Engeland. Massaal brengen ze voor de grote tocht hun nachten wiegend op een rietstengel door. Via het vogelreservaat de Abtskolk volgen we de dijk tot het eind en gaan rechtsaf de sluis over. Hiermee verlaten we de rood-witte markering. Een verharde landweg brengt ons naar de Hargermolen. Deze windmolen neemt al bijna twee eeuwen de drooglegging van de omliggende Harger- en Pettemerpolder voor haar rekening.

Bij een driesprong slaan we links af en komen aan bij een hek van De Kieft. Voor een korte variant van de wandeling kun je hier rechts afslaan en het pad richting de zeewering nemen die je vervolgens teruggidst naar Petten.

Wij kiezen voor de lange versie en bij de eerste landweg rechts passeren we vogelreservaat De Putten. Dit is ontstaan doordat in de negentiende eeuw de dijkenbouwers van de Hondsbossche Zeewering de kleigrond gebruikten om de dijken te verstevigen. De gaten die werden uitgegraven heten kleiputten. Ze bevatten nu brak water, een mengsel van zoet regenwater en zout zeewater dat diep onder de zeedijk doorsijpelt. Brak water is heel voedselrijk en daarom geliefd bij veel vogelsoorten. We zien ganzen, kieviten, scholeksters en talloze zilvermeeuwen.

De route neemt ons via het sfeervolle dorpje Camperduin mee de Schoorlse duinen in, waar we de eerste inkijkjes hebben op zee. Al snel haalt een schelpenpaadje ons weer uit het duingebied en worden we overvallen door een stevige hagelbui. Een afgelegen strandtent blijkt juist vandaag gesloten. Dan maar schuilen achter de glazen puien op het terras. We kijken naar de kolkende zee bij windkracht 7 en de 4,5 kilometer lange Hondsbossche Zeewering die dapper weerstand biedt. We besluiten niet langs maar óver deze rots in de branding te lopen.

Stoeiend met de storm op de dijk, pakt de zee ons in met een groot golvenspektakel. Ergens in de verte moeten nog de resten liggen van een Engels slagschip uit 1920, maar op dit moment zien we slechts een witte watermassa. Vlokken zeeschuim dansen om ons heen. Achter ons zakt de winterzon en voor ons schittert voorzichtig de vuurtoren van Den Helder. Rechts kijken we uit over het weidse polderlandschap. Bij de allerlaatste opgang nemen we afscheid van de zee en gaan terug naar Petten.

Naar Petten
Waarom deze wandeling?
Jammer dat Petten altijd met die kerncentrale geassocieerd wordt.Wie houdt van typisch Hollandse polderlandschappen, spectaculaire wolkenluchten en zeezichten reist af naar Petten. De Waterwolf is een mooie natuurtocht vol variatie.

Routebeschrijving
De Waterwolf is 15 kilometer, in te korten tot 10 kilometer. De eerste 5 kilometer is bewegwijzerd met de rood-witte markeringen van het Noord-Hollandpad. De beschrijving van de hele wandelroute is op te vragen bij On Track, digitale aanbieder van wandelingen, fietstochten en kanoroutes in Nederland. www.ontrack.nl.

Begin- en eindpunt
Het VVV-kantoor van Petten aan de Zijperweg 1a is begin en eindpunt. Daar is ook parkeerruimte. OV: vanaf NS-station Alkmaar, bus 151 nemen richting Julianadorp. Uitstappen bij halte Mr. Geensenweg.

Horeca
In Petten zijn diverse horecagelegenheden. Onderweg is er alleen strandpaviljoen Minkema. Openingstijden: vrijdag, zaterdag en zondag van 10.00 tot 18.00 uur. www.paviljoenminkema.nl.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden