Over de islamitische vrouw valt ook veel zinnigs te zeggen

NUWEIRA YOUSKINE

Misschien was het toch niet zo'n goed idee, om van politica documentairemaakster te worden. Busladingen kritiek kreeg Femke Halsema inmiddels al op haar serie 'Seks en de Zonde', waarin ze islamitische vrouwen interviewt. Dat paternalistische toontje jegens de geïnterviewden. Hoe ze haar wereldbeeld van vrije, westerse vrouw afzet tegen dat van de kleingehouden moslimvrouw. De onnozele vragen!

Toegegeven, ook ik zat nagelbijtend van ellende voor de tv. Mij ergerden vooral de volstrekt zinloze opvulsels rondom de interviews. Femke in India: "Wat ruiken de kruiden hier héérlijk!" (ze interviewde een Pakistaanse vrouw). Femke in Katar: "Ze verkopen hier de allerduurste kledingmerken ter wereld!" (ze interviewde een gevluchte Syrische vrouw). Het was vast bedoeld om sfeer te scheppen, maar het voegde allemaal werkelijk niets toe aan meer begrip van de context van de vrouwen die ze interviewde.

Nou ja. Veel van de kritiek op Halsema is heel terecht. Maar als de kritiek zich alleen maar op Femke Halsema richt, walsen we wéér heen over het punt dat nu juist centraal hoort te staan: de islamitische vrouw.

Vooropgesteld: vrouwen met een islamitische achtergrond zijn niet per se interessant. Het zijn gewoon vrouwen, met meningen, inzichten en gevoelens zoals elke vrouw die heeft. Het oriëntalistische beeld van 'de islamitische vrouw' als een immer intrigerend, ongrijpbaar wezen, zijn we inmiddels hopelijk voorbij.

Wil je het hebben over de islamitische vrouw puur als religieus wezen, dan zoek je vrouwen op die kunnen spreken vanuit de islamitische traditie en wetgeving. Die komen gelukkig óók aan het woord in deze serie, bijvoorbeeld bij monde van de Syrische geleerde Rufaida al-Habash. Halsema wierp haar alle clichés voor de voeten die te verzinnen zijn: waarom mogen islamitische mannen hun vrouwen slaan? Waarom dragen vrouwen een sluier? Hoe zit het met die veelwijverij in de islam? Op al deze vragen zijn historisch verklaarbare antwoorden te geven. Negentig procent van de ideeën die wij nu 'islam' noemen, stammen uit een tijd dat mannen de dienst uitmaakten in de maatschappij. Dat kun je achterlijk of passé noemen, maar het is zinvoller om te kijken waar die ideeën vandaan komen. Vervolgens toets je of de regels nog overeenkomen met de wereld zoals we die vandaag de dag goed achten. Dat is dan ook exact wat gelovige vrouwen als al-Habash doen: ze kennen de voorschriften in hun context, respecteren die, en beslissen vervolgens of dit klopt met hun idee van een goddelijk rechtvaardige wereld. De conservatieve geleerden die liefst de patriarchale structuren in stand houden, slaan ze om de oren vanuit dezelfde rechtsregels als waarmee die geleerden vrouwenonderdrukking vergoelijken.

Van dit soort vrouwen, ferm geschoold in traditionele islamitische kaders en tegelijkertijd moderne, maatschappelijk actieve vrouwen, zullen we het moeten hebben wanneer we ooit nog iets zinnigs willen zeggen over 'de islamitische vrouw'. Halsema denken we dan gewoon even weg.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden