Over de dubbeltjes en kwartjes in Zaandam

Erva Karaduman

Erva Karadunan

Nu

"Ik was héél blij", zegt Erva (16). Uiteindelijk kreeg ze van haar basisschool het advies naar de havo te gaan. "Maar het bleek toch te moeilijk voor me."

Te moeilijk, dat was voor haar vooral de stap om naar Amsterdam te verhuizen, naar een soort internaat waar ze woonde met andere meisjes van Turkse komaf en waar ze na schooltijd islamles kreeg. "Een echt grote stap, het viel niet mee, het was niet leuk." Er waren ook andere redenen dat ze het moeilijk had, iets 'met familie en zo' - daar wil ze liever niet over uitweiden.

Hoe dan ook, na een half jaar kwam ze alweer naar huis en stapte ze over naar een havo in Zaandam. Maar ook dat liep niet goed en na de tweede klas moest ze opnieuw switchen: naar het vmbo-t op wéér een nieuwe school. "In het begin was ik heel verdrietig. Maar nu gaat het goed, echt goed."

Ze staat er prima voor, ze hoeft niet hard te werken voor mooie cijfers en haar examen gaat ze wel halen. En daarna? "Doktersassistente worden", zegt ze eerst. En dan: "Of naar de havo, dat wil ik het liefst. Maar dan moet ik minstens een 6,8 gemiddeld halen. Ja, ik sta er nu goed voor. Maar ik vertrouw niet op mezelf. Toch een beetje faalangst."

Toen

De school dacht aan vmbo-t, heel misschien havo. Maar haar vader, brandweerman in Zaandam, wist het zeker: Erva haalt de havo. "Hoe weet ik dat? Ze wíl het."

Met huiswerk hielp Mustafa Karaduman zijn dochter waar hij kon. Maar hij wist ook wel dat zijn eigen kennis en vaardigheden tekortschoten om haar écht te kunnen helpen. "En als ik het niet kan, wie helpt mij dan?"

Quincy Amstelveen

Nu

Die concentratieproblemen, ja, die herinnert Quincy (15) zich nog. Die zorgden ervoor dat zijn basisschool hem niet naar de havo durfde te laten gaan. Teleurstellend? "Nee, hoor", zegt hij. "Er gingen heel veel mensen die ik ken naar dezelfde school als ik. Ik vond het niet erg."

Zo is het eigenlijk nog steeds. Quincy heeft het naar zijn zin op school, het Zuiderzee College in Zaandam. "Ik denk eigenlijk nooit: ik móet weer naar school. Meestal denk ik: gezellig. Lekker kaarten in de pauze en zo."

Voor dat concentratiegebrek heeft Quincy tegenwoordig pillen. "Maar die hoef ik bijna niet te gebruiken. Alleen bij toetsen. Daar krijg ik ook extra tijd voor." Een probleem? "Nee, hoor", zegt hij weer. Het eindexamen volgende maand moet hij wel kunnen halen. "Ik sta voor één vak onvoldoende. Maar ik heb genoeg compensatiepunten."

En volgend jaar? Quincy heeft drie opleidingen in gedachten: administratief medewerker, bedrijfsleider en marketing & communicatie. "Ik ben goed met cijfers, daar wil ik iets mee doen. Boekhouding of een eigen bedrijf of zo. Dat vinden mijn ouders ook een goede keus."

Vier jaar geleden was hij veel bezig met muziek, nu niet meer. "Maar als ik professioneel dj zou willen worden, zouden mijn ouders dat ook accepteren, hoor. Als ik er geld mee zou verdienen tenminste."

Toen

Gebrek aan concentratievermogen, dat was waarover zijn basisschool zich de meeste zorgen maakte bij Quincy. Het werd een vmbo-t advies. Zijn ouders (vader Pierre werkte bij het Gemeentelijk Vervoerbedrijf in Amsterdam, moeder Maaike zette een internetwinkeltje op) wisten ervan. "Quincy heeft veel regelmaat nodig", zei Maaike. "Daar probeer ik voor te zorgen. Ik moet niet te veel van hem vragen, dat werkt niet. Kleine stapjes, meer kan ik niet van hem verwachten."

Roos Zweers

Toen

Streetwise is ze niet, zeiden haar moeders Dineke Zweers en Jacqueline Boon, en dat maakte haar soms een buitenbeentje in haar klas op de Willibrord. Roos, die een havo-advies kreeg, deed haar wijsheid elders op. "Uit boeken, uit gesprekken met ons, met haar opa en oma", vertelde Jacqueline. "We zijn een ontzettend praatgezin, met al die vrouwen", voegde Dineke eraan toe. "En Roos heeft overal een mening over."

Nu

Roos was vastbesloten: ze had een havo-advies op zak en daarmee wilde ze naar het Ivko, een montessorischool in Amsterdam met veel aandacht voor kunst en cultuur. "Klassen vol drama queens en creatieve types, heel druk", zegt ze achteraf. "We moesten veel zelf doen, met weinig hulp. Bij muziek zeiden ze: maak maar een liedje, bij toneel: maak maar een stuk."

Roos (16) hield het twee jaar vol. Rond die tijd volgde ze een proefles aan het Zaanlands Lyceum en daarvan kwam ze opgetogen terug: "Daar geven ze gewoon lés!" Toen was de beslissing snel genomen - en haar ouders stonden er volledig achter.

Nu gaat het goed. Na havo-3 mocht Roos zelfs door naar vwo-4. "Dat was even wennen: minder uit je hoofd leren, meer boven de stof leren staan. Ik dacht dat vwo'ers intelligenter waren dan ik. Maar dat valt wel mee, geloof ik."

Met haar vroegere klasgenoten van de Willibrord gaat ze niet meer om. "Ik kom ze soms nog wel eens tegen. Maar ik had er nooit veel mee, toen ook al niet. Ik voelde me altijd al anders. Niet slimmer, maar anders. En je zoekt toch vrienden die een beetje zijn zoals jij."

Ze voelt zich bevoorrecht. "Ik kom uit een goed milieu. Het is niet zo dat alles vanzelf goed gaat, maar voor mij ligt het toch meer voor het oprapen."

Ze waren de kinderen van de buschauffeur of de brandweerman en ze wilden advocaat worden of psycholoog. Vier jaar geleden sprak Trouw met kinderen uit groep acht van basisschool Willibrord in Zaandam die wachtten op hun schooladvies. Hoe is het hun vergaan? Zijn dubbeltjes kwartjes geworden?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden