'Over de dag lag een soort glans'

Judith van der Bend
"Zondag is voor mij een uitgespaarde dag. Dat heb ik meegenomen uit mijn jeugd. Het is een ander soort dag, waarop je probeert de dagelijkse gang stil te zetten en je te verbinden met de wereld waar je vandaan komt en ook weer naar teruggaat. Daarom ga ik regelmatig op zondagochtend naar een dienst. Mijn man en ik zingen allebei in de mis die van oktober tot en met mei elke eerste zondag van de maand wordt gehouden in Ons' Lieve Heer op Solder, een voormalige katholieke schuilkerk in het centrum van Amsterdam; het is nu een museum. Na de oorlog is Lambert Simon, priester en beeldend kunstenaar, hier begonnen de mis op te dragen. Hij had de gewoonte een aantal kunstbroeders mee te nemen naar de kerk en zo is de oorspronkelijke naam Kunstenaarsmis ontstaan. Nu komen er ook vooral veel 'gewone' kerkgangers en toeristen en heet het de Solderviering. Ik zit al 25 jaar in het koor dat deze vieringen begeleidt: het Solderkoor. Ik zing alt. Op de zaterdag ervoor repeteren we. En uur voor de viering op zondag zingen we in.

Toen ik in het koor begon te zingen, ging de viering voor een deel langs me heen. Maar na verloop van tijd veranderde dat en begon het zingen juist een meerwaarde te krijgen: je wordt onderdeel van de viering. Mijn man zingt ook in het koor. Het is iets van ons samen.

Er is een harde kern die er altijd is, maar het blijft een ad hoc koor. Het zijn gezongen Latijnse missen, dus de kerkgangers zingen niet mee. Tussen de lezingen of tijdens de collecte voegen wij vaak nog een motet toe, of de organist doet wat extra's; soms is er een instrumentalist.

Het heeft iets van een kleine parochie, maar er zijn ook mensen die maar één keer komen.

Ik ben zelf hervormd opgevoed, maar mijn ouders hadden een brede blik naar buiten. Vanaf mijn zestiende heb ik een tijd in een interkerkelijk jongerenkoor gezongen. Toen heb ik ook de meerwaarde van de katholieke kerk ontdekt die vasthoudt aan dingen die de protestantse kerk overboord heeft gezet. Bijvoorbeeld de uitgebreide viering van de liturgie, de aandacht voor de zeven sacramenten (de protestanten kennen er maar twee), de mooie gewaden en de wierook. Uiteindelijk ben ik bij de Christengemeenschap in de Andrieskerk in Amsterdam Buitenveldert terechtgekomen die is opgericht met hulp van Rudolf Steiner, de grondlegger van de antroposofie. Wij wonen in de beheerderswoning van de kerk. Ik kom regelmatig in de viering op de zondagen dat er geen kunstenaarsmis is. Hier vind ik de combinatie van de liturgische kracht van de katholieken met de woordkracht van de protestanten. Eigenlijk een soort van vernieuwde mis.

In mijn jeugd was zondag de enige dag die mijn vader echt kon vrijmaken voor zijn gezin. Dan was hij er helemaal voor ons. 's Ochtends gingen we natuurlijk naar de kerk. Eenmaal weer thuis had mijn moeder iets lekkers bij de koffie. Bij de lunch hadden we witbrood, dat was toen heel chic. 's Middags gingen we altijd iets met het gezin doen. En 's avonds aten we dan uit schalen, niet uit de pannen. Wij waren niet van de strenge; we mochten eigenlijk alles op zondag. Over de dag lag een soort glans. Dat voel ik nog steeds op zondag.

Mijn kinderen zijn tot hun veertiende meegegaan naar de kinderdienst en daarna heb ik ze vrijgelaten. Verder heeft deze generatie een heel ander leven. Als ze zaterdagavond laat uitgaan, liggen ze zondagochtend nog in bed.

Mijn man en ik blijven na de viering in Ons' Lieve Heer op Solder altijd koffiedrinken en gaan daarna de stad in. Gezellig ergens lunchen, vaak bij de Bijenkorf. Die heeft een dakterras waarvandaan je zo'n mooi uitzicht hebt. De rest van de middag zwerven we door Amsterdam tot we het genoeg vinden. We zijn er niet speciaal om te winkelen. Soms zie je iets wat je nodig hebt en dan loop je toch een winkel binnen. Maar ik doe het liever niet. Het haalt me uit het zondagsgevoel. Dan kom je weer 'in de week' met mensen en kassa's. Ik dwaal liever over een grachtje en ga een willekeurig museum in. Dat is voor mij ook zondag: niet weten hoe de dag eindigt."

Tekst Stijn Fens

Foto's Werry Crone

Wie is Judith van der Bend?
Judith van der Bend (57, twee kinderen en een kleinkind) is getrouwd met Wopke de Boer en woont in Amsterdam. Ze werkt op het stafbureau bij de dienst pastoraat en geestelijke verzorging van het VU medisch centrum.

De zondag bepaalde het ritme van de week, de kerk het ritme van de zondag. Nu kerkbezoek niet meer zo vanzelfsprekend is, vullen we de zondag met onze eigen rituelen. Deze week de zondag van:

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden