Over de aard van de moderne geneeskunde

Laatst zag ik bij 'DWDD' de aard van de moderne geneeskunde op onbedoeld komische wijze duidelijk gemaakt. In de uitzending van 12 april waren vijf Hooggeleerde Top Onderzoekers te gast om de kijkers het ongelofelijke nieuws te komen vertellen dat zij hadden besloten om te gaan samenwerken in de strijd tegen kanker. De voor de hand liggende vraag wat deze mannen in vredesnaam heeft bezield om jarenlang NIET samen te werken werd heel voorzichtig gesteld en meteen van tafel geveegd, want onze snelle en snedige Matthijs is opvallend naïef als hij hooggeleerden tegenover zich heeft.

Het ging om René Bernards en Anton Berns van het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis, Hans Bos van het UMCU, Hans Clevers van het Hubrecht Instituut en Jan Hoeijmakers van het Erasmus MC, allemaal Prof. Dr. en tezamen wat Matthijs noemt 'een Dreamteam' vormend in de strijd tegen kanker. Hans Bos vertelde lichtelijk verlekkerd hoe ernstig de dreiging is. "De urgentie is heel groot. Veertig procent van alle Nederlanders krijgt de diagnose kanker. De helft voor hun 65ste jaar." Het is nog erger dan u misschien al dacht, want hij vervolgde: "Eén op de vijftien Nederlanders sterft aan kanker voor zijn 70ste levensjaar. Je moet eens kijken hoeveel verlies aan jaren dat betekent, dus de urgentie is gigantisch groot."

Om het allemaal van nog indrukwekkender tromgeroffel te voorzien werd een filmpje met Obama erbij gehaald die in navolging van Kennedy's voornemen over het zenden van een mens naar de maan zei: 'With a new moonshot America can cure cancer. Let's make America the country that cures cancer once and for all.'

Het treffende is dat niemand lacht om zo'n uitzending, behalve dan menig huisarts en verpleeghuisarts, die zichzelf afvragen waar al deze geleerdheid het lef vandaan haalt om zo te gaan zitten tetteren over hun verhoopte prestaties in een televisie-uitzending die door honderdduizenden bekeken wordt. De kankerlobby (ja, met die term kun je twee kanten op) is erin geslaagd om ons gedurende vijftig jaar te blijven voorhouden dat de oplossing er nu bijna is. Ik zou tegen die vijf willen zeggen: Jullie hebben nu vijftig jaar lang de kans gehad om met iets indrukwekkends te komen, vijftig jaar waarin de meest voortreffelijke onderzoekers in de best uitgeruste laboratoria wereldwijd jaar in jaar uit hun uiterste best hebbben gedaan om kanker te genezen. Het heeft miljarden gekost en heel wat Nobelprijzen opgeleverd en de resultaten zijn niet niks, maar ook niet erg indrukwekkend als je de retoriek die deze onderzoekers er zelf zo gretig op loslaten tenminste moet geloven. "De urgentie is gigantisch groot." Ik zou dat niet zo hard roepen, als ik hen was, want dat is een vernietigend commentaar op de tientallen jaren van 'absolute topresearch' die achter ons liggen.

Wat je wordt gepresenteerd in zo'n uitzending is een haarscherpe sfeertekening van de moderne geneeskunde. Men raakt volkomen los van de werkelijkheid als het erop aankomt de resultaten te schetsen van de hedendaagse anatomisch of biochemisch interveniërende geneeskunde. Artsen handelen binnen het kader van een impliciete aanbidding van de wetenschappelijke analyse van de gebeurtenissen in het menselijke lichaam. Er is reeds lang geen sprake meer van een nuchtere weging waar het de resultaten betreft. In het kader van de wetenschappelijke verdwazing die deze heren zo mooi neerzetten wordt er op ongekende schaal diagnostiek bedreven om maar weg te komen van het 19de-eeuwse idee dat je een zieke mens ook eens gewoon Aandacht kunt geven.

Ik weet niet of u dat beseft, maar heel veel medische diagnostiek, de vlucht naar de moleculen, vindt plaats om tijd te winnen, de patiënt gerust te stellen, de arts gerust te stellen, een moeilijk gesprek te omzeilen, een protocol te eerbiedigen, een DBC (Diagnose Behandel Combinatie) uit te melken of een gesprek over de dood te vermijden. Terwijl je alleen diagnostiek zou moeten bedrijven als de uitslag iets kan betekenen voor het regelen van lotsverbetering voor de patiënt. Zo'n formulering is eindeloos oprekbaar, ik weet het. Mensen gaan trouwens zelf ook geloven dat ze op de goede weg zitten als de dokter hen moleculair in beeld heeft gebracht. Maar uw moleculen vertellen niks over u. Op een scan kun je niet zien hoe je je voelt of waar je op hoopt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden