Over brekebenen en kappersarmen

Een kappersarm. Het is een term die in eerste instantie precies aangeeft met wat voor aandoening we te maken hebben. Het is een soort tennisarm voor kappers en kapsters, een rsi-aandoening omdat ze vanwege hun werk de armen bijna voortdurend gestrekt op schouderhoogte houden.

Een kappersarm komt ook bij dirigenten voor, en die zitten niet dagelijks met hun handen in het haar - buiten dat van henzelf misschien. Maar als dirigenten een beetje te veel partituren op hun schouders nemen, krijgen ze precies dáár last: in de schouders. Onbekommerd doorzwaaien wordt dan door specialisten ten stelligste ontraden omdat blijvende schade kan ontstaan.

Bijna iedere dirigent heeft er wel een keer last van. Van Jaap van Zweden tot Riccardo Chailly. Die laatste heeft overigens een heel andere - dringende - reden om voorlopig met dirigeren te stoppen. Chailly maakte een onfortuinlijke val, waardoor hij zijn onderarm brak. Zijn rechter onderarm. Dirigeren zit er voor hem voorlopig niet in. Meteen werden alle concerten voor de komende maanden geannulleerd.

Zo zou Chailly zijn Gewandhausorchester uit Leipzig in twee belangrijke concerten in de BBC Proms in Londen leiden. Aan het eind van die roemruchte serie concerten zou Chailly Mahlers Derde en Beethovens Negende doen. De concerten waren al stijf uitverkocht. Ze gaan wel door, maar nu onder leiding van Alan Gilbert, de chef van de New York Philharmonic.

Overmacht. Zo gaan ook Chailly's beide concerten met de Wiener Philharmoniker niet door. Over twee weken zou hij die dirigeren op de Salzburger Festspiele in de Achtste symfonie van Bruckner. Vervelender is dat Chailly ook de seizoensopening in Leipzig zelf op 5 september moet laten schieten. Ook daar stond de Derde van Mahler op het programma, onderdeel van een Mahlerreeks die voor dvd wordt vastgelegd. Om die serie compleet te maken zal dat concert later moeten worden ingehaald.

Dirigeren met een gebroken arm gaat nou eenmaal niet. Misschien dat je het met links alleen nog wel zou afkunnen, maar hoe sla je dan de partituurpagina's om? En bovendien is het wel heel dik van één-twee-drie in de maat met zo'n zware gipsen arm. Een allegro leggiero zit er dan niet in.

Gebroken ledematen zijn soms wel de basis voor ware heldenverhalen. Zo kwam wereldster Joyce DiDonato midden in een voorstelling van 'Il barbiere di Siviglia' in Londen ongelukkig ten val. Men dacht dat ze haar enkel had verzwikt en ze zong de voorstelling op krukken uit. Later bleek dat DiDonato haar been gebroken had, maar zelfs dat hield haar niet tegen. Alle latere voorstellingen trad ze op zittend in een rolstoel.

Voor 'toi-toi-toi' kennen ze in het Engels de uitdrukking: Break a leg! Na dat ongeval met DiDonato klinkt dat nu toch wat anders. Break an arm heb ik overigens (gelukkig) nog nooit gehoord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden