Over borsten raak je niet uitgepraat

Documentairemaakster Mildred Roethof gaat voor Tv Lab in 'Ontboezemingen' op zoek naar de reden waarom borsten taboe zijn. Vaak ook voor vrouwen.

Dat de vrouwenborst veel teweeg kan brengen, bewijst het incident met Janet Jackson een aantal jaar geleden. De zangeres stond per ongeluk - of geheel volgens planning, dat mysterie is nooit opgelost - met ontblote borst op het podium in de pauze van de superbowl. De internationale pers dook erop en even was de voorgevel van de zus van Michael Jackson de meest besproken van deze wereld.

Vreemd, vindt documentairemaakster Mildred Roethof. Want wat zag je nou helemaal? Een borst, een tepel? En dat terwijl blote borsten tegenwoordig overal om ons heen te vinden zijn.

Reden genoeg voor Roethof om samen met haar collega Annegré Bosman en schrijfster Yasmine Allas op zoek te gaan naar de invloed van de vrouwenborst op mens en maatschappij. Het resultaat is komende donderdag te zien bij de NTR tijdens Tv Lab, de week dat omroepen experimenteren met nieuwe programmaformats (zie kader).

De documentairemakers bleven voor 'Ontboezemingen' niet binnen de landsgrenzen. Zo komen Surinaamse vrouwen aan het woord, waar met ontbloot bovenlichaam rondlopen voor de oudere generaties niet meer dan normaal is. En vrouwen in de Arabische wereld, die leren hun borsten te bedekken. Volgens een buikdanseres omdat 'mannen borsten als bron van angst zien, die ze het liefst willen controleren'.

Waar komt de fascinatie voor borsten bij Roethof vandaan? "Ik heb grote borsten en mij hebben ze letterlijk in de weg gezeten. Ik weet nog dat ik van mijn moeder mijn eerste BH kreeg, omdat die borsten dat nodig hadden. Ik vond het maar onhandig en onprettig. Nu ben ik 44 en heb ik ze inmiddels geaccepteerd, maar tot mijn 23e, heb ik mijn borsten zoveel mogelijk verstopt onder wijde bloesjes.

"Borsten zijn er voor het groot en sterk maken van baby's. Maar dat niet alleen. Borsten worden ook ingezet voor protestacties, ze staan voor vrouwelijkheid en seksualiteit. Dat heeft invloed op hoe we ernaar kijken. In de Westerse wereld worden we omringd door het schoonheidsideaal dat borsten groot horen te zijn. Alsof de aantrekkelijkheid van een vrouw alleen in de borsten zit."

Niet overal is een grote cupmaat een zegen, laten de documentairemakers zien. Neem Kameroen, waar de borsten van jonge meisjes bewerkt worden met warme bamboestokken, in de hoop dat ze niet te groot groeien. Niet vanwege een schoonheidsideaal, maar omdat je met grote borsten meer risico loopt om misbruikt te worden.

"De gesprekken met de Kameroense vrouwen waren indrukwekkend", zegt Roethof. "Met een Westerse blik kijk ik naar dat ritueel en dan denk ik: wat erg dat ze dit moeten ondergaan. Maar die vrouwen zeggen: vergeleken met andere dingen die we meemaken, is dit niet het ergste."

Roethof staat bekend als documentairemaker die taboes niet uit de weg gaat. Zo bracht zij in 'Seks sells' jongeren in beeld die in ruil voor drankjes of beltegoed seks hebben. In de serie 'Rauw en puur' portretteerde zij criminele meisjes in Amsterdam-west. Dat leidde tot een rel aan tafel bij De Wereld Draait Door, toen de meisjes beweerden dat ze door Roethof te negatief in beeld waren gebracht. Dat incident noemt de documentairemaakster nog altijd 'heel vervelend', al heeft ze het inmiddels 'achter zicht gelaten'.

Is de borstenproductie opnieuw taboedoorbrekend? "Voor mij zijn borsten geen taboe. Maar als je merkt hoe moeilijk het voor ons was om vrouwen voor de camera te krijgen om over borsten te praten, dan is het misschien toch nog een taboe. Ik weet niet waarom. Misschien omdat het met seksualiteit te maken heeft."

Als het aan Roethof ligt, blijft het niet bij deze ene uitzending van 'Ontboezemingen'. Er zijn volgens haar nog genoeg thema's aan te boren: doet de maat er bijvoorbeeld echt toe? Hoe is het voor vrouwen die nog maar één borst hebben? En zegt de voorgevel van een vrouw echt iets over haar karakter, zoals sommigen beweren? We zijn, met andere woorden, nog lang niet uitgepraat over borsten.

Tv Lab is sinds vijf jaar de plek waar omroepen nieuwe programma's testen. Zo komen ze erachter of het format werkt. En nog belangrijker: wat de kijker ervan vindt.

Hoewel het voor de meeste programma's bij deze eenmalige aflevering blijft, krijgt een aantal ideeën een vaste plek op televisie. Het klassieke-muziekprogramma 'De tiende van Tijl', dat er inmiddels twee seizoenen op heeft zitten, en de talkshow over vrouwen 'Ze is van mij', kwamen bijvoorbeeld voort uit eerdere edities.

Tv lab is komende week elke avond te zien op Nederland 3. Wie niet kan wachten, kan de programma's vanaf vandaag al online bekijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden