Ouders zonder grenzen, kinderen zonder remmen

ARLETTE DWARKASING

Er dreigt een chronisch gebrek aan opvoeden, waarschuwt gedragswetenschapper Aryan van der Leij in 'De pretparkgeneratie'. Kijk om je heen: krijsende kleuters, ongeremde pubers, jongvolwassenen met te korte lontjes. Van der Leij heeft het over kinderen, geboren na 1990. Ze gedragen zich als in een pretpark: gericht op het bevredigen van de eigen lust in een omgeving waarin grenzen worden verlegd.

Hij zag het niet alleen om zich heen, vrijwel dagelijks las of zag hij in de media uitwassen van die pretparkgeneratie. Dozen met knipsels verzamelde hij. Over jongens van zestien die een blinde vrouw en haar geleidehond bekogelden met vuurwerk. Over twaalf- tot dertienjarigen die jongere kinderen treiterden.

Van der Leij citeert in zijn boek hoe hersen- en gedragswetenschappers het ongeremde gedrag van de jeugd verklaren. Daarbij hebben ze volgens hem te weinig oog voor de drastisch veranderde omstandigheden waarin ouders opvoeden: een samenleving die draait om plezier, vrije tijd en media. In dat 'pretparkland' waar grenzen worden verlegd, stellen ook ouders geen grenzen.

Niet dat Van der Leij daar onderzoek naar deed. 'De pretparkgeneratie' is geen wetenschappelijk boek, maar een verhaal van een ervaringsdeskundige die naar willekeur gebruik maakt van zijn knipsels. De emeritus hoogleraar orthopedagogiek hield zich aan de Universiteit van Amsterdam vooral bezig met school- en leerproblemen. Dat hij (geboren in 1946) nu een boek publiceert over opvoeding, of liever gezegd over het gebrek daaraan, komt voort uit zijn ervaringen als opvoeder.

Als tweede-leg-vader ervaart Van der Leij hoe anders de wereld van zijn jongste kinderen (1997, 1999) is, vergeleken met die waarin hij zijn oudste kinderen (1976, 1978) opvoedde. En hij steekt de hand in eigen boezem: hij behoort als babyboomer tot de 'oerpretparkgeneratie'. De generatie van 'I can't get no satisfaction' van de Rolling Stones. De generatie die de morele fatsoensregels van hun ouders als vooroorlogs wegzette. De wegbereiders voor gebruik van drank en drugs. Zij droegen het anti-autoritaire gevoel over aan hun eigen kinderen: de 'voor-pretparkgeneratie'.

Deze generatie was de eerste die als kind de vrijheid kreeg van zijn ouders, stelt Van der Leij. Maar je kunt ook zeggen: deze kinderen werden aan hun lot overgelaten. Zijn oergeneratie, zelf nagenietend van de veroverde vrijheid, ging er kennelijk vanuit dat als je je kinderen vrijlaat, ze zich zelf wel zouden ontwikkelen tot moreel evenwichtige mensen. Een misverstand. Wie geen autoriteitsbesef heeft gekregen van zijn ouders, zegt Van der Leij, zal zich ook moeilijk laten socialiseren door een ander. Dus geen wonder dat de jonge ouders van nu, een goed voorbeeld missend, naar allerhande opvoedboekjes grijpen waarin ze hopen oplossingen te vinden.

Van der Leij is zich daarvan bewust en geeft na 230 pagina's beschouwing tips, voor al die verwarde ouders die hangen aan boekjes 'waarin per saldo niets staat wat ze zelf niet konden bedenken', zo citeert hij een pedagogisch historica. Daar is nu 'De pretparkgeneratie' aan toegevoegd. Niets wat wij opvoeders niet zelf kunnen bedenken, maar wel een bron van herkenning. Van wat er speelt bij ánderen, uiteraard. Want hoe het er in Huize Van der Leij aan toe ging en gaat, daar komt de lezer helaas niet achter.

Aryan van der Leij, 'De pretparkgeneratie'. Nijgh & Van Ditmar, 19,95 euro.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden