'Ouders tellen hun knopen'

Voor het eerst in haar prille bestaan dreigt er krimp in de kinderopvang. Ouders gaan er fors meer voor betalen, dus bellen ze liever oma. Tijd om te snijden in de kosten? Lastig, want na de Amsterdamse zedenzaak zijn de eisen stevig opgeschroefd. "Maar laten we het niet alleen over geld hebben", zegt Mariëlle Rompa van de Brancheorganisatie Kinderopvang.

'Het bruist!' Dat viel Mariëlle Rompa meteen op aan haar nieuwe werkkring. Sinds mei dit jaar is ze voorzitter van de Brancheorganisatie Kinderopvang. Een jonge sector, waar ondernemers zich met veel plezier op allerlei soorten opvang storten, van crèches tot buitenschoolse opvang (bso), van peuterspeelzalen tot gastouderbureaus.

Heel anders dan haar vorige werkkring. Rompa (65) komt van Actiz, dat ondernemers in verpleeg- en verzorgingshuizen en de thuiszorg verenigt. Plezier is niet een woord dat daarbij hoort, ze trof daar vooral veel betrokkenheid.

"Echt alle lof voor mensen die in de ouderenzorg werken. En als ik meteen het bruggetje tussen beide mag slaan: hoe denkt staatssecretaris Veldhuijzen-Van Zanten 12.000 nieuwe medewerkers in de zorg te rekruteren, zoals haar ambitie is, als tegelijkertijd de kinderopvang zoveel duurder wordt, te duur voor mensen met een laag inkomen?"

Een miljard euro wordt er deze kabinetsperiode bezuinigd op de kinderopvang, dat is 30 procent van het totale budget. De maatregelen voor het komende jaar zijn al bekend en de rekening gaat bijna één op één naar de ouders. De eigen bijdrage gaat omhoog en ze mogen alleen nog de uren declareren die de minst-werkende ouder in zijn - of haar - contract heeft staan. Ook de bezuinigingen die nog in het vat zitten, zullen de komende jaren vooral bij hen worden gehaald.

"Ouders tellen nu al hun knopen", zegt Rompa. Ze besluiten dat het wel een dagje minder kan. Kersverse ouders zien eerst om naar alternatieven voor ze hun baby inschrijven. Dus meldt 45 procent van de 1200 leden van de Brancheorganisatie Kinderopvang dat er een afname van de vraag dreigt.

Aan hen dus de taak om, na jaren van onstuimige, door de overheid gestimuleerde groei, te leren omgaan met krimp. "Dat hoort bij het ondernemerschap, zegt het kabinet. En natuurlijk, wij zíjn ondernemers, het hoort bij ons werk dat wij een zo goed mogelijk antwoord verzinnen op veranderde omstandigheden. Maar dat wordt ons niet makkelijk gemaakt als het beleid zo fluctueert. Dit is nog maar de eerste slag, wie weet hoe het totale bezuinigingspakket over de hele kabinetsperiode eruitziet? Moeten we nu per jaar onze koers bepalen?"

De pil hoeft zo bitter niet te zijn, meent Rompa, als de overheid werkgevers maar zou aanspreken. "In de wet is afgespoken dat overheid, ouders en werkgevers ieder eenderde van de kinderopvangkosten dragen. Werkgevers betalen nu maar 26 procent, veel minder dan ouders en overheid. Het kabinet laat dat zo, omdat het de lasten voor ondernemers niet wil laten oplopen. Wij vinden dat niet verstandig."

Ze zou een minder draconische bezuiniging goed kunnen gebruiken. Want snijden in de kosten is lastig, nu de kinderopvang ook de gevolgen draagt van de ontmaskering van Robert M., de crèchemedewerker die kinderen misbruikte die aan zijn zorg waren toevertrouwd. Die gevolgen kosten geld.

Dit voorjaar deed de Commissie-Gunning aanbevelingen om het risico op herhaling te beperken. Rompa: "Uitbannen kan niet, dat zegt de commissie ook. Mensen met kwaad in de zin kun je, hoe erg dat ook is, niet altijd voor zijn."

Een aanbeveling die in politiek Den Haag direct werd omarmd was het vier-ogen-principe: laat altijd twee volwassenen toezicht houden op een groep kinderen. Nu staat er - vooral aan het begin van de dag als de kinderen binnendruppelen, en aan het einde wanneer ze worden opgehaald - vaak één kracht op een groep. Ook tijdens lunchpauzes gebeurt dat.

De sector sprong meteen op. Laat ons creatieve oplossingen bedenken, want geld voor meer personeel is er niet. Het enige extra potje dat het kabinet na de Commissie-Gunning beschikbaar stelde - bijna 25 miljoen - gaat niet naar de kinderopvang, maar wordt gebruikt om het verscherpte toezicht door de GGD's te bekostigen.

Rompa: "Denk aan glazen wanden tussen groepen of naar de gang, zodat medewerkers bij elkaar naar binnen kunnen kijken. Of het samenvoegen van groepen aan het begin of het einde van de dag. Dat mag nu niet. Ik weet van een dagverblijf dat net ging renoveren en de kantoorruimtes toen zo heeft geplaatst dat die uitzicht hadden op de groepen. Maar ja, niet iedereen heeft net een renovatie voor de deur."

Cameratoezicht kwam ook langs, maar daarover lijkt niemand enthousiast. Het personeel niet - dat zou zich bespied voelen - en ook de Brancheorganisatie niet. "Er zijn wel bedrijven die camera's hebben in de slaapkamers om slapende kindertjes in de gaten te houden. Maar is het een manier om misbruik te voorkomen? Mensen zullen een andere plek zoeken, of je moet echt overal camera's ophangen."

Kansrijker is de inzet van stagiaires, meent Rompa. En van ouders. "Ik kan me een pleidooi aan de ouders voorstellen. Dat je zegt: wij hebben onze maximale inzet geleverd, wat doen jullie? Hoe lossen we dit samen op? Vergelijk het met helpen bij het uitstapje op school of bijspringen op de sportclub."

Zullen ouders, met hun volle agenda's, daarvoor te porren zijn? Als ze tijd hebben om bij te springen, zouden ze hun kind misschien niet naar de kinderopvang brengen. "Wel als je zegt: vindt u het goed dat we anders de uurprijs met 1 euro verhogen? Want dat is de consequentie."

Maar meer nog dan al die maatregelen, zegt Rompa, moeten opvangorganisaties zorgen voor openheid. "Mensen moeten elkaar durven en willen aanspreken. Niet alleen op misbruik, maar op al het ongewenste gedrag. Die veiligheid, die zekerheid moet er zijn. Bij Het Hofnarretje waren er ook collega's die signalen hebben afgegeven dat er iets niet klopte, maar die zijn niet geland."

Hebben kinderopvangorganisaties wel geld om te investeren in kwaliteit nu er minder kinderen worden aangemeld? "Wie een kinderopvangorganisatie heeft, heeft de bedoeling om kwaliteit te leveren. We hebben het veel over geld, maar er zijn ook waarden die niet in geld te vatten zijn. Ervaringen opdoen, dingen leren, samen spelen, veel pret maken. Ruim 800.000 kinderen gaan naar de opvang. Die worden dagelijks beïnvloed door wat daar allemaal gebeurt."

En zo legt Rompa de bal terug bij de overheid. "Wat is kinderopvang? De overheid ziet het louter als arbeidsmarktinstrument. Natuurlijk, dat is het óók. Ouders kunnen pas rustig naar hun werk als ze weten dat de opvang goed geregeld is. Maar opvang is ook van belang in onze maatschappelijke orde. Het vermindert de taalachterstand, het verbetert de socialisatie. Kinderen ontmoeten anderen, leren met elkaar omgaan. We hebben hier iets opgebouwd dat zijn waarde heeft bewezen. Als je dat voor groepen mensen ontoegankelijk maakt, ben je niet maatschappelijk bezig."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden