'Ouders laten zich leiden door de laatste mode'

Aan het einde van de basisschool moeten leraren, leerlingen en ouders beslissen waar het vervolgonderwijs gaat plaatsvinden. Heeft toegenomen kennis over de prestaties van een middelbare school invloed op die keuze?

,,Wij noemen nooit namen.'' Directeur J. den Hoed van de Beatrixschool in Lunteren, school met de Bijbel 'van kaft tot kaft', is stellig. Als hij en de leerkracht van groep acht een schooladvies geven, gaat het om schooltypes, niet om de scholen zelf. ,,De scholen hier in de streek trekken redelijk gelijk op. Wie zegt dat die of die beter is?''

Uit de Kwaliteitskaart van de onderwijsinspectie, waarop Trouw de lijsten met schoolprestaties baseert, zou je die conclusie kunnen trekken. Maar de directeur is niet overtuigd. ,,Ik ga niet af op wat kranten of onderzoeken zeggen. Scholen zijn meer dan cijfers.''

Het zou natuurlijk kunnen dat de objectieve gegevens over een middelbare school, de plussen en de minnen voor eindexamenvakken, de doorstroom en uitval, aanleiding geven voor leerkrachten om een school aan- of juist af te raden: 'Martijn kan havo zeker aan. Maar op scholengemeenschap Y zijn de exacte vakken een beetje een probleem, dus hij kan beter naar het X-lyceum.'

De meeste schooldirecteuren doen het zoals ze het al jaren doen, want zo ging het altijd goed. Ze schrijven de ouders een brief waarin ze meedelen welk schooltype het meest geschikt is voor het kind, en wijzen op de mogelijkheid van een gesprek. Soms valt de naam van een school in het voortgezet onderwijs, maar dan nooit, nee nooit, in verband met de kwaliteitsonderzoeken van de inspectie. ,,Er wordt wel eens gevraagd of we die of die school kennen'', zegt een directeur van een randstedelijke basisschool, die liever niet met naam en toenaam in de krant wil. ,,Maar dan houden we ons op de vlakte.''

Den Hoed in Lunteren wijst er op dat zijn school op de Veluwe staat, waar identiteit een belangrijke rol speelt. Namen noemen hoeft niet eens: ouders weten allang dat er een middelbare school van hun signatuur in Ede is te vinden, in Barneveld en in Veenendaal. Er zijn in de praktijk zes scholen waar de bevolking van de Beatrixschool naar toe gaat. ,,De laatste tijd gaat de stroom vooral naar Veenendaal, maar waarom weet ik niet.'' Nee, niet omdat-ie zo goed zou scoren in 'Schoolprestaties' van Trouw. Den Hoed: ,,Ik heb nog niet één keer gehoord dat ouders die gebruiken.''

Hetzelfde gebeurt eigenlijk in Rotterdam, bij de Rotterdamse Schoolvereniging (RSV). Dit is een basisschool waar kinderen uit het hele Rotterdamse en omstreken naar toe gaan, zo goed staat-ie bekend. Zo'n 42 procent gaat naar het categoraal gymnasium, zegt directeur P. Severin. In totaal krijgt 44 procent een vwo-advies. ,,In de brief aan de ouders noemen we geen scholen. Als ouders dat willen, komen ze praten over welke het meest in aanmerking komt.'' Gaat het om een gymnasium, dan valt al gauw de naam van het Erasmiaans gymnasium, waar al veel oud-leerlingen van de RSV zitten. ,,Dat staat goed bekend, en waarom zou je je als ouder dan nog verder verdiepen.'' Als het om voortgezet onderwijs gaat zijn er andere dingen die belangrijk zijn om te weten als ouder, zegt Severin. De profielen, de tweede fase, het studiehuis - voor velen is het totaal nieuw.

Ouders laten zich vooral leiden door de laatste mode, merken de directeuren. Voor hen blijven dat raadselachtige bewegingen: waarom nu opeens Veenendaal, en vroeger Ede? Waarom is het Libanon Lyceum opeens in, en een andere die eerst bovenaan stond, volstrekt uit? ,,Dat heeft dan een slechte naam, en die blijft erg lang hangen'', verklaart S. Wolthuis, moeder van vier kinderen. Echt begrijpen doet ze het niet, die merkwaardige trends. Ze is volop bezig met de schoolkeuze voor haar jongste dochter, nu in groep zeven van de RSV. De drie oudsten zitten inmiddels op het Erasmiaans gymnasium, de jongste is nu in groep acht van de RSV volop bezig met de schoolkeuze. Erasmiaans, dan toch? ,,Nee'', zegt Wolthuis. ,,Zij krijgt niet zo'n expliciet vwo-advies als de anderen. Ze is minder sterk in het cognitieve, maar wel creatief. Nu gaan we allerlei scholen af, en ik denk dat het een veel moeilijker keuze is dan de vorige keren.'' Dus gaat ze nu, voor het eerst, de schoolprestatielijsten bekijken.

Uit cijfers blijkt dat die raadpleging de uiteindelijke schoolkeuze vaak beïnvloedt. Want scholen voor voortgezet onderwijs met een positieve beoordeling op de Kwaliteitskaart van de onderwijsinspectie hebben vorig schooljaar meer leerlingen gekregen en scholen met een slechte beoordeling minder.

,,Ik heb nu wel behoefte aan objectieve informatie,'' meldt Wolthuis. Zij heeft het oog laten vallen op de Vrije School, waar ze kort geleden nooit aan gedacht zou hebben. Stel dat deze slecht scoort: is het dan nog steeds een optie? ,,Ik zal nog steeds gaan kijken op die school, maar het zal me wel beïnvloeden ja.'' De eindbeslissing wordt uiteindelijk altijd door de kinderen genomen, trouwens. Wolthuis liet hen dan ook niet alle scholen van Rotterdam zien. ,,Het Montessori Lyceum bijvoorbeeld is oergezellig maar er is nogal een losse structuur, dat leek me niet geschikt.''

Zijn kinderen zelf geïnteresseerd of er op een school goed wordt lesgegeven, of laten ze dat probleem volledig aan de ouders over?

Nina van den Bongaardt uit Nijmegen (12) was vooral gecharmeerd van het aparte gebouw voor brugklassers van de Nijmeegs scholengemeenschap (NSG). ,,De leerkracht had gezegd dat het misschien iets voor mij zou zijn, en mijn moeder vond het ook een goed idee.''

Ze keek, vond het er leuk, en zei ja. Haar ouders hadden nog wel de cijfers van de vorige 'schoolprestaties' in het hoofd, dat wel. ,,Die hebben we goed bestudeerd toen Nina's oudere zus naar het voortgezet onderwijs ging'', zegt Nina's moeder. Uiteindelijk was belangrijker dat de leerkracht en schoolhoofd op basis van ervaring zeiden, dat deze school een duidelijke structuur had, goed geschikt voor Nina. En dat er een combinatieklas havo/vwo is op de NSG, en, vooral, dat er andere ouders waren met goede verhalen. Nina's moeder: ,,We hebben haar laten kiezen, en op de achtergrond stuurden we een beetje mee.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden