Ouders dromen over het kind, niet over de klas

Het draait op school niet alleen om het overdragen van lesstof, maar ook om kennis van andere kinderen, sociale groepen, menselijke verhoudingen en omgangsvormen. Beeld Werry Crone

Individualisering in het onderwijs ligt niet alleen aan ouders, ook scholen en politici doen eraan mee. De Onderwijsraad houdt zijn hart vast.

Iedere ouder wil het beste voor zijn kind. Een moeder uit De Ronde Venen springt vandaag bij de rechter in de bres voor het recht van haar vierdegroeper op de Piet Mondriaanschool om niet nog een jaar met een half oor naar de lessen van klasgenootjes uit groep 3 te hoeven luisteren.

Het zou inderdaad best kunnen dat haar kind in een klas met alleen vierdegroepers meer leert dan in een klas waarin de leerkracht de aandacht tussen groep 3 en 4 moet verdelen. Anderzijds, er zijn ook veel pedagogieën die juist zweren bij zo'n mix van groepen. Het kan nuttig zijn om lesstof weer eens te herhalen; en je leert er toch ook van om jongere klasgenootjes te kunnen helpen met spellen of tellen?

Henriëtte Maassen van den Brink, voorzitter van de Onderwijsraad - het belangrijkste adviesorgaan over onderwijs van de regering - toonde afgelopen juli in deze krant alle begrip voor de wens van ouders om 'het beste voor hun kind' te willen. Het is een natuurlijke neiging waar ouders weinig aan kunnen doen.

Die neiging wordt volgens Maassen van den Brink nog eens versterkt door de tijdgeest, waarin we 'de leerling centraal' willen stellen. Niet alleen ouders zijn daar op uit; ook scholen, gemeenten en politici hebben er de mond van vol. Ze willen 'maatwerk' leveren voor ieder kind; aansluiten bij de persoonlijke interesses en talenten van elke individuele leerling. Op open dagen gonst het van geluiden over de persoonlijke ontplooiingsmogelijkheden op school. In de wetgeving willen we vmbo'ers het 'recht' geven om door te stromen naar de havo, of met een 'maatwerkdiploma' eindexamen te doen op ieder gewenst niveau.

Individu

Is het gek dat een ouder dan in het geweer komt als haar kind níet krijgt wat specifiek bij hem of haar lijkt te passen? Ook de rechtsbijstandverzekeraars merken nu dat onderwijs steeds meer draait om de belangen van individuele kinderen. Dat zij steeds meer juridische conflicten tegenkomen tussen ouders en scholen, toont hoe scholen de rol krijgen van dienstverleners die verwachtingen moeten waarmaken.

Ouderlijke dromen gaan over het kind, en niet over de klas. Dat kan op lange termijn schadelijke effecten hebben, waarschuwde de Onderwijsraad deze zomer. Het draait op school niet alleen om het overdragen van lesstof, maar ook om kennis van andere kinderen, sociale groepen, menselijke verhoudingen en omgangsvormen. Op school wordt gestalte gegeven aan samenhang tussen mensen. Het is een gedeelde ervaring van sociale groepen waarvoor later misschien nooit meer een gelegenheid komt.

Die socialiserende rol van de basis- en middelbare school is volgens de Onderwijsraad uiteindelijk de allerbelangrijkste. "Als individuele belangen botsen met maatschappelijke belangen, dan moeten die laatste voorrang krijgen", zei Maassen van den Brink in Trouw. Ze hoopte dat ouders, scholen, gemeenten en Tweede Kamerleden meer zouden gaan staan voor de publieke taak die het onderwijs ook heeft.

De rechter hoeft vandaag niets te doen met de opvattingen van de Onderwijsraad. Maar mocht hij zich afvragen of de school verplicht is om ieder kind de (door ouders veronderstelde) meest optimale plek in een klas te bieden, dan weet hij dat dat volgens onderwijskenners niet zo is. Er kunnen allerlei leerzame redenen zijn om een kind het risico te laten lopen dat er een jaartje minder gerekend of gespeld wordt.

• Case 1 klassefoto tijdens het Offerfeest

De Haagse Maria Montessorischool had de schoolfotograaf al geboekt, toen zij erachter kwam dat het Offerfeest die dag gevierd werd. De fotograaf kon niet meer worden afgebeld, maar kon eerder komen voor kinderen die naar de moskee wilden.

Twee meisjes ontbraken alsnog vanwege het feest. De fotograaf kwam later terug voor een schoolfoto, maar op de klassefoto ontbreken ze. Hun moeder eiste in juni per kind 5000 euro smartegeld.

De rechter vindt dat de school nalatig is door juist op zo'n belangrijke feestdag voor een aantal leerlingen de fotograaf te bestellen. Als tik op de vingers veroordeelde de rechter de school tot twee keer 250 euro schadevergoeding.

• Case 2 Vwo-scholier eist hoger cijfer Frans

Een 18-jarige vwo-leerlinge uit Breda had pech. Zij kwam bij haar examen Frans 0,05 tekort en zakte voor haar eindexamen. Haar kans lag erin dat dit examen fouten en onduidelijkheden bevatte. De kritiek hierop leidde ertoe dat het College voor toetsen en examens (CvTE) voor alle eindexamenkandidaten in Nederland het cijfer ophoogde.

Op een vraag waren twee goede antwoorden mogelijk, maar slechts een werd er goed gerekend. Achteraf kregen leerlingen die het andere goede antwoord gaven een hoger cijfer.

De rechter oordeelde maandag dat niet meer na te gaan of de Bredase benadeeld is. De leerling moet zich bij haar cijfer neerleggen.

• Case 3 Gevecht om te mogen ruilen

Amsterdam wordt al jaren geteisterd door een gevecht om een plek op middelbare scholen. Ook in 2015 werden honderden kinderen niet op hun favoriete school geplaatst. Als alle kinderen onderling mogen ruilen, stelden dertig ouders, zouden 600 kinderen alsnog een plek op de school bovenaan hun lijstje krijgen. Honderd uit 7500 Amsterdamse achtstegroepers kwamen zelfs terecht op een school die niet eens in hun top vijf stond.

Ouders eisten deze ruilmogelijkheid bij de rechter. Maar die gaf geen toestemming. De ruil was niet objectief: alleen kinderen die een geschikte ruilpartner zouden kunnen vinden, zouden aan hun trekken komen. Bovendien zou de ruiloptie later wel eens strategische keuzes kunnen oproepen.

Lees ook: 'Mijn kind niet in de juiste klas? Dan stap ik naar de rechter'

Lees ook: 'De leerling centraal' is een risicovolle trend

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden