Oudermoord: het ‘ultieme delict’ komt slechts zelden voor

Beeld ANP

Hoe komt een kind er toe ‘de bijl aan zijn wortels te leggen’?

Het meest omvangrijke wetenschappelijke onderzoek naar ‘parricide’ in Nederland dateert uit 1996, toen forensisch psycholoog Frans Koenraadt promoveerde op wat hij ‘het ultieme delict’ noemde. Zijn analyse is nog steeds actueel. De specialist van het Utrechtse Pieter Baan Centrum bestudeerde destijds honderd dossiers uit een periode van 45 jaar. In een derde van de gevallen slaagde de poging tot oudermoord niet. In twintig procent van de moorden en pogingen daartoe was het slachtoffer een stiefouder waarmee het kind wel een langdurige relatie onderhield.

Daders van een oudermoord zijn soms psychotisch of schizofreen (en daarmee minder of niet toerekeningsvatbaar), maar vaak is er ook sprake van een kwelling of langer bestaand conflict dat voor de betrokkenen onoplosbaar lijkt. Een dochter die door haar vader seksueel is misbruikt, een zoon door zijn moeder kleingehouden: langzaam druppelt de emmer van angst en agressie vol en een ruzie of plotseling opkomende angst leidt dan tot de laatste stap, die overigens vaak wordt gezet met alcohol of drugs.

Deskundigen wijzen er op dat parricide zeldzaam blijft en slechts enkele keren per jaar voorkomt, met een uitschieter van vijftien gedode ouders in 2005. In de Verenigde Staten komt het overigens zeven keer zo vaak voor, door aanwezigheid van vuurwapens. In Nederland worden bij dit delict vooral steekwapens gebruikt.

Psychotische en reactieve dodingen

Voorbeelden van oudermoorden zijn die van de 17-jarige dochter uit Bennekom die in 1996 samen met haar vriendje haar beide ouders met een hakbijl ombracht. Het motief: wraak na vermeend incest. En die van de 12-jarige jongen in Gouda die in 1999 de vriend van zijn moeder doodde omdat deze haar mishandelde.

Volgens Koenraadt komen psychotische ouderdodingen het vaakst voor (34 procent), gevolgd door ‘reactieve dodingen’ door een conflict (27 procent) en opportunistische dodingen voor bijvoorbeeld geld (9 procent). Vaders zijn vaker slachtoffers dan moeders, en zonen zijn vaker daders dan dochters. Jeugdige daders hebben vaak geen strafblad, het ultieme delict is vaak hun eerste.

Hoewel Koenraadt onderzoek deed naar een uiterst gevoelig delict, was hij in 1996 juist verbaasd over het feit dat zo wéinig kinderen hun ouders om het leven brengen, zei hij in een kranteninterview. “Oudermoord is zeldzaam, ook in gezinnen waar mishandeling en seksueel misbruik veelvuldig voorkomen.”

Lees ook: Hoe stierven Jos en Margreet uit Katlijk? ‘Ze zágen mensen en hun nood’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden