Ouderenzorg bijt overal al jaren op een houtje

De omstandigheden in het Jan Bonga Huis komen ook in andere verpleeghuizen voor. De samenleving heeft te weinig over voor verantwoorde ouderenzorg.

In het Jan Bonga Huis vertrokken drie verpleeghuisartsen, omdat ze de zorg onder de maat vonden. Dat artsen zoveel gewetenswroeging hebben dat dit tot ontslag leidt geeft te denken. Of dit uitsluitend wat zegt over de situatie in het Jan Bonga Huis is de vraag. Er zijn meer verpleeghuisartsen die om deze reden ontslag namen. Het geeft ook te denken dat artsen in hun eigen verpleeghuis de positie van buitenstaander aannemen door te stellen dat de slechte zorg niet hun is toe te rekenen, maar verzorgenden en het management.

Ik liep twee jaar mee in een verpleeghuis in de Randstad. Ik zag de gevolgen van het aannemen van medewerkers die het zorgen niet in zich hebben, die te laag waren geschoold en van een te lage bezetting om goed voor de bewoners te kunnen zorgen. Van slechte zorg was in ’mijn’ verpleeghuis niet altijd sprake. Dat is ook de verdediging die het Jan Bonga Huis voert: in een bepaalde periode was er geen verantwoorde zorg. Maar zo’n geruststelling is dat niet. De norm van verantwoorde zorg is de onderkant. Hieraan voldoen betekent nog geen goede menswaardige zorg. In de verpleeghuissector is een chronisch gebrek aan tijd en echte aandacht voor de mensen.

Op de klacht van de verpleeghuisartsen hoorde ik velen zeggen dat dit geen nieuws is. Een van de uit de school klappende verpleeghuisartsen merkte op dat de risico’s samenhangen met de te lage scholing van personeel en dat deze risico’s steeds gemakkelijker worden geaccepteerd. Dat is nog eens nieuws! We zijn aan de schrijnende situaties in de verpleeghuizen gewend geraakt en leggen ons erbij neer. Kwalijk, want verpleeghuisbewoners kunnen niet voor zichzelf opkomen.

Zorgen voor oude kwetsbare mensen is niet interessant. Er is geen eer aan te behalen. Het is te confronterend. Dit straalt af op de sector. De verdiensten en status zijn laag. Er is weinig om trots op te zijn. Wie wil er nog in zo’n sector werken? En zo is de vicieuze cirkel die leidt tot Jan Bonga-achtige taferelen compleet.

De verantwoordelijkheid wordt naar de sector geschoven. Want hoe komt het dat het ene verpleeghuis het goed doet en het andere niet? Natuurlijk zijn er verschillen en niet capabele graaiende managers. Maar het is niet de norm. Met het toenemende wantrouwen tegen zorgaanbieders verbetert de sector niet. Er is een structureel probleem in de ouderenzorg en dit wordt door de bezuinigingen alleen maar erger. Door de aandacht te vestigen op de uitwassen wordt de aandacht afgeleid van de verschraling. Het probleem is dat het evenwicht zo fragiel is dat bij een beetje tegenwind de zorg onder de maat schiet.

Mijn bezwaar is dat er geen structurele maatregelen worden getroffen om de situatie te verbeteren. Die zit niet in meer efficiency, schaalvergroting en best practices. Nodig zijn voldoende medewerkers die het zorgen in zich hebben en een (continue) scholing die aansluit bij de dilemma’s in de dagelijkse praktijk. Anders kan het moeilijke werk niet naar behoren worden gedaan. Deze maatregelen zijn geen luxe, maar normaal. Daar hangt een prijskaartje aan. We moeten bereid zijn daarvoor te kiezen.

De balans is nu zoek. In het artikel over het Jan Bonga Huis wordt verwezen naar de verslavingszorg die zoveel beter af is. Ik deed dat eerder naar de omstandigheden van gedetineerden. Waarom zorgen we beter voor gevangenen en verslaafden dan verpleeghuisbewoners? Hebben we meer last van ze? Of hebben we de oudjes in verpleeghuizen afgeschreven? Het is schrijnend hoe medisch specialisten in het nieuwe zorgstelsel miljoenen extra kunnen declareren en tegelijkertijd de thuiszorg wordt uitgeknepen. Het is toch vreemd dat we met allerhande kostbare medisch technische ingrepen het leven van mensen verlengen, maar we ze vergeten als ze oud en krakkemikkig in het verpleeghuis belanden.

Het wordt hoog tijd dat we een maatschappelijk debat voeren over de ouderenzorg. We moeten de vraag durven stellen wat we over hebben voor onze ouderen. Als we door onze ogen te sluiten kiezen voor de huidige gaarkeukenverpleeghuiszorg moeten we de consequenties onder ogen zien. Dan accepteren we situaties als in het Jan Bonga Huis. We krijgen als samenleving de verpleeghuizen die we verdienen.

Anne-Mei The ontving gisteren voor de initiatieven die ze in de verpleeghuiszorg opzet de Psychogeriatrieprijs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden