Coronamaatregelen

Ouderen willen het nu echt weten: wanneer mogen zij hun kleinkinderen weer zien?

Lieke kijkt naar een voorleesfilmpje van haar oma. Beeld Koen Verheijden

De kleinkinderen worden ontzettend gemist door opa en oma. Zeker nu grootouders meer dan ooit betrokken zijn bij het leven van hun kroost.

Voorleesfilmpjes via Skype, cadeaupakketjes met de post of zwaaien vanaf de stoep: opa’s en oma’s trekken deze dagen alles uit de kast om met beperkte middelen toch in contact te blijven met hun kleinkinderen. Nu de scholen weer opengaan, vraagt de smachtende opa of oma zich af: mag ik nu, na zeven weken, de kleinkinderen weer zien?

“Rationeel is het heel eenvoudig”, stelt woordvoerder Loes Hartman van het RIVM. “Het algemene advies is nog steeds om zoveel mogelijk thuis te blijven en terughoudend te zijn met bezoek. Dat betekent dus: niet de kleinkinderen zien. Tegelijkertijd snap ik dat het emotioneel ingewikkeld is. Grootouders hoopten misschien dat, als kinderen weer naar school mogen, ze dan ook weer naar opa en oma mochten.”

De overheid versoepelt in stapjes, dat is de strategie. Het RIVM ziet tot nu toe dat de rol van kinderen bij de verspreiding van het virus klein is, maar voor meer zekerheid is aanvullend onderzoek nodig. Tot die tijd moeten grootouders de officiële richtlijnen nog even volhouden.

Dat is een bittere pil voor de opa’s en oma’s, zeker nu ze in grotere mate betrokken zijn bij het leven van hun kinderen en kleinkinderen. “Ik denk dat deze coronacrisis dertig jaar geleden minder ingrijpend zou zijn geweest voor de grootouders dan nu,” zegt socioloog Herman Vuijsje. Hij schreef in 2017 met Anneke Groen het boek Eindeloos ouderschap.

Ouders zijn nu gemiddeld langer en intensiever betrokken bij het leven van hun volwassen kinderen, stelt Vuijsje. “Vroeger gingen kinderen weleens logeren bij opa of oma, maar grootouders waren toch vooral oude mensen die in hun oudemensendomein zaten. Het wekelijkse oppassen dat nu zo normaal lijkt, is een recente ontwikkeling.”

Dat komt doordat ouderen steeds vitaler zijn geworden en door de veranderde sociale norm, zegt Vuijsje. “Je hóórt je tegenwoordig ook emotioneel te bekommeren om je kleinkinderen. Er heerst een ‘jubelnorm’ rondom het praten over je kleinkind, anders ben je een slechte opa of oma.”

Die norm wordt bevestigd door het huidige gemis van de kleinkinderen. Dat gemis wordt door de opa’s en oma’s ‘uitbundig beleden’, zegt Vuijsje. “Ik denk dat we dat dertig jaar geleden wel een beetje overdreven hadden gevonden.”

Hermi Wiedemeijer (69) uit Haarlem, oma van drie kleinkinderen van 8 maanden, 2 en 4 jaar oud

“Ik heb een rijk en boeiend leven, maar de kleinkinderen zijn toch het meest zinvolle in mijn bestaan. De afgelopen weken ging het nog wel. Ik mocht ze niet zien, maar had zo mijn smokkelmomentjes. Dan legde ik een bosje tulpen bij ze op de stoep en zwaaide ondertussen stiekem naar de kleinkinderen. Vorige week trof het me voor het eerst. Wanneer zie ik ze weer? Dat voelde opeens heel eindeloos.”

“Het leek alsof mijn gebeden werden verhoord, want diezelfde avond belde mijn zoon, vlak na de persconferentie van premier Rutte, met het nieuws dat de scholen weer opengingen. Hij ging er daardoor van uit dat kinderen het virus niet zullen overdragen en vroeg of ik weer wilde oppassen. ‘Ja, gráág’, zei ik. Het blijft natuurlijk een risico, dus ik hoop op wat beschermengelen.”

“Vorige week donderdag kwamen de twee oudsten hier twee dagen. Ze stonden al te joelen voor de deur: logeren! logeren! Ik heb een spelletjescircuit gemaakt en daar zijn we de hele dag mee bezig geweest. Héérlijk. Ik ben altijd kleuterjuf geweest, dus ik kan me daar helemaal in uitleven.

“Na die dag voelde ik me een ander mens. Ik zeg het met enige gêne, want het verbleekt natuurlijk bij het echte leed, maar wat ik voel voor die kinderen is een soort verliefdheid. Als ik ze dan niet kan zien, is dat een groot gemis.”

Zoon Jacob Wiedemeijer (32)

 “De leeftijdsfase waar mijn kinderen in zitten, ze zijn twee en vier, is mijn moeder op het lijf geschreven. Het was dus best even wennen toen ze elkaar niet meer mochten zien, al zijn kinderen flexibel. Het is zoals het is. Maar toen ze vorige week weer mochten, waren ze door het dolle heen: spelletjes doen, pannenkoeken eten, één groot feest. Voor ons bood het ook even lucht.”

Heidi Evers (55) uit Veenendaal, oma van acht kleinkinderen tussen de 0 en 5 jaar, waarvan twee geboren in coronatijd

“Het was altijd de zoete inval hier in huis: met vijf kinderen en acht kleinkinderen is er genoeg reuring. Nu zitten mijn man en ik hele dagen thuis, zonder ook maar een mens te zien. Dat is toch wel heel apart.”

Heidi Evers leest een boekje voor aan haar kleindochter Lieke en maakt daar een filmpje van.Beeld Koen Verheijden

“Mijn schoondochter en dochter zijn 13 en 24 april bevallen van ons zevende en achtste kleinkind. We gaan op ‘raamvisite’ en zijn één keer binnen geweest om de baby op afstand te zien. Dat geeft me een wat onbestemd gevoel. Aan de ene kant ben ik nuchter en dankbaar dat alles goed is gegaan. Aan de andere kant zou ik dolgraag het baby’tje vasthouden en er mee op de foto gaan – ik ben nogal van het fotograferen. Nu hebben we het opgelost doordat ik twee meter achter mijn dochter sta en zij het baby’tje op schoot heeft. Staan we toch met z’n drieën op de foto.”

“We maken er het beste van. Ik houd contact met mijn kleindochter Lieke door elke dag een voorleesfilmpje op te nemen. Wat ik het meest mis, is de dagelijkse omgang. Dat ze hier binnenkomen en op het speelgoed afstuiven. Dat ze er gewoon zijn.”

Kleindochter Lieke (5)

“Dat ik oma nu niet kan zien, vind ik superjammer. Omdat opa en oma heel lief zijn en ik graag weer bij ze zou willen logeren. Dan mag ik tot laat opblijven, knutselen met stickers – oma heeft altijd een miljoen stickers. En ik krijg altijd een lekker toetje met een gezichtje van slagroom en rozijntjes. Ik miste opa en oma vandaag nog, en ook toen mijn zusje 1 werd. Na de corona gaan we één groot feest geven om het allemaal te vieren.”

Jan van Stipriaan Luïscius (70) uit Utrecht, opa van drie kleinkinderen tussen de 4 maanden en 2,5 jaar oud.

“Afgelopen donderdag zou mijn eerste oppasdonderdag zijn geweest. Mijn kleindochter Amara is afgelopen januari geboren. Mijn dochter is weer aan het werk en ik zou vanaf dat moment gaan oppassen. Daar is nu een grote kink in de kabel gekomen. Na de geboorte heb ik ze nauwelijks kunnen zien, dus voor het baby’tje ben ik nog een totale onbekende. Het is niet dat ik er om loop te huilen, maar jammer is het wel.

“Ik behoor tot een risicogroep: ik heb lichte diabetes en heb in het verleden hartklachten gehad. Ik voel me verder gezond, maar ik moet geen corona krijgen. Ik vermijd dus het risico totdat de boel weer vrijgegeven wordt. Mijn dochters zijn ook voorzichtig; ze hebben drie jaar geleden hun moeder verloren, ze willen hun vader niet ook kwijt.

“Dus skypen we een beetje of zet ik een bakje van ons favoriete Griekse restaurant in de tuin. Dan staat mijn dochter met de baby op haar arm in de deuropening en sta ik zes meter verderop, op de stoep. Even tien minuten kletsen: ‘Slaapt ze goed, eet ze goed, drinkt ze goed?’ Ik ben blij dat koppie even te zien, maar verder voelt het raar. Alsof we personages zijn in een vreemde, surrealistische film.”

Dochter Noortje Van Stipriaan Luïscius (38)

“Mijn oudste van 2,5 beseft dat ze opa minder ziet. Soms pakt Aiva mijn telefoon, scrollt door mijn foto’s en wijst: opa! Of ze vraagt wanneer opa weer komt spelen. Dat vind ik wel schrijnend. Toen mijn vader hier even was, op afstand, zei hij opeens over Aiva: ‘Ze praat!’ Ze is inderdaad de afgelopen maanden zinnetjes gaan zeggen met meer dan drie woorden. Dan denk ik wel even: hè shit. Ze groeien nu zo snel, dat wil je niet te lang missen.”

Lees ook: 

Zijn kinderen nu wel of geen virusverspreiders? Veel meningen, geen doorslaggevende bewijzen

Hoe besmettelijk zijn kinderen? Wetenschappers zijn het er niet over eens. Maar uiteindelijk is het besmettingsrisico bij het heropenen van de scholen van ondergeschikt belang.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden