Ouderen de dupe van het vergrijzingsspook

Drammerigheid over de vergrijzing leidt de aandacht van de moeilijke situatie van ouderen af.

Zomaar een alleenstaande vrouw van 73 jaar. Klein pensioentje, al met al weinig meer dan de AOW. Ze heeft het moeilijk. Al haar dagelijkse benodigdheden zijn heel sober. Voor vervoer om de wekelijkse inkopen te kunnen doen, moet ze aankloppen bij kennissen. Dat lukt niet altijd. Vakantie bestaat hoogstens uit een weekje logeren bij de kinderen.

Er zijn vele ouderen in eenzelfde situatie. Ondertussen verschijnt er bijna iedere dag een kop in de krant over de vergrijzing, over pensioenen die versoberd zouden moeten worden. Vooral door gerenommeerde economen als BovenbergT en Wolfson wordt de vergrijzing als een spook afgebeeld.

Bijna alle politieke partijen maken het tot een thema, zodat er een groot koor is ontstaan waarin men elkaar napraat. Dat vergrijzingsspook levert echter voor de ouderen grote gevaren op en bedreigt de aandacht voor hun inkomen en de zorg .

Vergeten wordt dat die vergrijzing al vele jaren aan de gang is en dat die tot dusverre weinig problemen heeft opgeleverd. Weliswaar wordt die vergrijzing nog iets sterker, maar daar kan zeker wat minder drammerig op ingespeeld worden.

Hoeveel lagere inkomens zijn er bij de 2,4 miljoen 65-plussers? AOW plus een klein pensioentje komt per maand op 1300 euro, dat is 30 procent boven de armoedegrens. Er zijn meer dan een half miljoen ouderen die minder ontvangen. Van hen zijn 260.000 alleenstaande vrouwen, een zeer kwetsbare groep. Vergelijken we met 40 tot 50-jarigen dan blijken er bij ouderen veel meer mensen met een laag inkomen te zijn.

De financiële situatie van ouderen is dus verre van rooskleurig. En als het land nu arm was. Er wordt 2,3 miljard aan cosmetica uitgegeven. Er zijn cruises die meer dan 20.000 euro kosten, hebben drie keer zo veel vakantiedagen vergeleken met vijftig jaar geleden en dat is lang niet alles. Het zij niemand misgunt. Maar is dat te rijmen met de situatie van vele lage inkomens? Behalve ouderen bevinden zich ook onder bijstandsmoeders en chronisch zieken zeer veel lage inkomens.

Er is dus een zeer grote discrepantie tussen rijk en arm. Hier ligt duidelijk een vraag van sociale rechtvaardigheid en vooral van mededogen. Een veel gehoorde tegenwerping is de vraag, of die armoede wel zo ernstig is. De mensen lijden in dit land toch geen honger? Dat moge zo zijn, maar er zijn ook aanwijzingen dat de situatie schrijnender is dan op het eerste gezicht lijkt. Niet voor iedereen heeft een bepaald inkomen namelijk dezelfde waarde.

Een gehandicapte bijvoorbeeld, heeft relatief meer geld nodig om toch nog bepaalde activiteiten te kunnen verrichten. Onder ouderen zijn er velen met een handicap. Weliswaar zijn er allerlei tegemoetkomingen, zoals vervoer en bijzondere bijstand, maar het is overbekend dat er veel ’niet-gebruik’ is, bijvoorbeeld doordat men door een woud van bureaucratie wordt afgeschrikt.

Een andere vraag is of het in de toekomst beter zal worden. Want de pensioenen blijven ver achter. Sommige berekeningen voorzien na een tiental jaren een daling van meer dan 15 procent. Vele fondsen houden de inflatie namelijk niet bij. Dat is bitter voor de vele mensen die een leven lang premie hebben betaald.

Een tegenargument is dat er toch steeds meer mensen komen die een pensioen hebben opgebouwd. Maar hoe werkt dat uit? Allereerst komen er in de komende generaties veel meer gescheiden mensen voor. Over de hoogte van hun pensioenen, die bovendien volgens het middelloon worden berekend, kan men niet optimistisch zijn Bovendien hebben correcties voor de inflatie juist voor de laagste inkomens een zeer beperkt effect. Voorts zal door de vergrijzing het aantal mensen toenemen dat alleen komt te staan. Maar het weduwenpensioen is inmiddels sterk verslechterd.

Armoede raakt, ouderen meegerekend, meer dan een miljoen mensen. De politiek moet naar solidariteit zoeken om dit probleem aan te pakken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden