Oudere organen prima bruikbaar

Chirurgen werken aan een donornier.Beeld Flip Franssen / HH

Een donornier van een 80-jarige of een lever van een 70-plusser als oplossing voor het aanhoudende tekort van zeker duizend donororganen per jaar? Helemaal niet ondenkbaar, zo blijkt uit de laatste cijfers van de Nederlandse Transplantatie Stichting.

In twintig jaar tijd is de gemiddelde leeftijd van een Nederlandse orgaandonor met bijna 30 procent gestegen, van 43 naar 55 jaar oud, zo blijkt. De gemiddelde leverdonor was vorig jaar zelfs bijna 40 procent ouder dan medio jaren negentig van de vorige eeuw.

De gestegen leeftijd wordt onder meer veroorzaakt door het afgenomen aantal verkeersongevallen, waardoor minder jonge donoren overlijden. Vielen er in de jaren negentig op de Nederlandse wegen jaarlijks zo'n 1500 verkeersdoden, inmiddels zijn dat er nog ongeveer 500 per jaar.

Verbeterde chirurgische technieken
Ondanks dat oudere organen iets minder van kwaliteit zijn, zijn de transplantaties nog steeds succesvol, zegt Jeroen de Jonge, levertransplantatiechirurg in het Rotterdamse Erasmus MC, een van de drie Nederlandse transplantatiecentra. Dat komt volgens hem door verbeterde chirurgische technieken, betere zorg voor en na de operatie op de intensive care, en betere (afstelling van) anti-afstotingsmedicatie.

De norm dat 50 procent van de getransplanteerde organen minstens vijf jaar moet meekunnen, wordt in Nederland ruimschoots gehaald. Met 70 procent ligt dat zelfs ver boven het Europese gemiddelde. Binnen een Europees programma waarbij nieren van 65-plussers aan 65-plussers worden toegekend doneerde een 98-jarige met succes al eens een nier.

Perfusiekamer
Hoewel het nog uitzonderlijk is, komt het volgens de Nederlandse Transplantatie Stichting in Nederland ook voor dat donoren de tachtig al gepasseerd zijn. Zo was de oudste Nederlandse leverdonor 85 jaar oud. In het Erasmus MC in Rotterdam heeft inmiddels een 89-jarige man anoniem een nier afgestaan aan een ruim tien jaar jongere ontvanger.

Vorige maand kwam het Groningse UMCG met de primeur van een perfusiekamer, waar organen in de tijd buiten het lichaam continu gespoeld worden met zuurstofrijke vloeistof en voedingsstoffen - een wereldprimeur volgens het ziekenhuis.

Maar het lijkt de vraag hoe lang de verbetering van de techniek nog gelijke tred kan houden met de verslechtering van het aanbod. Want tegenover een krimpende groep die hersendood in het ziekenhuis terecht komt, staat een groeiende groep patiënten die overlijdt aan een hartstilstand. Doneren is dan lastiger, omdat het orgaan het zonder bloedcirculatie moet stellen. Alleen in Nederland, België en Oostenrijk mag deze groep nog doneren.

Vijf minuten
"Dat zijn bijvoorbeeld ouderen die op de intensive care terechtkomen", zegt De Jonge. "Als we dan besluiten dat verder behandelen zinloos is, en iemand staat als donor geregistreerd, dan moeten we na het moment van overlijden nog vijf minuten wachten. Dat is omdat je zeker wilt weten dat iemand echt dood is. Maar daardoor hebben ontvangers van deze organen wel 10 procent minder overlevingskans."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden