Oudere met kanker loopt juiste zorg mis

Voor sommige gevallen van kanker zijn de vooruitzichten sterk verbeterd. Beeld ANP XTRA

Oudere kankerpatiënten krijgen in het ene ziekenhuis veel eerder een genezende behandeling aangeboden dan in het andere. 'Postcodegeneeskunde', noemen artsen dat. Volgens die artsen is dat onwenselijk. De woonplaats mag niet de kans op een operatie bepalen.

Oudere kankerpatiënten krijgen in het ene ziekenhuis veel eerder een genezende behandeling aangeboden dan in het andere. 'Postcodegeneeskunde', noemen artsen dat. Volgens die artsen is dat onwenselijk. De woonplaats mag niet de kans op een operatie bepalen.

Om de grote verschillen te verkleinen zou er meer naar de de fitheid van de 75-plus kankerpatiënt moeten worden gekeken. Ook kunnen ouderen beter in gespecialiseerde centra worden behandeld, bepleiten deskundigen vandaag in Trouw.

Regionale verschillen
Cijfers van de Nederlandse Kanker Registratie tonen de grote regionale verschillen aan. In het ene ziekenhuis krijgt maar 10 procent van de 75-plussers met slokdarmkanker waarbij genezing nog mogelijk is, daadwerkelijk een behandeling aangeboden. In andere ziekenhuizen wordt bij 60 procent van de ouderen de tumor bestreden. Dat gebeurt met een operatie of door een combinatie van chemo en bestraling.

Bij een bepaalde variant van blaaskanker (die waarbij de ziekte in het spierweefsel is ingegroeid) varieert de kans op een behandeling van 6 tot 64 procent. Bij maagkanker zijn de verschillen iets minder groot.

Het is bekend dat er verschillen zijn tussen ziekenhuizen, maar ouderen hebben duidelijker sterker te maken met 'postcodegeneeskunde' dan andere patiënten. Valery Lemmens, hoofd onderzoek van het Integraal Kankercentrum Nederland: "Ouderen zijn een kwetsbare groep. Je wilt niet dat ze een ingreep krijgen waarvan ze juist schade ondervinden. Deze grote verschillen wijzen erop dat er ook oudere patiënten zijn die een behandeling ten onrechte niet aangeboden krijgen."

Kankerbehandelingen
Sommige kankerbehandelingen zijn voor oudere patiënten sterk verbeterd, vergeleken met tien jaar geleden. Zo overlijdt nog maar een paar procent van de 75-plussers kort na de operatie tegen slokdarmkanker, vroeger was dat ruim 10 procent. Ook een paar jaar na de ingreep is de overleving sterk verbeterd. En dat terwijl bijna twee keer zo veel ouderen deze operatie ondergaan.

Voor een maagtumor zijn de cijfers anders: minder operaties, slechts een lichte verbetering in de overleving. Deze operatie wordt pas sinds kort in gespecialiseerde ziekenhuizen aangeboden.

"Voor slokdarmkanker geldt al langer dat opereren in gespecialiseerde centra beduidend beter lijkt voor ouderen", zegt Lemmens. "Ook al is het belastender dat je verder moet reizen, soms herhaaldelijk. In een gespecialiseerd centrum durft men de lat hoger te leggen, komen meer patiënten in aanmerking"

Artsen pleiten vandaag in deze krant om veel meer te kijken naar de de fitheid van een 75-plusser met kanker. Al het onderzoek naar medische behandelingen is volgens hoogleraar geriatrie Marcel Olde Rikkert van het Radboudumc uitgevoerd met jonge patiënten. "We weten te weinig over het effect op tachtigers."

Gespecialiseerde ziekenhuizen
Olde Rikkert pleit ervoor om ook ingrepen zoals een knievervanging bij ouderen uit te voeren in gespecialiseerde ziekenhuizen, waar bijvoorbeeld de anesthesist ervaring heeft met ouderen. "Een gewone auto kun je prima naar de Kwik-fit brengen, een oldtimer niet."

Ook voor een van de meest ingrijpende chirurgische behandelingen, de zogenaamde 'Whipple' bij alvleesklierkanker (waarbij de chirurg veel organen deels wegsnijdt) melden zich steeds meer tachtigers. Tien jaar geleden was dat meestal nog uitgesloten, zegt AMC-chirurg Olivier Busch. Nu is ruim 1 op de 20 geopereerden ouder dan 80.

"Gelukkig hebben we leeftijdsgrenzen losgelaten", zegt cardioloog Marcel Daniëls, bestuurslid van de Federatie van Medisch Specialisten. "De grote uitdaging voor de komende tijd is beter selecteren welke oudere een behandeling nog goed aankan, en voor wie dat alleen maar een extra last zou betekenen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden