Oudere heeft recht op waarheid over reanimatie

Nederlandse ouderen moeten het hele verhaal te horen krijgen over reanimatie, vindt Hugo van der Wedden. De werkelijkheid is dat de overgrote meerderheid het niet overleeft.

De richtlijn Reanimatie bij kwetsbare ouderen, opgesteld door een samenwerkingsverband van huisartsen, verpleegkundigen en specialisten, deed in 2013 stof opwaaien. Slechts 8 procent van de gereanimeerde ouderen zou levend uit het ziekenhuis worden ontslagen. En de helft van hen zou ernstige neurologische schade hebben opgelopen. Dit niet al te rooskleurige beeld leidde tot een run op de niet-reanimeer-penning van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE).

Maar de laatste dagen ligt de richtlijn onder vuur. Het document zou volgens onderzoekster Steffie Bee-sems van het Academisch Medisch Centrum (AMC) een te negatief beeld schetsen (Trouw, 29 juli). Recent onderzoek laat zien dat slechts 7 procent ernstige restschade houdt, in plaats van de helft. Negen van de tien overlevenden heeft een prima kwaliteit van leven. De angst om als kasplantje te eindigen is dan ook misplaatst.

Een dag later deed Michael Kuiper, voorzitter van de Nederlandse Reanimatieraad, er nog een schepje bovenop. Het onderzoek dat de richtlijn ondersteunt, heeft geen betrekking op de Nederlandse situatie en is daarom niet representatief. Al in 2013 adviseerde hij de auteurs om die reden om niet te publiceren (Trouw, 30-07).

Kasplantje

Kuiper heeft gelijk. Het in 2013 gebruikte onderzoek, afkomstig uit onder meer Japan en Tsjechië, zegt weinig over Nederland. En ook Beesems heeft een punt. De kans om na een reanimatie als kasplantje te eindigen is klein. Toch vind ik dat de richtlijn Reanimatie bij kwetsbare ouderen meer waardering verdient.

Na jaren van hosannaverhalen was het de eerste onafhankelijke publicatie voor Nederlandse ouderen over reanimatie. Het is de eerste bron die genuanceerd aandacht besteedt aan succes en schade. En dat is precies wat mist in de wijze waarop Beesems haar onderzoek presenteert.

Beesems onderzocht de uitkomsten van ruim 1300 gereanimeerde ouderen in Nederland tussen 2009 en 2011. 'Oudere na reanimatie geen kasplant' stond boven het artikel in Trouw. Zoals gezegd is dat een juiste conclusie, maar wel eentje die is geschreven met een roze bril op. Er had ook kunnen staan: 'Hoogbejaarde heeft nauwelijks kans om levend uit reanimatie te komen'. Slechts acht procent van de door Beesems onderzochte tachtigplussers werd immers levend uit het ziekenhuis ontslagen.

Meest opvallend is dat de belangrijkste uitkomst onbesproken blijft. De overgrote meerderheid van de ouderen - ruim duizend tijdens de onderzoeksperiode - overleed ondanks reanimatie. Hoe stierven deze mensen? Beesems wijdt er geen woord aan, maar Amerikaans onderzoek maakt aannemelijk dat een ruime meerderheid van hen ribbreuken opliep tijdens de reanimatiepoging. Een aanzienlijk deel van de onderzochte hoogbejaarden stierf vervolgens op de intensive care. 'Oudere sterft gewelddadige dood door reanimatie'. Ook dat had boven het artikel kunnen staan.

Beesems heeft nuttig werk verricht, want zo veel was nog niet bekend over de uitkomsten van reanimatie bij ouderen in Nederland. Maar in haar presentatie heeft ze zich te veel een voorstander van reanimatie getoond in plaats van wetenschappelijke distantie te bewaren.

Nederlandse ouderen hebben recht op het volledige verhaal over reanimatie. Een verhaal waarin ruimte is voor succes en kansen, maar waarin de potentiële schade ook niet onbesproken blijft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden