Oudere actrice stuit op It-girl

Interview | In zijn nieuwe film 'Clouds of Sils Maria' laat regisseur Olivier Assayas generaties botsen, binnen en buiten de film.

De Franse actrice Juliette Binoche werd vijftig dit jaar. En dat zal ze weten ook. In 'Clouds of Sils Maria' speelt Binoche de Franse film- en toneelactrice Maria Enders die gevraagd wordt om op het toneel opnieuw te spelen in het stuk dat haar dertig jaar eerder beroemd maakte. Anders dan Maria hoopt, gaat het echter niet om een follow-up met de mooie verleidster zoveel jaar later, nee, Maria wordt nu geacht de ondankbare rol van de oudere vrouw te spelen, de zeurpiet die verlaten wordt en met lege handen achterblijft. Het personage waar ze altijd al een hekel aan had.

Regisseur Olivier Assayas schreef de typisch Franse praatfilm speciaal voor Juliette Binoche. Assayas castte Twilight's Kristen Stewart als Maria Enders' persoonlijke assistent Valentine en nieuwkomer Chloë Grace Moretz als de nieuwe It-girl die op het toneel de rol van de jonge verleidster zal gaan spelen. Het levert een botsing tussen de generaties op, binnen en buiten de film; tussen oud en jong en toen en nu; tussen de elitaire Europese art cinema, waar La Binoche in opgroeide, en populair Hollywood, waar de 24-jarige Kristen Stewart nu een van de best betaalde sterren is.

Ironisch is het om Stewart hier als onzichtbaar hulpje al het gekrakeel rond de Franse ster in goede banen te zien leiden, en zich te zien verbijten op Maria's diva-eigen stemmingswisselingen en onbewust dedain. De diva en haar assistente hebben tijdens Maria's tekst-oefeningen eenzijdig intieme gesprekken over internet, Lindsay Lohan en fantasy blockbusters, die dankzij deze casting een dubbele laag krijgen.

Als de actrice en haar assistente gaan zwemmen, springt Maria bloot in de poel, maar houdt Valentine haar ondergoed aan, wat past in de rol, maar ook bij de door Twilight-fans opgejaagde Stewart wier blote borsten in 'On the road' Twitter deden ontploffen. Op de aftiteling hebben beide actrices inderdaad een assistente maar heeft alleen Kristen Stewart ook een bodyguard.

Toch blijkt die ironie niet bewust gezocht door de regisseur die, tijdens een interview in een Brussels hotel, de Twilight-populariteit van Kristen Stewart met Frans elan als niet ter zake weg wappert.

Ik las op internet dat Kristen Stewart chocolade moest eten om aan te komen voor deze rol?

"Nee, waar las je dat? Wat een onzin. Niet alles geloven. Oorspronkelijk had ik Mia Wassikowska, veel meer low key, in gedachten (nu de assistent van Julianne Moore in 'Maps to the Stars') maar die zat vast aan de Disneyfilm. En toen pas kwam Kristen in zicht. Maar ik moest de financiers, die zich al hadden vastgelegd, echt overtuigen. Ze vroegen zich af of ze het wel zou kunnen. Kristen wilde graag ook buiten Hollywood werken, ze zoekt de uitdaging. Ik kon haar iets aanreiken wat ze ergens anders niet kreeg. Ze was gefascineerd. En die bodyguard staat in het contract. Ze kan niet gewoon over straat."

Ze is de best betaalde actrice in Hollywood.

Assayas lacht: "Maar niet bij deze film."

U heeft zelf net twee films over de jaren zeventig gemaakt, de tijd van uw jeugd. Deze film speelt in de filmwereld van nu met Twitter, en assistentes. Heeft u wel een scherpe blik op het nu?

"Ja, dat denk ik wel. Het was na 'Carlos' en 'Something in the Air' wel lang geleden dat ik een film over het heden maakte. Ik was opgelucht dat ik voor deze film niet met kostuums en art direction in de weer hoefde. Mijn situatie heeft ook zeker wel wat weg van die van Maria in de film. De tijd verstrijkt en je merkt dat je tot een andere cultuur begint te behoren. Maar ik moet me als regisseur ook steeds bewust zijn van hoe de wereld verandert. In een ander beroep kan je het hier en nu negeren, maar als artiest word je steeds uitgedaagd door het hier en nu: werkelijkheid, economie, financiering van films."

U castte in de bijrollen welbewust Duitse acteurs die in de jaren zeventig beroemd waren. Angela Winkler uit 'Die verlorene Ehre der Katharina Blum' bijvoorbeeld. Nostalgisch?

"Nou nee, maar je houdt wel een speciale connectie met de films en muziek uit je jeugd. Je moet ook oppassen niet in je tienerjaren gevangen te blijven. Maar de jaren zeventig zijn voor mij niet zomaar een verliefdheid of obsessie. Je voelde je ook meer levend toen."

Dat denkt u omdat u toen jong was.

"Nee, dat is gewoon zo. Het was een heel creatieve periode; chaos, maar creatieve chaos. Veel meer dan nu. En het grappige is dat de jongeren van nu dat ook zien. Speciaal een actrice zoals Kristen Stewart die gevangen zit in het Hollywoodsysteem. Kristen moet dealen met zaken waar geen enkele andere twintiger mee te maken krijgt. Ze idealiseert de jaren zeventig. Ze verzamelt ook films en muziek uit die tijd."

Catherine Deneuve klaagde onlangs over de steeds grotere macht van de mode-industrie - dat film er is om de mode te dienen in plaats van andersom. In uw film doet Maria een campagne voor Chanel.

"Ik denk wel dat Deneuve daar gelijk in heeft, maar ik kan er niet zo mee zitten. De actrices verdienen veel meer geld als iconen van de mode en cosmetica-industrie dan in de film. Dat schept ook verplichtingen. Stewart was drie dagen in Parijs vanwege Fashion Week en dan moet je bidden en smeken om haar twee uur te krijgen voor promotie van de film. Maar soit. Dat geld stelt de actrices in staat ook een film als deze te maken. En we hebben voor Chanel gekozen omdat dat een heel prettig bedrijf is om mee te werken."

'Clouds of Sils Maria' heeft wel een treurige boodschap. Terwijl Binoche zelf als actrice toch laat zien dat je je kan blijven vernieuwen, ook als je ouder wordt, suggereert deze film dat dat niet zo is.

"Oh nee, dat vind ik niet. De film gaat sowieso meer over het verstrijken van de tijd, dan over acteren. Iedereen krijgt daarmee te maken, maar een actrice moet dat onder ogen zien. Ze moet die demonen tegemoet treden, ze bevechten, ze ontstijgen. Dat is de last van het acteren. Maar uiteindelijk heeft ze het personage te pakken, en kan ze haar spelen. Dan heeft ze controle en kan ze haar ook weer loslaten. En gloren er weer nieuwe rollen, nieuwe perspectieven."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden