Ouder verzint soms ook psychische klachten kind

Beeld thinkstock

Kinderartsen moeten ook bij psychische klachten als ADHD alert zijn op ouders die hun kind bewust ziek laten ogen. Daarvoor waarschuwt de Amerikaanse vereniging van kinderartsen. Jeugdpsychiater Harriet MacMillan wijst vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Pediatrics op het gevaar dat artsen zulke machinaties van ouders ontgaan, zeker als het gaat om psychische ziektes.

De aandoening stond jarenlang bekend als het Münchhausen by proxy Syndroom. Over deze diagnose, het doelbewust ziek maken van je kind met het oogmerk aandacht te krijgen van artsen en andere buitenstaanders, is veel discussie. Het is vaak nog wel aan te tonen wat ouders doen - zoals hun kind slaapmiddelen geven om het versuft te doen ogen - maar veel moeilijker om hun motief te bewijzen. MacMillan stelt voor wereldwijd de diagnose Münchhausen te schrappen en eerst te kijken naar de gevolgen voor het kind.

De Vereniging van Vertrouwensartsen Kindermishandeling heeft een richtlijn voor het omgaan met (vermoedens van) Münchhausen by proxy. Hierin staat al het onderscheid tussen de verschijnselen bij het kind - een ziekte die geconstrueerd wordt - en het motief van ouders: aandacht krijgen door het kind iets aan te doen. Als wordt bewezen dat de ziekteverschijnselen kunstmatig veroorzaakt zijn, kan de kinderbescherming ingrijpen bij ernstige zaken. De reden van ouders om dit doen kan pas daarna worden onderzocht. Volgens gegevens van de meldpunten kindermishandeling is mogelijk jaarlijks sprake van 50 tot 100 vermoedens van het eerste element, een geconstrueerde ziekte.

Diagnose overnemen
"Ook al gaat het vermoedelijk om een klein aantal gevallen, toch kan ik me het gevaar voorstellen dat artsen ten onrechte een psychiatrische diagnose stellen op grond van het verhaal van een ouder", zegt kinderarts Elise van de Putte van het UMC Utrecht. "Het gaat immers om verschijnselen die erg subjectief zijn. Stel dat een ouder beweert dat een kind last heeft van tics, en dat dit alleen thuis gebeurt. Dan kan het gebeuren dat een arts de diagnose Gilles de la Tourette stelt en gaat behandelen, soms met medicijnen. En dat vervolgens andere artsen die diagnose overnemen. Eigenlijk moet daarvoor eerst het kind worden onderzocht zonder de ouders erbij." Ook symptomen van ziektes als ADHD of een compulsief-obsessieve stoornis kunnen door ouders worden verzonnen, zegt van de Putte.

De kinderarts vermoedt dat lang niet iedere psychiater verstand heeft van de achterliggende ziektebeelden bij ouders. "Het is ons herhaaldelijk overkomen dat wij als kinderartsen de diagnose rond hadden: het ging duidelijk om een ziekte die was nagebootst door een ouder. Zo'n ouder werd dan onderzocht door een psychiater, maar de ziekelijke drang om aandacht te krijgen via het medische circuit kwam niet aan bod."

Het duurt gemiddeld drie tot vier jaar voordat artsen een gefabriceerde ziekte kunnen vaststellen. Het percentage kinderen dat overlijdt, wordt geschat op 6 tot 9.

Münchhausen by proxy in de rechtszaal
De diagnose Münchhausen by proxy (MBP) leek rond de eeuwwisseling geen lang leven beschoren. Zo dolf het openbaar ministerie het onderspit in een geruchtmakende zaak van een moeder in Gelderland, die in het ziekenhuis met verborgen camera's werd betrapt op het toedienen van gevaarlijke medicatie aan haar kind. De rechtbank ging mee in de Münchhausendiagnose en veroordeelde de moeder, maar in hoger beroep werd ze vrijgesproken omdat het gerechtshof deze stoornis onvoldoende bewezen achtte.

Net als vertrouwensartsen hanteert ook jeugdzorg steeds meer de variant 'pediatric condition falsification', kortweg PCF. Daarvoor hoeft alleen te worden bewezen dat de ouders de ziekte construeerden. Jeugdzorg voert nogal eens aan dat PCF of MBP reden zijn om een kind uit huis te plaatsen. In recentere uitspraken proberen rechters deze lastige diagnose vaak te vermijden, bijvoorbeeld door vast te stellen dat er al bewijs is voor mishandeling en dat de vraag of een ouder Münchhausen heeft niet meer uitmaakt voor de beslissing. Toch zijn er ook rechters die instemmen met de diagnose, die daardoor de basis vormt voor bijvoorbeeld het uithuisplaatsen van een bedreigd kind.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden