Oude vrouw

De National Gallery in Londen heeft haar ingang verlegd naar een pand naast het oorspronkelijke gebouw, maar nog altijd aan Trafalgar Square, zodat je nu niet meer door de goochelaars en levende standbeelden hoeft te ploegen om bij de ware kunst te komen. Vooral Yoda uit 'Star Trek' is populair, ik zag er in één oogopslag al vier zweven (op ijzeren stangen neem ik aan) op het plein, van binnen gevuld met Roemenen heb ik begrepen. Het doet enigszins denken aan het overtal aan sinterklazen dat je begin december soms op straat tegenkomt; zodra unieke wezens zich gaan vermenigvuldigen, zet de verschraling in. Daar kom ik dus niet voor.

De werken die ik kom bewonderen, zijn eenmalig. En gratis zoals het in Engeland gebruikelijk is, wat een zegen! Ik prijs de dag dat het in Nederland zo ver is en we voor niks de Grote Meesters kunnen bekijken ter verdieping en inspiratie van ons volk. Ook mag je er gewoon met jas en tas en fototoestel of mobieltje doorheen wandelen zonder dat dit tot overlast leidt; ook hier zitten de suppoosten zich gewoon beroepshalve te vervelen.

Dit keer beperkte ik mij tot de late Middeleeuwen en de zestiende en zeventiende eeuw, mijn favoriete periode in de schilderkunst. Mag ik hier een bekentenis doen: ik ben een vaderlandslievend kunstminnaar, ik hou meer van de noordelijke kunsten dan van die uit het zuiden. Steeds weer word ik uit de zalen met volle borsten, bonte kleren en heiligenkransen getrokken naar de sobere eenvoud van de Lage Landen, zoals we ze maar weer eens zullen noemen. Laat ik Huizinga er eens bij halen, 'Herfsttij der Middeleeuwen': 'Nu straalt voor ons over dien tijd de hooge, waardige ernst en de diepe vrede van Van Eyck en Memlinc; die wereld van vijf eeuwen her schijnt ons vervuld met een helderen glans van eenvoudige blijheid, een schat van innigheid. Ons beeld ervan is van woest en donker vredig en sereen geworden. Want wat wij naast de beeldende kunst nog weten van andere levensuitingen dier tijden, het is alles uitdrukking van schoonheid en stille wijsheid: de muziek van Dufay en zijn gezellen, het woord van Ruusbroec en Thomas à Kempis.'

Kom daar eens om bij de drukke Italianen, de kleurige Spanjaarden. Een enkele zuiderlijke schilder komt er in de buurt, zoals Giovanni Moroni in zijn donkerder portretten, maar meestal is het bazuingeschal, halo's en gouden sieraden geblazen. En dus loop ik liever langs de stille portretjes van ingetogen burgers, doorkijkjes met ploegende boeren en zelfs doodse kreeften voor een tinnen kan: Van Eyck, Dirk Bouts, Vermeer, Heda. Noem het chauvinistisch, het chauvinisme van de voetbalfan, maar ik dacht: laat ik van mijn hart geen moordkuil maken.

Ik lees verder in Herfsttij dat Michelangelo, volgens Francesco da Holanda (voorvader van François Hollande?) gezegd zou hebben: 'De Vlaamsche schilderkunst valt in den smaak van de vrouwen, vooral van de oudere en de heel jonge, evenals van de monniken, de nonnen en alle voorname lieden, die niet ontvankelijk zijn voor de ware harmonie.' Wat een arrogantie; dan maar een oude vrouw!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden