Oude vormen sterven Khoisan X roept Zuidafrikanen op hun naam te veranderen

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Ruim drie maanden heeft Zuid-Afrika een regering die de bevolkingssamenstelling van het land weerspiegelt. Tijd om te breken met enkele overerfde namen met een nare bijsmaak.

Het ANC deed vorige week een voorstel om alle straatnamen, beelden en portretten die herinneren aan de apartheid te vervangen. In de stad Bloemfontein moest één van de vele standbeelden van de grondlegger van de apartheid, H. F. Verwoerd, er onlangs al aan geloven.

President Nelson Mandela wil de Latijnse naam van de presidentiële ambtswoning, sinds onheugelijke tijden Libertas (Vrijheid), veranderen in Mahlam 'andlovu, wat in het Shangaan 'Dageraad van een nieuw tijdperk' betekent.

Vorige week besprak het parlement een ander heikel probleem: de portretten in de gangen van het gebouw van ooit eerbiedwaardige blanke heren, die vaak regelrecht verantwoordelijk zijn geweest voor de onderdrukking van zwarten. Slechts de antieke antropologische schetsen van 'inboorlingen' in de gangen getuigen dat het land niet uitsluitend door blanken wordt bewoond.

Er gingen dus stemmen op om de blanke helden te vervangen voor kopstukken uit de zwarte bevrijdingsstrijd. Geheel in overeenstemming met Zuid-Afrika's jonge consensus-democratie zal een commissie de zaak bestuderen, zodat de parlementariërs hun besluit zorgvuldig kunnen afwegen.

De leider van het radicale Pan Africanist Congress (PAC), Benny Alexander, maakte gisteren een radicalere stap bekend: hij verandert zijn 'koloniale' naam. Voortaan heet hij Khoisan X - voorlopig althans. De naam Alexander is door blanke kolonisten aan mijn voorouders gegeven, legde X uit, omdat dezen onze oorspronkelijke naam in de Khoi-taal als 'heidens en barbaars' ervoeren. “De naam Alexander was een teken van nederlaag voor ons, en een symbool van de overwinning van de onderdrukker”, zei X.

Hoe X tot zijn nieuwe naamkeuze kwam is niet geheel duidelijk. Volgens het persbureau AP heeft X gezegd dat zijn nieuwe voornaam, Khoisan, in de Khoi-taal zou betekenen 'Hij die het volk kan leiden'. Dat klinkt alvast niet geloofwaardig. De term 'Khoisan' is een verzamelnaam voor twee volkeren, de Khoikhoi (ook wel Hottentotten genoemd) en de San (Bosjesmannen). Omdat de blanken moeite hadden de beide volkeren nog uit elkaar te houden, werden ze kortweg Khoisan genoemd.

Aannemelijk zou zijn dat de X verwijst naar de radicale Amerikaanse zwarte activist Malcolm X. Deze heette oorspronkelijk Malcolm Little, maar schafte zijn 'slavennaam' af. Maar de PAC-leider legde uit dat 'X' slechts zijn voorlopige naam is: hij is er nog niet uit hoe hij wil heten. X riep alle zwarten op, om hun koloniale namen te vervangen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden