Oude regels en nieuwe computers maken van Wall Street een jojo

De effectenbeurs van New York maakte een bijzonder roerige week mee. In vier dagen daalde de Dow Jones-index 170 punten, ofwel 4,4 procent, met een trieste topper van min 91 punten op dinsdag. Wall Street is weer eens flink van slag.

Mark Fadiman is hoofdredacteur van het blad Financial Planning on Wall Street. Hij geldt als iemand die als weinig anderen is ingevoerd in wat er achter de schermen gebeurt. De ruk naar rechts bij de jongste verkiezingen in de Verenigde Staten zal ook zijn gevolgen hebben voor de financiële wereld.

De fanatieke conservatief Alphonse d'Amato maakt zich op om in het Congres voorzitter van de bankcommissie te worden. En dat kan betekenen dat geluiden zoals die van Fadiman aanmerkelijk meer gewicht krijgen.

Met zijn boek 'Market Shock' hakt Fadiman in op de onontwarbare kluwen van verwikkelingen op Wall Street. Want nu aandelen en obligaties al maandenlang alle kanten uitschieten, blijft het angstig stil op de vraag: waarom?

Fenomeen

Fadiman wijst eerst in de richting van het fenomeen “aandelenmarkt” op zich. Hier in New York besloten in 1817 een handjevol handelaren onder een boom aandelen te gaan verhandelen.

De boom werd een gebouw, maar anno 1994 staan ze nog steeds oog in oog met elkaar. Computers kunnen vraag en aanbod ook bij elkaar brengen. Waarom nog naar de beurs als het ook op Internet kan?

Volgens Fadiman is het geen toeval dat een computermarkt als Nasdaq aanmerkelijk minder fluctueert dan de New York Stock Exchange, waar de handelaren nog bij elkaar komen. Maar ook Nasdaq zit nog te veel ingepast in de beknellende regels. Andere markten hebben meer vrijheid om via elektronische middelen te communiceren - bij voorbeeld de goederen-termijnmarkt waar contracten worden afgesloten om in de toekomst te leveren tegen prijzen die nu al worden vastgesteld.

Maar waar het misgaat volgens Fadiman is dat het gebruik van computers in de aandelenwereld (hoe aarzelend ook) haaks staat op de stringente regulering van de financiële wereld. De spanning die optreedt tussen de beknellende regels en de vrijheid van de computer levert de marktschommelingen op van de afgelopen jaren.

Een voorbeeld is regel 390 van de NYSE, de New York Stock Exchange: aandelen verwisselen alleen van eigenaar met tussenkomst van een broker - een handelaar. Die handelaren zijn echter niet geheel onafhankelijk van elkaar. Licenties en onderlinge afspraken schermen de markt nog verder af.

“Wat moet gebeuren is dat het hele systeem op de helling gaat. Wat ik ervan vind dat Amsterdam zijn beurs net helemaal heeft opgeknapt?

Weggegooid geld, vergeefse moeite. Al die markten zijn gedoemd te verdwijnen.''

De belangen zijn enorm: alleen al de tien grootste firma's van Wall Street gaan over 1 triljoen dollar. Te veel geld om met anderen te delen, zegt Fadiman.

“Waar het fundamenteel misgaat, is dat Wall Street tegelijkertijd een produkt produceert en verhandelt. Daarom gaan de markten op en neer. Niet om wat de econoom John Kenneth Galbraith zegt: speculatie. Je moet ontleden waarom de markt de laatste maanden volledig uit controle is. Dat was vier of vijf jaar geleden nog niet zo. Iemand als Galbraith geeft geen inzicht in die verandering.”

Tegelijkertijd zijn er dwingende regels die het de financiële wereld moeilijk maken, betoogt Fadiman. De werelden van verzekeringen, banken en aandelen komen samen op Wall Street. Het zijn terreinen die eigenlijk weinig met elkaar te maken hebben, maar een serie maatregelen (afkomstig uit Washington, maar ook afgekondigd door de bedrijfstak zelf) veroordeelt ze toch tot elkaar. Gevolg: Wall Street staat op het kruispunt van alle belangrijke geldstromen in Amerika.

Fadiman ziet die centralisering en de regeltjes graag verdwijnen. Dankbaar citeert hij de Oostenrijkse economen Ludwig von Mises en Friedrich Hayek, die de overheid graag de schuld geven van alle economische ups en downs. Dat de regering het wel en wee van de economie moet beïnvloeden, is een idee dat in Amerika steeds verder impopulair wordt. Washington moet zich terugtrekken uit de financiële wereld, zegt Fadiman. De regels dateren nog uit de jaren twintig en hebben geen enkele waarde in het computertijdperk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden