Oude partij-reflexen komen boven in België

Van onze correspondent BRUSSEL - “De regering is verantwoordelijk voor de structuren, dus ook voor de dood van mijn dochter.”

Een zeer geëmotioneerde Jean-Denis Lejeune concludeerde dat deze week uit het tweede rapport van de commissie-Dutroux, die vaststelde dat niet een complot, maar amateurisme en normvervaging bij politie en justitie het onderzoek naar (ondermeer) Julie zo grandioos heeft doen mislukken. Hij vond het meer dan genoeg om het vertrek van premier Dehaene te eisen. Commissie-voorzitter Marc Verwilghen zelf zei het wat omslachtiger. Het leek hem wel 'een mooi signaal' als de Belgische politiek wat meer 'in de Angelsaksisch traditie' zou reageren.

Dat gebeurde dus niet. Dehaene denkt niet aan opstappen, zo maakte hij donderdagavond duidelijk tijdens het debat over 'Aanvullend verslag 713/8-96/97'. Met politieke onrust nu is niemand gebaat, het minst wel de nabestaanden van de slachtoffers, zei een (als altijd) norse minister-president. De hervormingen van politie en justitie zouden er alleen maar door worden vertraagd. “Een vraag om ontslag van de regering moet uit het parlement komen”, had de premier eerder deze week al fijntjes opgemerkt naar aanleiding van de uitbarsting van vader Lejeune.

Die kwam er niet. De regerende socialisten en christendemocraten voelen er niets voor het voortbestaan van de regering-Dehaene op het spel te zetten. Een minister 'als offerlam aanbieden aan de publieke opinie' heeft geen enkele zin, schamperde de voorzitter van de Vlaamse socialisten, Louis Tobback, die fel uithaalde naar de liberale commissievoorzitter.

Hij was niet de enige. Veel meer dan tien maanden geleden, toen de commissie haar eerste rapport publiceerde, lieten deze week de 'oude partijpolitieke reflexen' zich weer voelen. De regeringspartijen hebben meer dan genoeg van de commissie en vooral van haar voorzitter, die al maanden de meest populaire politicus is onder zowel Walen, Vlamingen als Brusselaren.

Tekenend was in dit verband het optreden van de socialist Renaat Landuyt, notabene verslaggever van de commissie, die plotseling allerlei tekortkomingen ontdekte. Het bontst maakte de al eerder genoemde Tobback het echter. “Men heeft niets gevonden”, constateerde hij, “en nu zegt men dat de ziekte in het hele lichaam zit”.

Zover ging de christendemocraat Dehaene niet. Er is wel degelijk wat aan de hand en veranderingen zijn nodig. Maar daar zijn we ook heel hard mee bezig, schoot hij keihard uit zijn slof, toen Verwilghen suggereerde dat er de afgelopen tien maanden niet zo heel veel is gedaan. Was immers niet juist deze week een akkoord over de hervorming van de politie bereikt?!

Het is echter juist de aard van die hervormingen die de publieke opinie niet geruststelt. Want of hiermee een einde komt aan de 'guere de flics' waarvan de commissie eerder al keihard had vastgesteld dat die het onderzoek naar de verdwenen kinderen zwaar heeft belemmerd, lijkt zeer de vraag. De nationale politie, waarop Verwilghen c.s. destijds nog eensgezind, aandrongen komt er maar zeer ten dele. Op lokaal niveau blijven gemeentepolitie en plaatselijke rijkswachtbrigades naast elkaar bestaan. Ze moeten afspraken maken over de werkverdeling, maar verdere samenwerking gebeurt op vrijwillige basis.

Diezelfde publieke opinie begrijpt bovendien niet waarom er alsmaar geen koppen rollen. Namen zijn er ook in het tweede (uiteindelijk toch, zij het niet unaniem, goedgekeurde) rapport genoemd, al zijn het geen grote. Maar niet alleen voormalig minister van justitie Melchior Wathelet, ook kleinere vissen zijn door de mazen van het net geglipt. Zoals de Brusselse officier die wel meteen huiszoekingen liet doen toen een paar wieldoppen van zijn eigen auto waren gestolen, maar pas na tijden besloot het onderzoek naar Loubna Benaissa serieus te nemen.

Grote vraag is natuurlijk of de boosheid en de argwaan van de Belg terecht is. Ja en nee, constateert het Vlaamse dagblad De Morgen, dat vaststelt dat er nu eenmaal een enorme spanning zit tussen het 'noodzakelijk langzame en vol compromis zittende wetgevende werk, en de publieke opinie die snel en krachtig een eenduidig signaal wil'. Waarbij nog komt dat de publieke opinie het eigenlijk makkelijker vindt te geloven in een samenzwering van hooggeplaatsten, dan in een collectieve normvervaging, oftewel 'de aloude ziektes van ritselarij en regelneverij', waaraan ook de doorsnee Belg in meer of mindere mate lijdt. “Ik denk dat we opnieuw moeten leren geloven dat mensen in eerlijkheid tot een conclusie komen”, zei justitie-minister De Clerck eerder deze week, “als we niemand meer geloven gaat deze maatschappij kapot.”

Voor de ouders van de verdwenen en vermoorde kinderen is ze dat al.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden