Oude liefde roest niet

Herman Stevens wijdt nieuwe roman aan een 21ste-eeuwse hoofse liefde

ROB SCHOUTEN

Volgens de literatuurgeschiedenis eindigde de hoofse literatuur ergens aan het eind van de dertiende eeuw met de Roman de la Rose, maar als het aan Herman Stevens (1955) ligt is zij nog helemaal niet voorbij. In de hoofse literatuur stond ideale liefde en vrouwencultus centraal (dat laatste trouwens ook als een soort wereldlijke variant van de Maria-verering) en dat kun je ook van Stevens' romans zeggen. Vaak lijkt bij hem het verhaal ondergeschikt aan dat ene thema: de vrouw. Van zijn debuutroman 'Mindere goden' tot zijn voorlaatste roman 'Gloriejaren', altijd speelden moeder, vriendinnen, minnaressen, een hoofdrol. In zijn jongste roman 'De onzichtbare vrouw' gaat het zelfs over niks anders meer.

Hoofdpersoon en schrijver Rein van Dam komt na veertig jaar zijn oude roodharige liefde Saskia, bijgenaamd Kiki, weer tegen. Ooit een vriendinnetje uit zijn puberteit, nu net als hij gepokt en gemazeld door het bestaan, hij na een mislukt huwelijk met een Spaanse, zij in een illusieloze betrekking met een Amerikaan. Beiden lopen ze rond met de erfenis van hun gebroken gezin en nu vinden ze op gevorderde leeftijd elkaar weer. Maar die leeftijd lijkt geen enkele rol te spelen, ze voelen zich als in een liefdesdroom met elkaar verbonden.

Natuurlijk, we leven in de 21ste eeuw, maar de houding van Rein jegens de vrouw past nog wel degelijk in een soort hedendaagse fin'amors: "Hij had al sinds zijn eerste tienerjaren schrijver willen worden, maar hij had geen letter op papier gekregen als hij nooit met een vrouw naar bed was gegaan. Dat was de sleutel. De dingen die vrouwen zeiden. Hoe ze veranderden wanneer ze geen kleren meer aanhadden."

Stevens beschrijft het leven van Rein (what's in a name!) met zijn nieuwe oude liefje, een 'Montessorimeisje in barnsteen gevangen', als een soort sprookje, een spel, haast een verzinsel: "We zouden de eerste twee mensen op aarde kunnen zijn. De enige twee". En "Hij droomde dat ze de laatste mensen in Amerika waren. Of de eerste. Helemaal alleen, net als toen ze tieners waren."

'De onzichtbare vrouw' kent vrijwel geen geschiedenis, geen buitenwereld, het is een stilleven van de liefde, grotendeels opgetrokken uit dialogen tussen man en vrouw, spits, verfijnd, liefdevol, zoals alleen Stevens, een van onze beste stilisten, dat kan. Het enige wat hun liefde omringt zijn de plaatsen waar ze terechtkomen: Den Haag, Rotterdam, Wassenaarse slag, San Francisco. Behalve hoofs met elkaar naar bed, gaan ze samen uit eten, proeven wijn, bezoeken feestjes, gaan in elkaar op. Voor andere mensen zijn ze nagenoeg blind, alleen wat exen passeren zo nu en dan de revue.

Voor lezers die van een road novel, wat dit boek ook wil zijn, een beeld van de jachtige wereld verwachten moet 'De onzichtbare vrouw' een tantaluskwelling zijn. Twee mensen van wie de een zegt 'Ik ben eigenlijk een heremiet' en we over de ander horen: 'Hij had altijd de aantrekkingskracht gevoeld. De leegte.'

En zo verzet deze roman over een wereldafzijdige liefde zich ongemerkt tegen haast alles wat hedendaagse romans kenmerkt: stevig verhaal, modern levensgevoel, existentiële ontwrichting, sappige seks, en is het een ode aan de oudste inspiratiebron van de literatuur, de liefde: hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu.

Behalve een roman over de liefde is 'De onzichtbare vrouw' ook een roman over het schrijven over liefde. Rein over Saskia: 'Zij was zijn materiaal' en 'Liefde is bedrog, per definitie. Fantasie. Je ontmoet die charmante Italiaan, en maakt jezelf wijs dat hij alleen met jou zo is. Je ontmoet een ondoorgrondelijke vrouw uit Spanje en de rest is invuloefening. Maar als je dat opschrijft haal je de honderdduizend niet.' Dus moet er geïdealiseerd worden en dat is wat Stevens hier, met Rein als zijn spreekbuis doet, hij roept 'Hoofse liefde bestaat nog'. En ook als je, zoals ondergetekende, dat ernstig wantrouwt, is het aantrekkelijk om daar in de woorden van Herman Stevens een roman lang naïef in te geloven.

Herman Stevens, De onzichtbare vrouw, uitg. Prometheus, 264 blz, euro 19,95

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden